Singapur’da trust hukuku

PDF sürümünü okuyun (9 sayfa)

İngiliz hakkaniyet hukukunun mirası

Trust (yed-i emin yapısı), Singapur’a İngiliz hukukuyla birlikte geldi. A. Kısım, III. Bölüm’de ele alınan İkinci Adalet Fermanı (Second Charter of Justice), İngiltere hukukunu Chancery Mahkemesi’nin (Court of Chancery) geliştirdiği hakkaniyet (equity) kurallarıyla birlikte getirdi. Boğaz Yerleşimleri (Straits Settlements) mahkemeleri İngiliz hakkaniyet hukukunu Avrupalı ve Asyalı tüccarların mülklerine, Çin toplumunun atalara ilişkin trust’larına ve Arap ve Müslüman toplulukların vakıflarına uyguladı. Bu nedenle trust’ın Singapur’daki geçmişi, neredeyse tüm diğer Asya hukuk düzenlerindekinden daha uzundur. Bu durum, Asyalı ailelerin trust’ı neden tanıdık bir araç olarak gördüğünü kısmen açıklar.

Modern kanun, İngiltere’deki 1925 tarihli Trustee Act’i örnek alan 1967 tarihli Trustee’ler Kanunu’dur (Trustees Act 1967). İngiliz modeli gibi bu kanun da trust’ın idari yönünü düzenler: trustee’lerin atanması ve görevden alınması, yatırım ve yetki devri konusundaki yetkileri ve iyi niyetle hareket ettiklerinde korunmaları. Trust’ların kurulması, iradi bir trust için aranan üç kesinlik unsuru, sadakat yükümlülükleri ve ihlal hâlindeki hukuki çareler ise içtihat hukukunun konusu olmaya devam eder. Kanunun sessiz kaldığı durumlarda Singapur mahkemeleri İngiliz ve diğer Commonwealth kararlarını yol gösterici kabul eder.¹

Singapur mahkemeleri İngiliz hukukunu basitçe kopyalamamıştır. Lau Siew Kim v Yeo Guan Chye Terence davasında İstinaf Mahkemesi (Court of Appeal), dönüşlü (resulting) trust karinesini kaldırmayı reddetti. Karinenin gücünün somut olaya ve toplumdaki güncel anlayışlara göre değiştiğine hükmetti ve daha kapsamlı bir reformu yasama organına bıraktı.² Chan Yuen Lan v See Fong Mun davasında mahkeme, dönüşlü trust ve bağış (advancement) karinelerini, iradeye ilişkin doğrudan delilin bulunmadığı veya sonuç vermediği durumlar için son çare araçlar olarak ele aldı.³ Bu aile malvarlığı davaları finans merkezi açısından önemlidir. Çünkü common law geleneği içinde kalırken hakkaniyet doktrinini yerel koşullara göre yeniden ifade etmeye istekli bir mahkemeyi gösterirler.

Aynı istek yeni mülkiyet türlerine de uzanır. ByBit Fintech Ltd v Ho Kai Xin davasında Yüksek Mahkeme (High Court), bir kripto varlık sahibinin, common law’un alacak hakkı (thing in action) olarak tanıdığı maddi olmayan bir mülkiyet hakkına sahip olduğuna hükmetti. Dolayısıyla bu türden kripto varlıklar trust kapsamında tutulabilir. Mahkeme, USDT’yi kendi cüzdanlarına aktaran bir çalışanın bunları borsa lehine kurumsal bir yasal trust (institutional constructive trust) kapsamında tuttuğunu tespit etti.⁴ Aile yapılarının trustee’leri açısından karar, tokenlerin diğer her varlık gibi bir trust fonunun parçası olabileceğini teyit eder. K. Kısım, I. Bölüm, kripto varlıkların düzenleyici boyutuna geri döner.

