2009 OECD standardı ve Singapur’un taahhüdü

PDF sürümünü okuyun (9 sayfa)

Bankacılık Kanunu’nun 47. maddesi kapsamında banka gizliliği

Singapur’da banka gizliliği kanuna dayanır. 1970 tarihli Bankacılık Kanunu’nun (Banking Act 1970) 47(1). maddesine göre müşteri bilgileri, Kanunun açıkça izin verdiği durumlar dışında, Singapur’daki bir banka veya onun herhangi bir görevlisi tarafından hiçbir şekilde başka bir kişiye açıklanamaz. İzin verilen açıklamalar Üçüncü Ekte sayılmıştır. Bu Ek, her açıklamanın amacını, kime yapılabileceğini ve hangi koşullara bağlı olduğunu belirler. İhlal bir suçtur. Gerçek kişiler için 125.000 Singapur dolarına (S$125.000) kadar para cezası veya üç yıla kadar hapis, diğer durumlarda S$250.000’e kadar para cezası öngörülür.¹

Hüküm, müşterileri özel kişilere, rakiplere ve ilke olarak yabancı devletlere karşı koruyordu. 2009’dan önce Singapur Gelir İdaresi (IRAS), yabancı bir anlaşma ortağı için ancak Singapur’un kendisinin de o bilgide bir vergi menfaati bulunması hâlinde bilgi toplayabiliyordu. 2009 mevzuatı bu şartı kaldırmak zorunda kaldı.² Singapur, yerleşik olmayanların bankalarında kayıtlı yabancı servetinin büyük kısmını vergilendirmediğinden, bu şart söz konusu servete ilişkin yabancı taleplerin büyük çoğunluğunu dışarıda bırakıyordu. Kanuni gizlilik ile yurt içi menfaat şartının birleşimi, hesaplarının kendi ülkelerindeki makamlarca görülmesini istemeyen müşteriler için Singapur’u cazip kılan şeydi.

Gri liste ve Mart 2009 kararı

2008 finans krizi siyasi iklimi değiştirdi. 2 Nisan 2009’da Londra’da toplanan G20 liderleri işbirliğine yanaşmayan ülkelere karşı önlemler açıkladı. OECD de aynı gün ülke listeleri yayımladı. Singapur kısa süre önce harekete geçmişti. 7 Mart 2009’da Maliye Bakanlığı, Singapur’un çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları (ÇVÖA) yoluyla etkin bilgi değişimine ilişkin OECD standardını benimsemeye karar verdiğini duyurdu. Kanun değişikliği taslakları yıl ortasında gelecekti.³

Bakanlık bu kararı mevcut politikayla tutarlı olarak sundu. Bakanlığa göre standart, Singapur’un “suçluları korumayan” banka gizliliği sistemiyle bağdaşıyordu. Bakanlık ayrıca Birleşmiş Milletler Vergi Konularında Uluslararası İşbirliği Uzmanlar Komitesi’nin standardı Ekim 2008’de desteklediğini ve Singapur’un standardı yalnızca iyi niyetli bilgi taleplerine uygulayacağını belirtti.⁴

Standardın benimsenmesi listelere girmekten kurtulmak için çok geç geldi. Nisan 2009 başında Singapur, standardı taahhüt etmiş ancak henüz büyük ölçüde uygulamamış ülkelerden oluşan OECD’nin sözde gri listesinde yer aldı. 28 Mayıs 2009’da Parlamentoda seçim bölgesi dışı milletvekili (Non-Constituency Member) Sylvia Lim’in sorusunu yanıtlayan Maliye Bakanı Tharman Shanmugaratnam, Singapur’un 60 anlaşma ortağı bulunduğunu ve OECD’nin Singapur’u vergi cenneti saymadığını vurguladı. Singapur’un “mali suçluları ve haksız kazançlarını korumak için kanunlarının kötüye kullanılmasına göz yummadığını ve göz yummayacağını” ekledi.⁵

