Vergi teşvikleri ve ekonomik varlık şartları

PDF sürümünü okuyun (7 sayfa)

Kanuni dayanak: 43I. madde

Küresel Tüccar Programı idari bir etikettir. Hukuki dayanağı, 1947 tarihli Gelir Vergisi Kanunu’nun (Income Tax Act 1947) “Concessionary rate of tax for global trading company and qualifying company” başlıklı 43I. maddesidir. Hüküm, 43. maddedeki genel orana rağmen, onaylı bir küresel ticaret şirketinin belirli gelirleri üzerinden yönetmelikle yüzde 5, 10 ya da 15 oranında vergi alınması için Bakan’ı yetkilendirir.¹ Şirketler için genel oran, vergiye tabi gelirin sabit yüzde 17’sidir ve yerli ve yabancı şirketlere aynı şekilde uygulanır.²

Kanun küresel ticaret şirketini, emtia ya da emtia türevleriyle uluslararası ticaret işini, uluslararası emtia işlemlerinde aracılık işini ya da her ikisini yürüten şirket olarak tanımlar. Nitelikli gelir şunları kapsar: belirlenmiş emtialarda belirlenmiş nitelikli işlemlerden elde edilen gelir, 2012 ve sonraki vergilendirme yılları için türev araçlardaki nitelikli işlemlerden elde edilen gelir ve 19 Şubat 2020’den itibaren belirlenmiş yapılandırılmış emtia finansmanı, hazine faaliyetleri ve birleşme ve devralma danışmanlığından elde edilen gelir.³ Ayrıntılar, belirli gelirleri, nitelikli işlemleri ve kapsanan emtiaları tanımlayan yönetmeliklerde düzenlenir.⁴

Onay takdire bağlıdır. Bakan ya da yetkili bir kurum, bir şirketi kendi belirleyeceği koşullara bağlı olarak onaylayabilir. Kanunun belirlediği tarihten sonra hiçbir küresel ticaret şirketine onay verilemez. Bu tarih, 2026 Bütçesi’nde açıklanan uzatmadan önce 31 Aralık 2026 idi.⁵ 2031’e uzatma, kanunda buna karşılık gelen bir değişiklik yapılmasını gerektirir. Okuyucular son başvuru tarihine güvenmeden önce 43I. maddenin güncel metnini Singapore Statutes Online üzerinden kontrol etmelidir.

Nitelikli gelir ve nitelikli emtialar

Enterprise Singapore teşviki basit bir dille tanımlar. Program, nitelikli gelir için beş yıl süreyle yüzde 5, 10 ya da 15’lik indirimli bir oran sağlar. Nitelikli ticari gelir; fiziki ticaretten, fiziki işlemlerde aracılıktan, türev ticaretinden ve yapılandırılmış emtia finansmanından elde edilen geliri kapsar.⁶ Uygulama rehberleri nitelikli emtia kategorilerini şöyle sıralar: petrol ve petrol ürünleri, tarımsal emtialar ve dökme gıda ürünleri, metaller ve mineraller, inşaat ve sanayi malzemeleri, sanayi ürünleri, tüketim ürünleri, elektronik ve elektrikli ürünler ve makine aksamı. Listenin periyodik olarak gözden geçirildiğini de eklerler.⁷ Onay, ilgili şirketin hangi emtialar için onaylandığını belirtir. Diğer ürünlerden elde edilen gelir standart oranda vergilendirilmeye devam eder.

Nitelikli fiziki ticaretin kapsamı uluslararası boyutu olan ticaretle sınırlıdır. Rehberler bunu aktarma ticareti, offshore ticaret ve yeniden ihracat ticareti olarak tanımlar. Yeniden ihracatta yalnızca yerel katma değer içermeyen kısım nitelikli sayılır.⁸ Malların Singapur’dan geçmeden iki yabancı ülke arasında taşındığı offshore ticaret, büyük ticaret şirketleri için en önemli kategoridir. Bu ticaret, bölümün son kesiminin gösterdiği gibi, ticaret merkezinin ölçülmesinin neden zor olduğunu da açıklar.

