Singapur ve Cenevre: rekabet ve tamamlayıcılık

PDF sürümünü okuyun (6 sayfa)

İki gizlilik modeli

Singapur ile Cenevre arasındaki karşılaştırma gizlilikle başlar. İsviçre’de 8 Kasım 1934 tarihli Federal Bankacılık Kanunu’nun 47. maddesi, mevcut bir meslek sırrını ceza hukukunun korumasına aldı. Hüküm Parlamentoda özel bir tartışma yapılmadan kabul edildi. İçeriği sözleşmeden ve kişiliğin korunmasından kaynaklanan bir yükümlülüğü koruyordu.¹ Singapur’un 47. maddesi ise 2001’deki biçimiyle kanuni bir düzenlemedir. Yasak olan açıklamayı tanımlar, izin verilen istisnaları sayar ve Susilawati kararından sonra içtihatla geliştirilen istisnalara yer bırakmaz.

İki rejim siyasi anlamları bakımından da farklıdır. İsviçre’de gizlilik ulusal kimliğin bir parçası hâline geldi ve on yıllarca egemenliğin ve mahremiyetin bir ifadesi olarak savunuldu. Singapur’un gizliliği ise bir ekonomi politikası aracıydı. Hükümet eski hükmün modernleştirilmesi gerektiğine karar verdiğinde 2001’de yeniden yazıldı, uluslararası baskı bunu zorunlu kıldığında ise 2009’da sınırlandırıldı. Bu fark, Singapur’un neden daha hızlı uyum sağladığını açıklar. Rejimi kuran hükümet, İsviçre’nin her tavizine eşlik eden referandum kampanyaları ve federal müzakereler olmadan onu değiştirebiliyordu.

Asya serveti için rekabet

2000’lerde Singapur ve Cenevre, Asyalı ailelerin serveti için doğrudan rekabet etti. Cenevre yüzyılların deneyimini, özel bankalarının itibarını ve 2009’a kadar Avrupa’nın en güçlü gizliliğini sunuyordu. Singapur ise yakınlık, common law’a dayalı bir trust rejimi, düşük vergiler ve bu işi isteyen bir hükümet sunuyordu. Asya serveti büyüdükçe denge değişti. Bir zamanlar varlıklarını Cenevre’de kayda aldıran müşteriler, bunları giderek daha fazla Singapur’da kayda aldırdı. İsviçre bankaları da Singapur’daki faaliyetlerini büyüterek onları izledi.

Uzun vadeli sonuç, sınır ötesi servet rakamlarında görülür. Boston Consulting Group’a göre Hong Kong 2025’te İsviçre’yi yakaladı. Her ikisi de yaklaşık 2,9 trilyon ABD doları sınır ötesi servete sahipti. Singapur ise 2,1 trilyon ABD dolarına ulaştı.² Bu konumun temelleri, burada incelenen on yılda atıldı. Cenevre cildi aynı gelişmeyi İsviçre tarafından, Cenevre merkezinin karşı karşıya olduğu zorluklardan biri olarak anlatır.

Tamamlayıcılık

Rekabet hikâyenin yalnızca bir parçasıdır. Önde gelen İsviçre bankaları Singapur’daki en büyük özel bankalar arasında yer alır ve Singapur’daki çalışanlarının çoğu İsviçre yöntemleriyle yetişmiştir. Bu bankalar için Singapur ve Cenevre, tek bir grubun iki kayıt (booking) merkezidir. Farklı müşteri tabanlarına hizmet eder ve müşterilere yargı alanı seçimi sunarlar. Merkezler arasında çeşitlendirme, özel bankaların müşterilerine sattığı bir hizmettir. Güneydoğu Asyalı bir aile, aynı müşteri temsilcisinin gözetiminde varlıklarının bir kısmını yakınlık için Singapur’da, bir kısmını çeşitlendirme için İsviçre’de tutabilir.

İlişki mülkiyet yoluyla da kurulur. GIC’nin 2007’de UBS’e yaptığı yatırım, Singapur devletini en büyük İsviçre bankasının önemli bir pay sahibi yaptı. UBS 2014’te de GIC’yi en büyük tekil pay sahibi olarak sayıyordu.³ 2024’te her iki kentte faaliyet gösteren bir İsviçre özel bankasının üst yöneticisi, Singapur ve Hong Kong’un “küresel merkezler olarak İsviçre’nin giderek daha önemli rakipleri” olacağını öngördü. Financial Times ise Singapur’u küresel yatırımcılar için Asya’ya açılan bir kapı olarak tanımladı.⁴ Her iki ifade de aynı anda doğrudur. İki merkez müşteriler için rekabet eder ve aynı bankacılık grupları içinde iş birliği yapar.

Devletin farklı rolleri

Karşılaştırma, devlet ile özel bankalar arasındaki farklı bir ilişkiyi de ortaya koyar. Cenevre’de özel bankalar, onları düzenleyen federal devletten daha eskidir. Bunların birçoğu on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıllarda, firmalarının borçlarından sınırsız şahsi sorumluluk taşıyan ortaklar tarafından kuruldu. Düzenleme geç geldi ve bizzat bankalar tarafından biçimlendirildi. Bankalar 1934’te federal denetimi kabul ettiklerinde gizlilik için ceza hukuku koruması elde ettiler.⁵ Cenevre merkezi bu nedenle aşağıdan yukarıya, özel girişim ve aile sürekliliği yoluyla büyüdü.