2009 Bilgi Değişimi Kanunu ve güvenceleri

2009 tarihli Gelir Vergisi (Değişiklik) (Bilgi Değişimi) Kanun Tasarısı (Income Tax (Amendment) (Exchange of Information) Bill 2009) 29 Haziran–28 Temmuz 2009 tarihleri arasında kamuoyu istişaresine açıldı. Bakanlık 74 görüş aldı ve bunların 56’sını kabul etti. Görüşlerin çoğu bankaların ve trust şirketlerinin elindeki bilgilere erişimle ilgiliydi. Katılımcılar, geçerli bir talepten mükelleflerin ve bankaların haberdar edilmesini ve mükelleflere mahkemeye başvurma hakkı tanınmasını istedi. Her iki öneri de benimsendi. Ayrıca IRAS’ın Yüksek Mahkemeye (High Court) başvurmadan önce Başsavcının (Attorney-General) onayını alması şartı kaldırıldı.⁶

Maliye Bakanı ikinci okumayı 19 Ekim 2009’da başlattı. Yeni 105F. maddenin, belirlenmiş anlaşmalar bakımından yurt içi menfaat şartını kaldırdığını açıkladı. Yeni XXB. Kısım ise IRAS’ın banka ve trust bilgilerini elde etme yetkilerini genişletiyordu. Bankacılık Kanunu ve Trust Şirketleri Kanunu (Trust Companies Act) kapsamında korunan bilgiler ancak yargısal bir süreçle elde edilebilirdi. IRAS’ın ibraz emri için Yüksek Mahkemeye başvurması gerekiyordu. Mükellef ve banka normalde bilgilendirilecek ve emrin kaldırılmasını veya değiştirilmesini talep edebilecekti.⁷

Konuşma, Singapur’un ısrar ettiği güvenceleri de ortaya koydu. Taleplerin, Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen yeni Sekizinci Ekte belirlenen belge şartlarını karşılaması gerekiyordu. Tasarı “balık avlama girişimlerini” (fishing expeditions) dışlıyordu ve yardım yalnızca “ortada gerçek bir dava bulunduğunda” verilecekti. Görüşmeler sırasında Singapur, 15’i OECD üyesi olan 20 ülkeyle standardı anlaşmalarına dâhil etme konusunda uzlaşmış ve bunlardan 11’iyle resmî anlaşma imzalamıştı. Bakan, İsviçre ve Avusturya’nın her birinin bu türden on ikiden fazla anlaşma imzaladığına dikkat çekti. Bu, Singapur’un rakiplerinin de aynı hızla ilerlediğini hatırlatıyordu.⁸

Hükümler, yeniden numaralandırılmış biçimde, 1947 tarihli Gelir Vergisi Kanunu’nun 105A. maddeden 105HA. maddeye kadar uzanan 20A. Kısmında varlığını sürdürmektedir. 105D(2). madde, bir talebin Sekizinci Ekte belirlenen bilgileri içermesini hâlâ şart koşar. 105D(4)(a). maddeye göre bir anlaşma, Vergi İdaresi Başkanlığına (Comptroller) yalnızca Singapur’un o bilgiye kendi vergi amaçları için ihtiyaç duymadığı gerekçesiyle talebi reddetme imkânı verecek şekilde yorumlanamaz.⁹

Beyaz listeden akran incelemelerine

Mevzuat ve onu izleyen protokoller, Singapur’un birkaç ay içinde gri listeden çıkmasını sağladı. Singapur ile Brunei 13 Kasım 2009’da standardı içeren bir protokol imzaladığında Maliye Bakanlığı bunu, Singapur’un standardı büyük ölçüde uygulamış ülkelerden oluşan OECD beyaz listesine girmesinden sonra imzalanan ilk protokol olarak nitelendirdi.¹⁰ Listeden bu kadar hızlı çıkılmasında, altmış kadar anlaşma ortağıyla art arda protokol müzakere edebilen bir idarenin payı büyüktü.

