Strateji açısından bir dönüm noktası olarak kriz

PDF sürümünü okuyun (6 sayfa)

Finansal Sektör İnceleme Grubu

Krizin Singapur açısından en önemli sonucu stratejikti. İşin paradoksal yanı, finans sektörü politikasının gözden geçirilmesi kriz Singapur’a ulaşmadan önce başlamıştı. Hükümet 1997 ortasında, finans sektörünü düzenleme ve geliştirme yaklaşımını gözden geçirmek üzere bir Finansal Sektör İnceleme Grubu (Financial Sector Review Group) oluşturdu. MAS yıllık raporunun genel bakış kısmı grubun kuruluşunu Ağustos 1997’ye tarihlendiriyor. Amaç, Singapur’u Asya’da ve dünyada önde gelen bir finans merkezi olarak konumlandırmaktı. MAS, liberalleşmenin belirli yönleri için özel sektör komiteleri görevlendirdi ve sektörün stratejik olarak gözden geçirilmesi için McKinsey & Co ile çalıştı.¹

Kriz bu incelemeyi acil hâle getirdi. MAS Yönetim Kurulu Başkanlığında Richard Hu’nun yerini alan Lee Hsien Loong, ilk açıklamasında bunun mantığını anlattı. Düzenleyici engellerin kalkması, bilgi teknolojisindeki ilerlemeler ve bir birleşme dalgası küresel finansı dönüştürüyor, finansal faaliyet daha az sayıda merkezde yoğunlaşıyordu.² Yerinde sayan bir merkez, harekete geçenlere iş kaybedecekti. Singapur’un hizmet verdiği pazarı küçülten bölgesel kriz, küresel ölçekte rekabet etme ihtiyacını daha da acil kıldı.

Düzenlemeden denetime

Yeni yaklaşımın üç unsuru vardı. MAS ağırlığı düzenlemeden denetime kaydırdı. Daha iyi yönetilen kuruluşlara rahat oldukları riskleri alma konusunda daha fazla serbestlik tanıdı, sistemik riski en aza indirmeye odaklandı ve zayıf kuruluşlara kısıtlamalar getirdi. İş risklerini değerlendirmeyi yatırımcılara bıraktı, buna karşılık bilinçli karar verebilmeleri için kamuyu aydınlatma standartlarını yükseltti. Singapur’u dünya çapında bir finans merkezine dönüştürme vizyonuyla finans sektörünü aktif biçimde tanıttı. Banka incelemeleri risk yönetimi süreçlerine ve iç kontrollere odaklanacak, bu da daha sık ve daha odaklı denetimlere imkân verecekti.³

Kurumsal değişiklikler hızla geldi. Şubat 1998’de hükümet, Finans ve Bankacılık Alt Komitesi’nin 55 önerisinin çoğunu kabul etti. 29 Haziran 1998’de Parlamento, MAS Kanunu’nda yönetim kurulunun azami üye sayısını yediden ona çıkaran ve finans sektörünün tanıtımını otoritenin ana hedeflerinden biri hâline getiren bir değişikliği kabul etti. MAS, ayrı bir Finans Sektörünü Tanıtım Dairesi (Financial Sector Promotion Department) kurdu ve denetim grubunu yeniden yapılandırdı.⁴ Bu yön değişikliği olağandışıydı. Singapur, bir kuşağın en kötü bölgesel krizinin ortasında finans sektöründe düzenlemeleri gevşetmeyi ve daha sıkı rekabet etmeyi seçti.

Piyasanın dışa açılması

Bunu izleyen serbestleşme D.IV. Bölüm’ün konusu olduğundan burada kısa bir özet yeterli. 17 Mayıs 1999’da MAS, ticari bankacılık sektörünü serbestleştirmeye yönelik beş yıllık bir program açıkladı. Program yabancı kuruluşlar için yeni bir Qualifying Full Bank (nitelikli tam lisanslı banka) kategorisi oluşturdu ve yerel bankalardaki yabancı pay sahipliğine ilişkin yüzde 40 sınırını kaldırdı. Hükümet ayrıca D.II. Bölüm’de anlatılan, menkul kıymetler borsası ile SIMEX’in şirketleşmesini ve birleşmesini planladı. Yönetim Kurulu Başkanı’nın 1999 açıklaması stratejiyi üç ayakta özetledi: canlı bir varlık yönetimi sektörü, derin ve geniş sermaye piyasaları ve güçlü ve rekabetçi bir bankacılık sektörü.⁵

Hükümetin çıkardığı dersler

Hükümet, kriz henüz sürerken kendi yorumunu ortaya koydu. Lee Hsien Loong, Eylül 1998’deki Tokyo konuşmasında yaklaşımı birkaç ilkeyle özetledi. Dış talebe bağımlı bir ekonomi, harcayarak durgunluktan çıkamazdı ve uluslararası alanda daha rekabetçi hâle gelmek zorundaydı. Bu rekabet gücünü daha düşük maliyetler sağlamalıydı, çünkü bilinçli olarak zayıflatılan bir para birimi güveni sarsardı. Esnek ücretler, şirketlerin durgunluk boyunca çalışanlarını tutmasına imkân veriyordu. Yeniden yapılanma ve geleceğe hazırlık krizin ortasında da sürmeliydi. Eğitim ve yeniden beceri kazandırma, işgücünü sonraki dönemin sektörlerine hazırlamalıydı. İşini kaybetme riski en yüksek olan yaşlı ve daha az eğitimli çalışanlara özel önem verilmeliydi. Son olarak finans sektöründe devlet, özel sektörün daha büyük bir rol oynamasına izin verirken yüksek dürüstlük ve sağlam finansal yönetim standartlarını korumalıydı.⁶