2004 reformları ve kanunun bugünkü durumu

2004 tarihli Trustee’ler (Değişiklik) Kanunu (Trustees (Amendment) Act 2004), trustee’lerin yetkilerini modernleştirdi. Kanuni bir özen yükümlülüğüyle birlikte genel bir yatırım yetkisi getirdi ve trustee’lerin yatırım yönetimini yazılı bir politika beyanı çerçevesinde devretmelerine izin verdi.⁵ D. Kısım, V. Bölüm, reformun meclis sürecini anlatır. 2026’nın uygulayıcısı için reformun üç sonucu belirleyici olmaya devam ediyor: sabit süresizlik yasağı süresi (perpetuity period), yabancı saklı pay kurallarına karşı koruma duvarı ve kurucunun (settlor) yatırım işlevlerini kendine saklı tutma yetkisi.

Common law, süresizlik yasağı süresini o sırada hayatta olan kişilerin ömrüne yirmi bir yıl eklenerek ölçüyordu. Bu kuralın uygulanması zordu ve bir kurucunun planlarını boşa çıkarabiliyordu. Singapur bugün 100 yıllık sabit bir süresizlik yasağı süresi uygular. Bu kural, trust fonlarının nihai hak kazanımı bu sürenin ötesine erteleyecek şekilde kullanılmasını da engeller. Hayır amaçlı trust’lar ise süresiz olarak var olabilir. Bir Singapur trust’ı, birikime ilişkin eski kanuni kısıtlamalara tabi olmadan gelir biriktirebilir.⁶ Kural, Medeni Hukuk Kanunu’nda (Civil Law Act) yer alır.⁷ Birkaç kuşak boyunca plan yapan bir aile için 100 yıllık sınır, trust senedinin fonun süre dolmadan dağıtılmasını en baştan öngörmesi gerektiği anlamına gelir.

Saklı pay ve saklı tutulan yetkiler

Singapur’da trust kuran ailelerin çoğu, miras hukuklarının terekenin belirli paylarını çocuklara veya eşlere ayırdığı ülkelerden gelir. Bunlar arasında Avrupa ve Latin Amerika’daki kıta Avrupası hukuku ülkeleri, İslam hukukunu uygulayan ülkeler ve Asya’nın bazı bölgeleri bulunur. Trustee’ler Kanunu’nun 90. maddesi, Singapur trust’larını bu tür taleplere karşı korur. Hükme göre kurucunun ilgili hukuk uyarınca ehliyeti bulunması kaydıyla, mirasa veya halefiyete ilişkin hiçbir yabancı kural bir trust’ın veya trust’a yapılan bir mülkiyet devrinin geçerliliğini etkilemez.⁸ Koruma dardır. Singapur’un koruma duvarı saklı payla sınırlıdır ve Jersey ile Guernsey’nin sağladığı yabancı mahkeme kararlarının tanınmaması kuralını kapsamaz.⁹ Evlilikten doğan talepler ve alacaklıların talepleri de kapsam dışındadır. Dolayısıyla bir boşanmadan veya acizden kısa süre önce kurulan bir trust, genel hukuk uyarınca saldırıya açık kalır.

90(5). madde farklı bir kaygıyı ele alır. Asyalı aile şirketlerinin kurucuları, servetlerini kişisel terekelerinden ayırırken bu servetin yatırımları üzerindeki kontrolü korumak isterler. Hükme göre bir trust, yalnızca kurucunun “any or all powers of investment or asset management functions” (yatırıma ilişkin yetkilerin veya varlık yönetimi işlevlerinin bir kısmını ya da tamamını) kendine saklı tutması nedeniyle geçersiz olmaz. Liste uluslararası standartlara göre kısadır. Jersey ve Guernsey, kurucuların dağıtımlar, trust’taki değişiklikler ve trustee ile lehtarların atanması üzerindeki yetkileri saklı tutmalarına izin verir. Singapur ve Hong Kong ise saklı tutmayı yatırım ve varlık yönetimiyle sınırlar.¹⁰