Singapur kendisini yeni inceleme mekanizmasının içinde de konumlandırdı. Ocak 2010’da, Vergi Amaçlı Şeffaflık ve Bilgi Değişimi Küresel Forumu’nun 30 Eylül–1 Ekim 2010 tarihlerindeki toplantısına ev sahipliği yapacağını duyurdu. Bu, forumun Eylül 2009’da bağımsız bir yapı olarak yeniden kurulmasından sonraki ilk toplantıydı. Singapur o sırada forumun Akran İnceleme Grubu’nun (Peer Review Group) başkan yardımcısıydı.¹¹ Bu tercih, bu bölüm boyunca tekrarlanan bir stratejiyi yansıtıyordu: Standardı erkenden kabul etmek, uygulamasını içeriden şekillendirmek ve rakiplere eşit muamele yapılmasında ısrar etmek.

Akran incelemeleri sonucu doğruladı. Küresel Forum, Singapur’un hukuki çerçevesine ilişkin 1. Aşama raporunu 1 Haziran 2011’de, uygulamaya ilişkin 2. Aşama raporunu 2 Nisan 2013’te kabul etti. Maliye Bakanlığına göre forum, Singapur’un bilgiyi “etkin ve zamanında” paylaştığını ve akranlarınca “önemli ve güvenilir bir bilgi değişimi ortağı” olarak görüldüğünü tespit etti. O tarihe kadar Singapur standardı içeren 41 anlaşma imzalamış ve üç yılda 300’den fazla talebi yanıtlamıştı. 2016 tarihli daha katı Görev Tanımı (Terms of Reference) kapsamındaki ikinci tur inceleme, Ekim 2018’de Singapur’u genel olarak verilebilecek en yüksek not olan “Uyumlu” (Compliant) olarak değerlendirdi. İnceleme gerçek faydalanıcı bilgilerinin mevcudiyetini, IRAS’ın erişim yetkilerini ve uygulamada bilgi değişiminin kalitesini kapsıyordu.¹²

2013 reformları

2013’te ikinci bir reform dalgası geldi. 14 Mayıs 2013’te Maliye Bakanlığı, Singapur’un standart kapsamındaki yardımı, karşılıklılık şartıyla ve her anlaşmayı yeniden müzakere etmeden mevcut tüm anlaşma ortaklarına genişleteceğini duyurdu. Singapur ayrıca çok taraflı Vergi Konularında Karşılıklı İdari Yardımlaşma Sözleşmesi’ni (Convention on Mutual Administrative Assistance in Tax Matters) imzalayacaktı. Bu, bilgi değişimi ortaklarının sayısını 41’den 83’e çıkaracaktı. IRAS’ın banka ve trust bilgilerini mahkeme kararı olmadan elde etmesine izin verilecek, mükelleflerin itiraz hakkı ise korunacaktı. Aynı duyuru, FATCA kapsamında Amerika Birleşik Devletleri ile bir Model 1 anlaşmasının yapılacağını ve 1 Temmuz 2013’ten itibaren ağır vergi suçlarından elde edilen gelirlerin aklanmasının suç olarak tanımlanacağını da haber verdi.¹³

2013 tarihli Gelir Vergisi (Değişiklik) Kanun Tasarısı (Income Tax (Amendment) Bill 2013) 18–31 Temmuz 2013 tarihleri arasında kamuoyu istişaresine açıldı. Bakanlık, mahkeme kararı şartının kaldırılmasını bilgi değişimini kolaylaştırma ihtiyacıyla gerekçelendirdi. IRAS her talebi standarda göre değerlendirmeye devam edeceği için bu değişikliğin temel güvenceleri zayıflatmayacağını savundu. Singapur, değiştirilmiş çok taraflı sözleşmeyi 20 Ocak 2016’da onayladı.¹⁴ 2009 istişaresinin kanuna yerleştirdiği yargısal filtre böylece yalnızca dört yıl sürdü. Bu filtrenin ortadan kalkması, talep üzerine bilgi değişiminin idari bir rutine dönüştüğü noktayı işaret etti.

