Aracı olarak Singapur

PDF sürümünü okuyun (6 sayfa)

Bir araya getirme gücü

Singapur, kendini bir buluşma noktası olarak sunma konusunda uzun bir geleneğe sahiptir. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS) tarafından düzenlenen Shangri-La Diyaloğu, 2002’den bu yana, pandemi nedeniyle 2020 ve 2021’deki ara dışında, savunma bakanlarını ve askerî liderleri neredeyse her yıl Shangri-La Oteli’nde bir araya getiriyor.¹ Diyalog, Amerikalı ve Çinli savunma yetkililerinin aynı salonda konuştuğu az sayıdaki forumdan biridir. Aynı otel, 7 Kasım 2015’te Xi Jinping ile Ma Ying-jeou arasındaki görüşmeye de ev sahipliği yaptı. Bu, 1949’da Çin iç savaşının sona ermesinden bu yana Tayvan Boğazı’nın iki yakasının siyasi liderleri arasındaki ilk görüşmeydi.²

En görünür örnek, 12 Haziran 2018’de Sentosa’daki Capella Oteli’nde Başkan Donald Trump ile Kim Jong Un arasında yapılan zirveydi. Singapur Dışişleri Bakanlığı, Kuzey Kore heyetinin otel faturası dahil maliyeti 16,3 milyon Singapur doları (S$16,3 milyon) olarak açıkladı. Dışişleri Bakanı bu ödemeyi “onlara zaten sunacağımız misafirperverlik” olarak nitelendirdi.³ Bu tür etkinliklerin maliyeti değerlerine kıyasla düşüktür. Singapur’un hasımların buluşabileceği güvenli, verimli ve ketum bir yer olarak itibarını teyit ederler. Tahkim davalarını, bölgesel genel merkezleri ve aile ofislerini çeken de aynı itibardır.

Renminbi ve finansal köprü

Singapur, Çin ile dolar işini tamamlayan finansal bağlar da kurdu. İki merkez bankası 23 Temmuz 2010’da ikili bir para swap anlaşması imzaladı. 8 Şubat 2013’te Industrial and Commercial Bank of China’nın Singapur şubesi Singapur’daki renminbi takas bankası olarak belirlendi. Bunu 2014’te renminbi ile Singapur doları arasında doğrudan alım satım izledi.⁴ Bu düzenlemeler, renminbi cinsinden mevduat, tahvil ihracı ve ticaret ödemeleriyle Singapur’u Büyük Çin dışında Çin para birimi için başlıca offshore merkezlerinden biri hâline getirdi. I.II. Bölüm rakamları verir.

Renminbi işi Singapur’u aynı anda her iki para sistemine yerleştirir. Singapur bankaları dolar takasını New York üzerinden, renminbi takasını ise ICBC ve Çin sistemi üzerinden yapar. Emtia tüccarları dolar cinsinden fiyatlama yapar, ancak Çinli alıcılarla yaptıkları bazı işlemleri giderek artan ölçüde renminbi ile öder. Dünya ayrı ödeme sistemlerine doğru ilerlerse Singapur, her ikisine de yerleşik erişimi olan az sayıdaki yerden biri olur. Bu konum, her iki sistem de Singapur’a açık kaldığı sürece ticari değer taşır. Güçlerden biri diğerinin sistemine katılımı yaptırım gerekçesi olarak görmeye başlarsa bu konum bir risk kaynağına dönüşür.

Çinli şirketler ve genel merkezlerin taşınması

2020 civarından bu yana bazı Çinli teknoloji ve tüketici şirketleri uluslararası genel merkezlerini Singapur’a taşıdı. Çevrim içi perakendeci Shein, tedarik zincirini ve depolarını Çin’de tutarken 2022’nin başında genel merkezini Çin’den Singapur’a taşıdı. Ağustos 2025’te şirketin Hong Kong’daki bir halka arzla bağlantılı olarak Çin’e geri dönmeyi düşündüğü bildirildi.⁵ Bu örüntüye “Singapur aklaması” (Singapore-washing) adı verildi. I.II. Bölüm konuyu daha ayrıntılı inceler.

Bu taşınmalar Singapur’un konumunun hem cazibesini hem de sınırlarını gösteriyor. Singapur’daki bir genel merkez, Çinli bir şirkete tarafsız bir hukuki yerleşim yeri, uluslararası sermayeye erişim ve Batı pazarlarında daha kabul edilebilir bir yüz kazandırır. Ancak şirketin üretimi, verileri ve nihai sahipliği olduğu yerde kaldığı için Amerikan düzenleyicileri yerleşim yerinin ötesine bakıp ekonomik özü esas alır. Singapur için bu akın ücret gelirleri, istihdam ve yatırım getirir. Aynı zamanda şehrin Washington’da Çinli şirketler için bir kolaylık bayrağı olarak görülmesi riskini de taşır. Bu da aracılık rolünün dayandığı güveni zedeler.

Her iki taraftan gelen sermaye

Aynı çift yönlü akış özel serveti de karakterize eder. Amerikalı, Avrupalı ve Orta Doğulu varlık yöneticileri Asya faaliyetlerini Singapur’dan yürütür. Birçoğu Hong Kong’daki değişikliklerden ve kendi ülkelerindeki koşullardan tedirgin olan Çinli aileler, E.III. ve I.V. Bölümler’de anlatıldığı gibi şehirde tek aile ofisleri ve trust’lar kurdu. Kutuplaşmış bir dünyada her iki grup da Singapur’a aynı nedenlerle değer verir: hukuki belirlilik, siyasi istikrar, bağımsız bir yargı ve yetkin ve tarafsız olarak görülen bir düzenleyici.