Ekonomik varlık: ciro, harcama ve uzmanlar

Program, Singapur’daki faaliyeti ödüllendirmek üzere tasarlanmıştır. Enterprise Singapore programı, uluslararası bir ticaret ve dağıtım ağına ve iyi bir geçmiş performansa sahip, uluslararası fiziki ticaretle uğraşan yerleşik şirketlere yöneltir. Onaylı şirketler Singapur’da önemli ticari faaliyetler yürütmeli, nitelikli uzmanlar istihdam etmeli ve stratejik yönetim, uyum ve risk yönetimi, finansal yönetim ve lojistik yönetimi gibi stratejik işlevleri Singapur’da yerine getirmelidir. Ayrıca Singapur’un bankacılık ve finansal hizmetlerinden, lojistik, tahkim ve diğer destek hizmetlerinden önemli ölçüde yararlanmaları beklenir.⁹

Resmî tanım sayısal eşikler yayımlamaz. Uygulama rehberleri şu ölçütleri belirtir: yıllık en az 100 milyon ABD doları ticaret cirosu, yılda en az 3 milyon Singapur doları (S$3 milyon) yerel işletme harcaması ve risk yönetimi, satın alma ya da satış gibi işlevlerde en az üç ticaret uzmanı.¹⁰ Bu ölçütleri henüz karşılamayan başvuru sahipleri, teşvik süresi içinde bunları karşılayacaklarını göstermelidir. Bir başka rehber, asgari kriterleri karşılamanın bir şirkete programa katılma hakkını otomatik olarak vermediğini vurgular.¹¹

Yüzde 5’lik oran, Singapur’daki ekonomik varlığı özellikle güçlü olan şirketlere ayrılmıştır. Rehberler bu oranın yalnızca işin önemli bir kısmının Singapur’da yürütüldüğü durumlarda uygulanabildiğini belirtir. Uygulamada oran bir müzakerenin sonucudur. Şirket personel sayısı, harcama ve işlevler konusunda taahhütte bulunur, kurum da oranı ve koşulları buna göre belirler. Onay mektubu böylece özü itibarıyla bir sözleşmeye dönüşür. Şirket taahhütlerini yerine getirmezse kurum teşviki değiştirebilir ya da geri alabilir.

Uluslararası baskı: BEPS ve asgari vergi

Programın tasarımı, uluslararası vergi politikasının daha sonra getirdiği şartları önceden öngörmüştü. OECD ve G20’nin Matrah Aşındırma ve Kâr Aktarımı (BEPS) projesinin zararlı vergi uygulamalarını ele alan 5 No.lu Eylemi, tercihli rejimlerin onları tanıyan ülkede esaslı faaliyetler yürütülmesine bağlanmasını şart koştu.¹² Ticari işlevleri, uzmanları ve yerel harcamayı zaten şart koşan bir program bu standardı karşılamaya elverişli bir konumdaydı.

Küresel asgari vergi daha zor bir soru ortaya koydu. Singapur, 2024 tarihli Çok Uluslu İşletmeler (Asgari Vergi) Kanunu’nu (Multinational Enterprise (Minimum Tax) Act 2024) çıkardı. Kanun, 1 Ocak 2025 veya sonrasında başlayan hesap dönemleri için yıllık geliri en az 750 milyon avro olan çok uluslu gruplara gelir dahil etme kuralını ve yurt içi tamamlayıcı vergiyi uygular.¹³ Büyük bir ticaret grubu için Singapur’daki yüzde 5 ya da 10’luk indirimli oran artık bir tamamlayıcı vergi doğurur. Bu vergi ya Singapur’da yurt içi tamamlayıcı vergi kapsamında ya da ana şirketin ülkesinde tahsil edilir. Düşük oranın faydası, kuralların kapsamındaki gruplar için böylece etkisiz hâle gelir. 2024’te getirilen yüzde 15’lik kademe programı bu duruma uyarlar. Gelir eşiğinin altındaki küçük tüccarlar düşük oranlardan yararlanmaya devam eder.

Asgari vergi, ticaret merkezleri arasındaki rekabeti oranlardan başka araçlara kaydırır. Singapur, küresel kurallarla uyumlu teşvikler geliştirmiştir. Bunlara örnek, 2024 Bütçesi’nde açıklanan ve E. Kısım, IV. Bölüm’de ele alınan İade Edilebilir Yatırım Kredisi’dir (Refundable Investment Credit).¹⁴ En büyük ticaret grupları için Küresel Tüccar Programı artık esas olarak bir tanınma çerçevesi işlevi görür. Bu çerçevede devlet ve şirket, Singapur’da yürütülecek faaliyetler üzerinde anlaşır.