Singapur’un servet yönetimi merkezi ise yukarıdan aşağıya büyüdü. Hükümet sektörü seçti, hukuki çerçevesini tasarladı ve bankaları gelmeye davet etti. Gelen özel bankalar çoğunlukla yabancı grupların şubeleri veya yan kuruluşlarıydı. Bunların merkeze bağlılığı, merkezin kârlılığına bağlıydı. Bu farkın dayanıklılık açısından sonuçları vardır. Cenevreli bir özel banka Cenevre’den kolayca ayrılamaz, çünkü tarihi, ortakları ve müşterileri kente bağlıdır. Singapur’daki yabancı bir özel banka ise ekonomik koşullar değiştiğinde faaliyetlerini küçültebilir. 2008’den sonra birkaç Avrupa bankası bunu yaptı. Singapur’un yanıtı, Bank of Singapore ve yerel bankacılık gruplarının özel bankacılık kolları gibi yerel şampiyonları desteklemek oldu. Böylece merkez, tamamen Zürih’te, Londra’da veya New York’ta alınan kararlara bağımlı kalmayacaktı.

Her iki merkez için dersler

Bu on yıl her iki kent için de dersler sunar. Cenevre, gizliliğe dayanan bir modelin en büyük ekonomilerin düşmanlığına dayanamayacağını öğrendi. Singapur aynı dersi daha hızlı öğrendi. Çünkü piyasaya geç girdi ve modeli ulusal bir çatışma kaynağı hâline gelmeden önce uyum sağladı. Her iki merkez de artık danışmanlığın kalitesi, hukuk sistemlerinin güvenilirliği ve uyum faaliyetlerinin inandırıcılığı üzerinden rekabet ediyor. Cenevre cildi de İsviçre tarafından aynı sonuca varır. 2035’te rekabetçi bir merkez, uyumun inandırıcı, düzenlemenin öngörülebilir ve yetkinliğin kanıtlanmış olduğu bir merkez olacaktır.⁶

Notlar

1. Ressos, Genève, place financière internationale, partie D, chapitre IV, Le Temps, 4 Nisan 2009 ve swissinfo.ch’ye atıfla: Bankacılık Kanunu 8 Kasım 1934’te kabul edildi; 47. madde, özel hukuk kapsamında zaten var olan bir gizlilik yükümlülüğüne ceza hukuku koruması ekledi; hiçbir meclis hükmü tartışmadı. ↩
2. Ressos, Genève, place financière internationale, partie K, chapitre III, Boston Consulting Group’un 27 Mayıs 2026 tarihli “Hong Kong Surpasses Switzerland as the World’s Largest Cross-Border Wealth Hub” başlıklı basın bültenine atıfla: 2025’te Hong Kong ve İsviçre’nin her biri 2,9 trilyon ABD doları, Singapur 2,1 trilyon ABD doları, dünya toplamı 15,7 trilyon ABD doları. Ressos, Genève, place financière internationale, partie E, chapitre II: varlıklı müşterilerden, özellikle Asya’da ve Orta Doğu’da, giderek artan bir pay çeken Singapur, Hong Kong, Dubai ve diğer merkezlerden gelen uluslararası rekabet. ↩
3. Baumann, finews.ch, 23 Eylül 2014, a.g.e.: GIC, mali krizden bu yana yüzde 6,4 ile UBS’in en büyük tekil pay sahibi; Business Times, 24 Eylül 2010, a.g.e.: Singapur hükümeti 2007 sonunda UBS’in yaklaşık yüzde 9’unu satın aldı. ↩
4. Walker ve Chan, Financial Times, swissinfo.ch tarafından yeniden yayımlanmıştır, 16 Ekim 2024, a.g.e.: EFG CEO’su Giorgio Pradelli, “Singapore and Hong Kong are going to be more and more important competitors to Switzerland as global hubs”; Singapur, küresel yatırımcılar için Güneydoğu ve Kuzey Asya’ya açılan bir kapı olarak. ↩
5. Ressos, Genève, place financière internationale, partie D, chapitre IV (bankacılar, 8 Kasım 1934 tarihli Bankacılık Kanunu kapsamındaki denetimin karşılığı olarak meslek sırrına ilişkin hükümleri elde ettiler; özel bankacılar ortakların sınırsız sorumluluğunun tanınmasını savundu), partie D, chapitre I (Pictet & Cie 1805’te Cenevre’de kuruldu) ve partie E, chapitre II (on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıllarda kurulan Cenevre kuruluşları). ↩
6. Ressos, Genève, place financière internationale, partie K, chapitre III, “Attention” kutusu: 2035’te rekabetçi bir merkez, uyumun inandırıcı, düzenlemenin öngörülebilir ve orantılı, yetkinliğin kanıtlanmış olduğu bir merkez olacaktır; Dubai ve Singapur bunu, kara para aklama vakaları itibarlarını zedelediğinde öğrendi. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.