Notlar

1. Banking Act 1970, s. 47(1), (2), (5) ve (6), LawPlayer’daki metin (lawplayer.com/sg/article/BA1970/47, erişim tarihi: Kasım 2026): müşteri bilgileri, Üçüncü Ekin izin verdiği durumlar dışında “must not, in any way, be disclosed by a bank in Singapore or any of its officers to any other person”; gerçek kişiler için ceza “a fine not exceeding $125,000 or … imprisonment for a term not exceeding 3 years”, diğer durumlarda 250.000 dolara kadar para cezası. ↩
2. Tharman Shanmugaratnam, Income Tax (Amendment) (Exchange of Information) Bill 2009 hakkında ikinci okuma konuşması, 19 Ekim 2009 (mof.gov.sg): yeni s. 105F “lifts this domestic interest condition”; böylece IRAS belirlenmiş ÇVÖA’lar kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirebilir. ↩
3. Ressos, Genève, place financière internationale, E. Kısım, III. Bölüm, işbirliğine yanaşmayan ülkelere karşı önlemler açıklayan 2 Nisan 2009 tarihli G20 Londra zirvesi bildirisi ve OECD’nin aynı gün yayımladığı listeler hakkında. Ministry of Finance, “Singapore Endorses the OECD Standard for Exchange of Information”, basın duyurusu, 7 Mart 2009 (mof.gov.sg, erişim tarihi: Kasım 2026): ÇVÖA’lar kapsamında bilgi değişimine ilişkin OECD standardının benimsenmesi kararı; kanun değişikliği taslakları 2009 ortasında hazırlanacak ve Parlamentoya sunulacaktır. ↩
4. Ministry of Finance, 7 Mart 2009 tarihli basın duyurusu: standart “is consistent with Singapore’s system of banking confidentiality, which does not shelter criminals”; BM Uzmanlar Komitesi’nin Ekim 2008’deki desteği; Singapur standardı iyi niyetli taleplere uygulayacaktır; Bakanlık, 10 Şubat 2009’da Parlamentoya standardı incelediğini bildirmişti. ↩
5. Ministry of Finance, “Organisation for Economic Cooperation and Development (Singapore on the ‘Grey List’)”, Tharman Shanmugaratnam’ın Sylvia Lim’e 28 Mayıs 2009 tarihli meclis yanıtı: Nisan 2009 başında “committed to the OECD Standard … but have not yet substantially implemented” ülkeler listesine alınma; 60 ÇVÖA ortağı; “Singapore does not and will not stand for the abuse of its laws to shelter financial criminals and their ill-gotten proceeds”. ↩
6. Ministry of Finance, “MOF Accepts Most Suggestions in the Feedback on the Legislative Framework to Implement the Internationally Agreed Standard for Exchange of Information for Tax Purposes”, 15 Eylül 2009: 29 Haziran–28 Temmuz 2009 arasında istişare; 74 görüş alınmış, 56’sı kabul edilmiştir; mükellefin ve bankanın bilgilendirilmesi ve mahkemeye itiraz hakkı metne eklenmiştir; Yüksek Mahkemeye başvurudan önce Başsavcı onayı şartı kaldırılmıştır. ↩
7. Tharman Shanmugaratnam, Income Tax (Amendment) (Exchange of Information) Bill 2009 hakkında ikinci okuma konuşması, 19 Ekim 2009 (mof.gov.sg): s. 105F “lifts this domestic interest condition”; XXB. Kısım IRAS’ın bilgi toplama yetkilerini genişletir; IRAS “will make an application to the High Court for a production order”; emrin kaldırılmasını veya değiştirilmesini talep edebilecek olan mükellefin ve banka ya da trust şirketinin bilgilendirilmesi. ↩
8. Tharman Shanmugaratnam, 19 Ekim 2009 tarihli ikinci okuma konuşması: Sekizinci Ek şartları “ensure that requests are justified”; tasarı “does not allow for what is called ‘fishing expeditions’”; yardım yalnızca “where there is a genuine case at hand”; 15’i OECD üyesi 20 ülkeyle uzlaşma, 11’iyle resmî anlaşma imzalanmıştır. Aynı konuşmada: “Switzerland and Austria have each signed more than 12 DTAs” standardı içeren; Hong Kong da “the same moves” yapmaktaydı. ↩