Bu sınırlamanın pratik sonuçları vardır. Dağıtımlar üzerinde etkisini sürdürmek isteyen bir kurucu bir koruyucuya (protector), bir istek mektubuna veya bir özel trust şirketine güvenmek zorundadır. Bunların her biri nihai kararı yediemin konumundaki bir kişiye bırakır. Uygulayıcılar ayrıca senet ne derse desin fiilen çok fazla kontrolü elinde tutan bir kurucunun, trust’ı muvazaalı (sham) bir yapı ya da kendi mülkü olmaya devam eden bir varlık olarak saldırıya açık hâle getirdiği konusunda uyarır. Privy Council, Webb v Webb davasında Cook Adaları trust’ları kapsamında saklı tutulan hakları mülkiyetten ayırt edilemez buldu. İngiliz Yüksek Mahkemesi de Mezhprom v Pugachev davasında Yeni Zelanda trust’ları bakımından benzer bir sonuca ulaştı.¹¹ Aynı hakkaniyet ilkelerini uygulayan bir Singapur mahkemesi de aynı soruyu sorar. Bu nedenle kurucunun trust süresince davranışı, senedin kaleme alınışı kadar önem taşır.

Kanunun sınırları

Singapur trust hukukunda, rakiplerinin doldurduğu boşluklar vardır. Hayır amacı taşımayan amaç trust’larına (purpose trust) izin verilmez. Mahkemenin küçük, henüz doğmamış veya belirlenmemiş lehtarlar adına bir trust’ı değiştirme konusunda kanuni yetkisi yoktur. Trustee hatalarına ilişkin Hastings-Bass ilkesinin kanuni bir karşılığı da bulunmaz. Singapur mahkemelerinin Pitt v Holt kararındaki dar yaklaşımı izleyeceği düşünülmektedir. Singapur’da bir trustee’nin bir aile şirketinin paylarını o şirketin yönetimini denetlemeden tutmasına izin veren bir kanun da yoktur. Bu nedenle kurucular, Hong Kong Nihai Temyiz Mahkemesi’nin (Court of Final Appeal) Zhang Hong Li v DBS (Hong Kong) Ltd davasında geçerli saydığı türden anti-Bartlett hükümlerine başvurur.¹²

Sektördeki eleştirmenler, bu boşlukların Singapur yapılarının bazı kısımlarını offshore merkezlere ittiğini ileri sürer. Bir yorumcu 2023’te, Kanun’un en son yaklaşık yirmi yıl önce esaslı biçimde güncellendiğini yazdı. Amaç trust’ları mümkün olmadığı için bir ailenin, Singapur’daki özel trust şirketinin paylarını bir Singapur amaç trust’ı aracılığıyla tutamayacağını belirtti. Aileler bu katman için Jersey’ye veya başka bir hukuk düzenine yönelir. Aynı yorumcu ayrıca kurucuların ve koruyucuların yetkilerine ilişkin açık kanuni kurallar getirilmesi çağrısında bulundu.¹³ Hükümet kanunu istikrarlı tutmayı tercih etmiştir. Bu tercih öngörülebilirliğe değer veren ailelerin işine gelir, ancak esneklik bakımından Singapur’u offshore merkezlerin gerisinde bırakır.

Tanınma, vergilendirme ve şeffaflık

Singapur, Trust’lara Uygulanacak Hukuk ve Trust’ların Tanınması Hakkında 1 Temmuz 1985 tarihli Lahey Sözleşmesi’ne taraf değildir. Singapur mahkemeleri yabancı trust’ları common law uyarınca, kurucunun seçtiği hukuku uygulayarak tanır. Singapur, bir trust’ın yerel varlık tutmasını veya yerel olarak yönetilmesini şart koşmaz.¹⁴ Uygulamada Singapurlu trustee’ler, Singapur hukukuna tabi trust’ları Jersey, Guernsey, Cayman veya Britanya Virjin Adaları hukukuna tabi trust’larla birlikte yönetir.