Bu akışlar dikkatli bir yönetim gerektirir. Çin’den sermaye çıkışı kambiyo kontrolüne tabi olduğu için Singapur bankaları fonların Çin’den hukuka uygun biçimde çıktığını tespit etmek zorundadır. E.VI. Bölüm’de ele alınan 2023 kara para aklama davası, kaynağı şüpheli servet gayrimenkul, lüks mallar ve aile ofisleri aracılığıyla sisteme girdiğinde neler olabileceğini gösterdi. Çin yatırımlarına yönelik Amerikan incelemesi de üçüncü ülkelerde kurulu fonlara ve araçlara uzandı. Singapur her iki kamptan servet çekmede ne kadar başarılı olursa, bekçilerinin (gatekeeper) bu servetin her iki kampın standartlarını karşıladığından emin olması da o kadar gerekli hâle gelir.

Aracılığın sınırları

Aracılık sona erebilecek bir durumdur. Her iki gücün de bir aracıyı kabul etme istekliliğine bağlıdır ve bu isteklilik artık baskı altındadır. Singapur’daki kamuoyu bu gerilimi yansıtır. Pew Research Center’ın 2026’da yayımlanan bir anketine göre Singapurluların yalnızca yüzde 34’ü Amerika Birleşik Devletleri’ne olumlu bakıyordu. Singapur’un Çin’e bakışı ise yüzde 51 olumlu olan uluslararası medyan değerin çok üzerindeydi.⁶ Bu tür rakamlar olaylara göre dalgalanır. Yine de etnik olarak çoğunluğu Çin kökenli olan ve ekonomik olarak her iki güce bağlı bir nüfusun iki hükümetten birinin bakış açısını otomatik olarak paylaşmadığını gösterirler.

Hükümetin manevra alanının her zaman kesin sınırları oldu. Rusya’ya karşı aldığı önlemlerin ve Güney Çin Denizi konusundaki tutumunun gösterdiği gibi Singapur egemenliğinden, savunma ilişkilerinden ve uluslararası hukuktan taviz vermez. Bu sınırlar içinde her iki güce de yararlı olmaya çalışır. Finans merkezi bu politikadan yararlanır, çünkü her iki kamptaki müşterilere hizmet verebilir. Kamplardan biri Singapur’u diğerinin bir uzantısı olarak görmeye başlarsa finans merkezi ağır zarar görür.

Notlar

1. Wikipedia, “Shangri-La Dialogue” (Erişim tarihi: Kasım 2026): ilk kez 2002’de düzenlendi; 2020 diyaloğu COVID-19 pandemisi nedeniyle önce 2021’e, sonra 2022’ye ertelendi ve Haziran 2022’de “after a two-year hiatus” yeniden başladı; başlangıçta Asia Security Conference adıyla, Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü tarafından Singapur’daki Shangri-La Oteli’nde düzenlendi; açılış konuşmaları 2018’de Singapur Başbakanı Lee Hsien Loong, 2022’de Japonya Başbakanı Fumio Kishida tarafından yapıldı. ↩
2. Wikipedia, “First Ma–Xi meeting” (Erişim tarihi: Kasım 2026): görüşme 7 Kasım 2015’te Singapur’daki Shangri-La Oteli’nin Island Ballroom salonunda yapıldı; 1949’da Çin İç Savaşı’nın sona ermesinden bu yana iki tarafın siyasi liderleri arasındaki ilk görüşmedir. ↩
3. Wikipedia, “2018 North Korea–United States Singapore Summit” (Erişim tarihi: Kasım 2026): zirve 12 Haziran 2018’de Sentosa’daki Capella Oteli’nde yapıldı; Dışişleri Bakanlığı 25 Haziran’da zirvenin S$16,3 milyona mal olduğunu açıkladı; Singapur, Kuzey Kore heyetinin otel faturasını ödedi ve Vivian Balakrishnan bunu “hospitality that we would have offered them” olarak nitelendirdi. ↩
4. Wikipedia, “Internationalization of the renminbi” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Singapur ile 23 Temmuz 2010 tarihli, 60 milyar SGD veya 300 milyar RMB’ye kadar ikili swap anlaşması; ICBC Singapur şubesi 8 Şubat 2013’te renminbi takas bankası olarak atandı (“Singapore followed with the designation of ICBC as a clearing bank in 2013”); doğrudan CNY/SGD alım satımı 2014’te başladı. ↩
5. Wikipedia, “Shein” (Erişim tarihi: Kasım 2026): “In early 2022, Shein moved its headquarters from China to Singapore”; tedarik zincirleri ve depolar Çin’de kaldı; “Shein is reported to consider moving its headquarters back to China”, Ağustos 2025 tarihli bir Bloomberg haberine atıfla; bildirildiğine göre amaç bir Hong Kong halka arzını kolaylaştırmaktı. ↩
6. Wikipedia, “Singapore–United States relations” (Erişim tarihi: Kasım 2026): 2026 tarihli bir Pew Research Center anketine göre Singapurluların yüzde 34’ü ABD’ye olumlu, yüzde 66’sı olumsuz bakıyordu; Pew Research Center, “Views of China and Xi Are Improving Globally”, 15 Temmuz 2026: 37 ülkede medyan olarak katılımcıların yüzde 51’i Çin’e olumlu bakıyordu ve Singapur’un Çin’e yönelik olumlu bakışı “falls well above the cross-national median”. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.