9. Income Tax Act 1947, Part 20A (s. 105A–105HA), “Exchange of Information under Avoidance of Double Taxation Arrangements and Exchange of Information Arrangements”, LawPlayer’daki metin (lawplayer.com/sg/act/ITA1947/section/part-20a, erişim tarihi: Kasım 2026): s. 105D(2), talep Sekizinci Ekte belirlenen bilgileri içermelidir; s. 105D(4)(a), yalnızca “Singapore does not need the information for its own tax purposes” gerekçesiyle ret yapılamaz; s. 105E(2)(a), bilginin Bankacılık Kanunu s. 47 kapsamında korunduğu hâllerde bildirim. ↩
10. Ministry of Finance, “Singapore and Brunei Enhance Tax Cooperation – First Protocol after Singapore Joins OECD’s White List”, 13 Kasım 2009: protokol “the first Protocol Singapore signed after joining the … OECD white list of jurisdictions that have substantially implemented the Standard”. ↩
11. Ministry of Finance, “Singapore to Host 2010 Global Forum on Transparency and Exchange of Information for Tax Purposes”, 25 Ocak 2010: 30 Eylül–1 Ekim 2010 tarihleri arasında toplantı; 90’dan fazla ülkeden oluşan forum Eylül 2009’da Meksika’da bağımsız bir yapı olarak yeniden yapılandırılmıştır; Singapur Akran İnceleme Grubu’nun başkan yardımcısıdır. ↩
12. Ministry of Finance, “Global Forum Completes Peer Review of Singapore’s International Tax Cooperation Framework”, 15 Nisan 2013: 1. Aşama raporu 1 Haziran 2011’de, 2. Aşama raporu 2 Nisan 2013’te kabul edilmiştir; Singapur “exchanges information with its EOI partners in an effective and timely manner” ve “an important and reliable EOI partner”; standardı içeren 41 anlaşma imzalanmıştır; önceki üç yılda 300’den fazla talep karşılanmıştır. Ministry of Finance, “Singapore Rated Overall Compliant with International Standards on Exchange of Information”, 25 Ekim 2018: “the highest overall rating a jurisdiction can receive”; 2016 Görev Tanımı kapsamında değerlendirme; gerçek faydalanıcılara ilişkin olanlar dâhil bilgilerin mevcudiyetini şart koşan mevzuat, vergi idaresinin geniş erişim yetkileri, zamanında ve etkin bilgi değişimi. ↩
13. Ministry of Finance, “Singapore to Significantly Strengthen Framework for International Tax Cooperation”, 14 Mayıs 2013: karşılıklılık şartıyla bilgi değişiminin mevcut tüm anlaşma ortaklarına genişletilmesi; bilgi değişimi ortaklarını 41’den 83’e çıkaran Convention on Mutual Administrative Assistance in Tax Matters’ın imzalanması; mahkeme kararı olmadan banka ve trust bilgilerine erişim; Amerika Birleşik Devletleri ile Model 1 IGA; “From 1 July 2013, Singapore will criminalise the laundering of proceeds from serious tax offences.” ↩
14. Ministry of Finance, “Public Consultation on Amendments to the Income Tax Act to Incorporate Changes to our Exchange of Information (EOI) Regime”, 18 Temmuz 2013: 18–31 Temmuz 2013 arasında istişare; mahkeme kararı şartının kaldırılması temel güvenceleri zayıflatmadan “will further streamline the administration of EOI under the Standard”; mükelleflerin itiraz hakkı korunur. Wikipedia, “Convention on Mutual Administrative Assistance in Tax Matters” (erişim tarihi: Kasım 2026): Singapur’un değiştirilmiş sözleşmeyi 20 Ocak 2016’da onayladığını gösteren taraflar tablosu; sözleşme 25 Ocak 1988’de imzaya açılmış ve 27 Mayıs 2010 tarihli protokolle değiştirilmiştir. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.