Singapur’da sermaye kazancı vergisi ve veraset vergisi yoktur. Bir trust’ın Singapur kaynaklı geliri trustee’lerin veya bu gelire hak kazanan lehtarların elinde vergilendirilir. Kurucu ve lehtarların tümü mukim değilse yabancı gelir tamamen muaf olabilir. Trust senetleri gizlidir ve hiçbir kamu siciline verilmez. Ancak trustee’ler Singapur Gelir İdaresi’ne (IRAS) vergi muafiyeti beyanları veya sıfır beyanname sunmak zorundadır.¹⁵ Yabancı trust’lara ve Singapurlu trustee şirketlerince yönetilen trust’lara tanınan muafiyetler Gelir Vergisi Kanunu’nda (Income Tax Act) düzenlenir.¹⁶ Veraset vergisi (estate duty), 15 Şubat 2008 ve sonrasında gerçekleşen ölümler için kaldırılmıştır.¹⁷

Kamuoyuna karşı gizlilik, makamlara karşı şeffaflıktan kaçınma anlamına gelmez. Singapur hukukuna tabi iradi trust’ların trustee’leri; kurucular, trustee’ler, koruyucular, lehtarlar ve trust üzerinde fiilî kontrole sahip diğer kişiler hakkında bilgi edinmek ve saklamak zorundadır.¹⁸ Bu Kısmın II. Bölümünde açıklandığı gibi, Singapurlu trustee’ler Ortak Raporlama Standardı (CRS) kapsamında raporlama yükümlüsü finansal kuruluşlardır. Dolayısıyla bir Singapur trust’ı kamuoyuna karşı mahremiyet sağlar, ancak lehtarların mukim olduğu ülkelerin vergi idarelerine karşı hiçbir koruma sunmaz.