Notlar

1. Income Tax Act 1947, s. 43I(1); Singapore Statutes Online’dan lawplayer.com’da yeniden yayımlandığı şekliyle (Erişim tarihi: Kasım 2026): Bakan, s. 43’e rağmen, onaylı bir küresel ticaret şirketinin belirli gelirleri üzerinden yönetmelikle yüzde 5, yüzde 10 ya da yüzde 15 oranında vergi koyabilir. ↩
2. Singapur Gelir İdaresi (IRAS), “Corporate Income Tax Rate, Rebates & Tax Exemption Schemes” (iras.gov.sg, Erişim tarihi: Kasım 2026): “Your company is taxed at a flat rate of 17% of its chargeable income.” ↩
3. Income Tax Act 1947, s. 43I(3), “global trading company” tanımı ve s. 43I(1)(a)(i)–(iii); lawplayer.com’da yeniden yayımlandığı şekliyle (Erişim tarihi: Kasım 2026). ↩
4. Income Tax (Concessionary Rate of Tax for Global Trading Companies) Regulations 2016 (S 341/2016), sonraki değişiklikleriyle birlikte. ↩
5. Income Tax Act 1947, s. 43I(1AB) ve (1A); lawplayer.com’da yeniden yayımlandığı şekliyle (Erişim tarihi: Kasım 2026): onay koşullara bağlıdır; 31 Aralık 2026’dan sonra hiçbir küresel ticaret şirketine onay verilmez. ↩
6. Enterprise Singapore, “About the Global Trader Programme (GTP)” (enterprisesg.gov.sg, Erişim tarihi: Kasım 2026): “five years” süreyle “a concessionary tax rate of 5%, 10% or 15% on qualifying income”; nitelikli ticari gelir fiziki ticaretten, fiziki işlemlerde aracılıktan, türev ticaretinden ve yapılandırılmış emtia finansmanı faaliyetlerinden elde edilen geliri kapsar. ↩
7. Rikvin, “Singapore’s Global Trader Programme (GTP)” (rikvin.com/taxation/singapore-global-trading-programme, Erişim tarihi: Kasım 2026): nitelikli emtiaların sekiz kategorisi; bunlar “will be reviewed periodically”. ↩
8. Kaizen CPA, “Guide to Singapore Global Trader Scheme” (kaizencpa.com, Erişim tarihi: Kasım 2026): periyodik olarak gözden geçirilen nitelikli emtia kategorileri listesi; nitelikli fiziki ticaret aktarma, offshore ve yeniden ihracat ticaretiyle sınırlıdır ve yeniden ihracatta yalnızca katma değer içermeyen kısım nitelikli sayılır. ↩
9. Enterprise Singapore, “About the Global Trader Programme (GTP)” (enterprisesg.gov.sg, Erişim tarihi: Kasım 2026): önemli ticari faaliyetler yürütme, nitelikli uzmanlar istihdam etme, stratejik, uyum ve risk yönetimi, finansal yönetim ve lojistik yönetimi işlevlerini yerine getirme ve Singapur’un bankacılık ve finansal hizmetlerinden, lojistik, tahkim ve diğer destek hizmetlerinden önemli ölçüde yararlanma taahhütleri. ↩
10. Kaizen CPA, “Guide to Singapore Global Trader Scheme” (kaizencpa.com, Erişim tarihi: Kasım 2026): asgari yıllık 100 milyon USD ciro, asgari yıllık 3 milyon SGD yerel işletme harcaması ve en az üç ticaret uzmanı; bu ölçütlerin altında kalan başvuru sahipleri teşvik süresi içinde bunları karşılayabileceklerini göstermelidir; yüzde 5’lik oran yalnızca işin önemli bir kısmı Singapur’da yürütülüyorsa uygulanır. Nexia International, Global Insight, Mart 2020: başvuru sahiplerinin diğer şartların yanı sıra “an annual turnover of US$100m” ve en az üç ilgili uzmana ihtiyacı vardır. ↩
11. Rikvin, “Singapore’s Global Trader Programme (GTP)” (rikvin.com, Erişim tarihi: Kasım 2026): asli olarak (principal basis) yürütülen önemli fiziki offshore ticaret cirosu, kayda değer yerel işletme harcaması ve Singapur’da profesyonel tüccar istihdamından oluşan asgari kriterler; bu kriterler “does not automatically qualify a company for GTP status”. ↩
12. OECD, Countering Harmful Tax Practices More Effectively, Taking into Account Transparency and Substance, Action 5 – 2015 Final Report, Paris, OECD Publishing, 2015. ↩
13. Multinational Enterprise (Minimum Tax) Act 2024, 1 Ocak 2025’ten itibaren yürürlükte (konsolide geliri en az 750 milyon EUR olan gruplar için yüzde 15 asgari oranla gelir dahil etme kuralı kapsamında Multinational Enterprise Top-up Tax ve yurt içi tamamlayıcı vergi); bkz. E. Kısım, IV. Bölüm ve K. Kısım, III. Bölüm. ↩
14. 16 Şubat 2024 tarihli Bütçe Konuşması’nda açıklanan İade Edilebilir Yatırım Kredisi (Refundable Investment Credit). ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.