Bu ilkeler, krize verilen yanıt kadar sonraki on yılın politikasını da tanımlıyor. Ortak noktaları, Singapur’un kontrollerin veya sübvansiyonların arkasına sığınamayacağı ve kendisini dünya ekonomisi için daha yararlı kılması gerektiği inancıdır. Finans sektörü, bu inancın uygulandığı başlıca alanlardan biri oldu.

Varlık yönetimi ve GIC’in rolü

Varlık yönetimine özel önem verildi. Eylül 1998’de Lee Hsien Loong, Government of Singapore Investment Corporation’ın (GIC) üç yıl içinde S$25 milyarı özel fon yöneticilerine yerleştireceğini açıkladı. Yatırım danışmanları için lisans eşikleri düşürüldü. Singapur’da S$5 milyardan fazla varlık yöneten fon yöneticileri, ücret gelirleri üzerinde tam vergi muafiyeti elde etti. Hükümet ayrıca Temmuz 1998’de yurt içi tahvil piyasası için gösterge oluşturmak üzere S$1,5 milyar tutarında on yıl vadeli devlet tahvili ihraç etti.⁷ Bu önlemler, D.V. Bölüm’de incelenen 2000’li yılların servet yönetimi stratejisinin temellerini attı.

Singapur doları ve uluslararasılaşmanın sınırları

Kriz, uluslararasılaştırmama politikasının temkinli bir şekilde gözden geçirilmesine de yol açtı. Şubat 1998’de hükümet politikanın gerekçesini teyit etti, ancak esas olarak sermaye piyasalarını geliştirmek amacıyla belirli kısıtlamaların gözden geçirileceğini açıkladı. 1999’a gelindiğinde MAS, politikayı uluslarüstü kuruluşların ve itibarlı şirketlerin Singapur doları cinsinden tahvil ihraç etmesine izin verecek şekilde uyarlamıştı.⁸ Singapur böylece kriz sırasında işine yarayan, döviz spekülasyonuna karşı temel korumayı muhafaza etti. Yalnızca kendi piyasalarının büyümesini engelleyen kısıtlamaları gevşetti. Bu dengeyi sonraki yıllarda daha da ayarladı.

Notlar

1. MAS, Annual Report 1997/98, s. 29 (“A Financial Sector Review Group (FSRG) was formed in August 1997”) ve s. 64 (“in the middle of 1997” kuruldu, amacı “to position Singapore as a premier financial centre in Asia, and globally”); MAS, Annual Report 1997/98, Chairman's Statement, s. 9. ↩
2. MAS, Annual Report 1997/98, Chairman's Statement, s. 9–11, “my predecessor, Dr Richard Hu” için teşekkür dahil. ↩
3. MAS, Annual Report 1997/98, Chairman's Statement, s. 10; MAS, Annual Report 1997/98, s. 29–30. ↩
4. MAS, Annual Report 1997/98, olaylar takvimi, s. 21 (18 Şubat 1998) ve s. 69 (“MAS accepted nearly all of the 55 proposals”); MAS, Annual Report 1997/98, olaylar takvimi, s. 22 (29 Haziran 1998: “increasing the maximum size of the MAS Board from 7 to 10”); MAS, Annual Report 1997/98, Chairman's Statement, s. 10–11. ↩
5. MAS, Annual Report 1998/99, “Liberalising Commercial Banking and Upgrading Local Banks” kısmı: program 17 Mayıs 1999’da başlatıldı; Qualifying Full Banks; yüzde 40’lık yabancı pay sahipliği sınırının kaldırılması; MAS, Annual Report 1998/99, Chairman's Statement, s. 9. ↩
6. Lee Hsien Loong, 30 Eylül 1998 tarihli konuşma, para. 10–25, özellikle para. 12 (“by stimulating domestic spending” toparlanma olmaz), para. 13, para. 16–19, para. 21, para. 23–24 ve para. 25 (“we must maintain the high standards of integrity and sound financial management”; “allowing the private sector to play a larger role”). ↩
7. Lee Hsien Loong, 30 Eylül 1998 tarihli konuşma, para. 28–29 ve 1 numaralı dipnot: Singapur’da S$5 milyardan fazla varlık yöneten fon yöneticileri için ücret gelirlerinde tam vergi muafiyeti; GIC üç yıl içinde S$25 milyarı özel fon yöneticilerine yerleştirecek; yatırım danışmanı lisansları için asgari özkaynak S$500 milyondan S$100 milyona indirildi; Lee Hsien Loong, 30 Eylül 1998 tarihli konuşma, para. 30. ↩
8. MAS, uluslararasılaşmaya ilişkin 19 Şubat 1998 tarihli Parlamento yanıtı: hükümet “reviewing some of the specific restrictions on the use of the Singapore Dollar”; MAS, Annual Report 1998/99, Chairman's Statement, s. 9. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.