Notlar

1. Trustees Act 1967 (2020 Rev Ed), Trustee Act 1925 (İngiltere ve Galler) örnek alınarak hazırlanmıştır. Kanunun sessiz kaldığı durumlarda İngiliz ve Commonwealth içtihatlarının rolü için bkz. Bedell Cristin, “Guernsey, Hong Kong, Jersey and Singapore Trusts: A Jurisdictional Comparison” (Ağustos 2020), bedellcristin.com, erişim tarihi: Kasım 2026, madde (3). ↩
2. Lau Siew Kim v Yeo Guan Chye Terence [2007] SGCA 54 (Court of Appeal, 30 Kasım 2007), [46], [51]–[52] ve [55]. paragraflar, elitigation.sg, erişim tarihi: Kasım 2026. ↩
3. Chan Yuen Lan v See Fong Mun [2014] SGCA 36 (Court of Appeal, 24 Haziran 2014), [50]–[52]. paragraflar, elitigation.sg, erişim tarihi: Kasım 2026. ↩
4. ByBit Fintech Ltd v Ho Kai Xin [2023] SGHC 199 (Philip Jeyaretnam J, 25 Temmuz 2023), [4], [36] ve [41]–[44]. paragraflar, elitigation.sg, erişim tarihi: Kasım 2026. ↩
5. Trustees Act 1967, s. 4–6 (genel yatırım yetkisi, standart yatırım ölçütleri ve danışmanlık) ve IVA. Kısım (yatırım yönetimi işlevlerinin devri, nominee’ler ve saklama kuruluşları); bu hükümler İngiltere’deki Trustee Act 2000 örnek alınarak Trustees (Amendment) Act 2004 ile getirilmiştir. ↩
6. Bedell Cristin, “Jurisdictional Comparison” (Ağustos 2020), a.g.e., giriş ve madde (7)–(9): trust süresi 100 yılı aşamaz, “except for charitable trusts which may exist in perpetuity”; bir Singapur trust’ından kaynaklanan fonlar, yeniden trust’a konulmasına veya uygulanacak hukukun değiştirilmesine bakılmaksızın 100 yıl içinde gerçek kişilere intikal etmelidir; gelirin aşırı birikimine karşı kural yoktur. ↩
7. Civil Law Act 1909 (2020 Rev Ed), s. 32–34 (100 yıllık süresizlik yasağı süresi ve 15 Aralık 2004 veya sonrasında hüküm doğuran tasarruflar için “bekle ve gör” (wait and see) kuralı). ↩
8. Trustees Act 1967, s. 90(2), uygulamaya yönelik literatürde özetlendiği şekliyle. Meclis süreci için ayrıca bkz. D. Kısım, V. Bölüm. ↩
9. Bedell Cristin, “Jurisdictional Comparison” (Ağustos 2020), a.g.e., giriş ve madde (10): Singapur’un “firewall” hükümleri, mülkiyete ilişkin saklı pay karşıtı hükümlerle sınırlıdır ve yabancı mahkeme kararlarının tanınmamasını kapsamaz. ↩
10. Sovereign Group, “Singapore Trusts: the increasing risks of reserved powers for trust settlors”, 28 Mayıs 2024, sovereigngroup.com, erişim tarihi: Kasım 2026, Trustees Act 1967, s. 90(5)’ten alıntıyla; Bedell Cristin, “Jurisdictional Comparison” (Ağustos 2020), a.g.e., giriş ve madde (15). ↩
11. Sovereign Group, “Singapore Trusts: the increasing risks of reserved powers for trust settlors”, 28 Mayıs 2024, a.g.e.; saklı tutulan hakların “indistinguishable from ownership” kabul edildiği Webb v Webb (Privy Council, 2020, Cook Adaları trust’ları) ve JSC Mezhdunarodniy Promyshlenniy Bank v Pugachev (İngiliz Yüksek Mahkemesi, Yeni Zelanda trust’ları) kararlarını ele almaktadır. ↩
12. Bedell Cristin, “Jurisdictional Comparison” (Ağustos 2020), a.g.e., giriş ve madde (6), (11) ve (14): Singapur’da hayır amacı taşımayan amaç trust’larına izin verilmez; mahkemelerin küçük, doğmamış veya belirlenmemiş lehtarlar adına trust’ları değiştirme yetkisi yoktur; Hastings-Bass mevzuatı yoktur, mahkemelerin Pitt v Holt kararını izleyeceği düşünülmektedir; trustee’nin kontrol edilen bir şirkete müdahale yükümlülüğüne ilişkin Singapur kanunu yoktur, Singapur mahkemeleri ise Hong Kong Nihai Temyiz Mahkemesi’nin bir Jersey trust’ındaki bu tür hükümleri geçerli saydığı Zhang Hong Li and Others v DBS (Hong Kong) Limited kararını izleyebilir. ↩
13. Mark Smallwood (Rapier Consulting), “Is the Singapore Trustees Act Perpetually Unfit for Purpose?”, Hubbis, 16 Ağustos 2023, erişim tarihi: Kasım 2026. ↩
14. Hague Conference on Private International Law, Convention of 1 July 1985 on the Law Applicable to Trusts and on their Recognition’ın taraf durumu tablosu, hcch.net, erişim tarihi: Kasım 2026: Singapur Akit Taraflar arasında yer almamaktadır; Sözleşme İsviçre bakımından 1 Temmuz 2007’de yürürlüğe girmiştir. Bedell Cristin, “Jurisdictional Comparison” (Ağustos 2020), a.g.e., madde (4) ve (20). ↩
15. Bedell Cristin, “Jurisdictional Comparison” (Ağustos 2020), a.g.e., madde (21)–(22). ↩
16. Income Tax Act 1947, s. 13G (yabancı trust’lara ilişkin muafiyet) ve Singapur’daki trustee şirketlerince yönetilen trust’lara ilişkin ilgili hükümler. ↩
17. Inland Revenue Authority of Singapore, “Estate Duty”, iras.gov.sg, erişim tarihi: Kasım 2026: “Estate Duty has been removed for deaths on and after 15 February 2008.” ↩
18. Trustees Act 1967, Singapur’un 2016 tarihli FATF karşılıklı değerlendirmesinin ardından 2017’de getirilen, iradi trust’ların gerçek faydalanıcılarına ilişkin bilgi hükümleri. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.