Parçalanma senaryoları

PDF sürümünü okuyun (5 sayfa)

Parçalanmanın maliyeti

İktisatçılar bölünmüş bir dünya ekonomisinin maliyetini ölçmeye çalıştı. Uluslararası Para Fonu (IMF) uzmanlarının Ocak 2023’te yayımlanan analizi, ticaretteki ağır bir parçalanmanın uzun vadeli maliyetinin küresel üretimin yaklaşık yüzde 7’sine ulaşabileceğini tahmin etti. Teknoloji alanında da kopuş yaşanırsa bazı ülkeler üretimlerinin yüzde 12’sine kadarını kaybedebilir.¹ Ticaretin üretime oranı yüksek olan küçük açık ekonomiler en çok etkilenenler arasında yer alır. Ticaret hacmi gayrisafi yurt içi hasılasının birkaç katı olan Singapur, riske açık ekonomiler listelerinin hemen her birinde üst sıralarda yer alır.

Finansal etkiler de en az bu kadar ciddi olur. Nisan 2023 tarihli Global Financial Stability Report (Küresel Finansal İstikrar Raporu), “uluslararası risk çeşitlendirmesi için daha sınırlı fırsatlar” ve oynak sermaye akımları konusunda uyardı. Raporun önerisi şuydu: “Finansal kuruluşların artan jeopolitik risklere karşı yeterli sermaye ve likidite tamponları tutması gerekebilir”.² Geçimini sınır ötesi çeşitlendirmeden sağlayan bir merkez için bu uyarı, iş modeline yönelik doğrudan bir tehdidi tarif eder.

Aşağıdaki senaryolar, rekabetin önümüzdeki on yılda izleyebileceği üç yolu tanımlar. K.VI. Bölüm bunları diğer değişkenlerle birleştirerek 2035’te finans merkezi için dört genel senaryo oluşturur.

Birinci senaryo: kontrollü rekabet

Birinci senaryoda rekabet açık bir çatışmaya dönüşmeden sürer. Gümrük tarifeleri müzakerelere göre yükselir ve düşer, ihracat kontrolleri dar bir ileri teknoloji yelpazesinde sıkılaşır ve yatırım denetimi her iki tarafta da olağan hâle gelir. Malların çoğunda ticaret devam eder, sermaye ise aracılar üzerinden kamplar arasında dolaşmayı sürdürür.

Bu senaryo Singapur için elverişlidir. Çok uluslu şirketler tedarik zincirlerini çeşitlendirmeye devam eder ve bu Güneydoğu Asya’ya yarar. Yatırımcılar her iki tarafın da güvendiği bir yargı alanına değer verir ve bu da Singapur’un servet yönetimi, fon yönetimi ve aile ofisi sektörlerine yarar. Uyum işleri arttıkça şehrin avukatları, denetçileri ve danışmanları istikrarlı bir talep bulur. Başlıca risk, Singapur’un Washington’daki veya Pekin’deki itibarını zedeleyen münferit başka yöne aktarma veya kaçınma vakalarında yatar.

İkinci senaryo: blokların oluşması

İkinci senaryoda dünya, teknoloji, veri ve ödemeler için ayrı standartlara sahip bloklara bölünür. Amerika Birleşik Devletleri kontrollerini daha geniş mal ve hizmet kategorilerine yayar ve ortaklarına bunları benimsemeleri için baskı yapar. Çin kendi ödeme sistemlerini ve kontrollerini genişleterek ve şirketlerinden taraf seçmelerini isteyerek yanıt verir. Üçüncü ülkeler uyum sağlamaları yönünde artan bir baskıyla karşılaşır.

Singapur bu senaryoyu zor bulur, çünkü her kamp münhasırlık talep ettiğinde her iki kampa da açık olma stratejisini sürdürmek güçleşir. Bankaları hangi ödeme sistemlerine katılacaklarına, teknoloji sektörü de hangi standartları izleyeceğine karar vermek zorunda kalır. Bazı işler sürer, çünkü her iki blok da birbiriyle ticaret yapabileceği bir yere ihtiyaç duymaya devam eder. Ancak bu işlerin hacmi ve kârlılığı birinci senaryodakinden daha düşük, uyum riskleri ise daha yüksek olur.

Üçüncü senaryo: bölgesel çatışma

Üçüncü senaryoda rekabet, örneğin Tayvan üzerine veya Güney Çin Denizi’nde, bölgede askerî bir çatışmaya dönüşür. Bu durumda yaptırımlar ve karşı yaptırımlar, 2022’de Rusya’ya karşı uygulananlardan çok daha büyük bir ölçekte uygulanır. Malakka Boğazı ve Güney Çin Denizi üzerinden deniz taşımacılığı aksayabilir, sigorta maliyetleri keskin biçimde yükselir ve sermaye bölgeden kaçar.

2026’daki olaylar deniz geçiş noktalarının kırılgan olduğunu gösterdi. Nisan 2026’da Başbakan Wong, Hürmüz Boğazı’nın hukuka aykırı biçimde silah olarak kullanılmasının tehlikeli bir emsal oluşturacağı uyarısında bulundu. Singapur ve Endonezya daha sonra Malakka Boğazı’nı herkese açık tutma konusundaki ortak çıkarlarını teyit etti.³ Singapur’un kendi sularında bir çatışma, şehrin kurumlarını 1942’den bu yana görülmemiş biçimde sınar. O tarihte C.I. Bölüm’de anlatılan işgal, sömürge limanının dayandığı güveni yok etmişti. Singapur’un bu senaryoya hazırlığı ulusal savunmada, rezervlerde ve finansal altyapısının dayanıklılığında yatar. Stratejik hedefi ise bu senaryoyu önlemektir. Bölgesel diplomasiye ayırdığı enerjiyi de bu açıklar.

İzlenmesi gereken sinyaller

Finans merkezinin geleceği için plan yapan kuruluşlar az sayıda göstergeyi takip edebilir. Birincisi, Amerikan ihracat kontrollerinin kapsamı ve bunların ileri çiplerden daha geniş teknoloji ve hizmet kategorilerine uzanıp uzanmadığıdır. İkincisi, 2026’daki davaların ardından Amerikan gümrük tarifelerinin hukuki dayanağının durumudur. Üçüncüsü, dolar dışındaki para birimleriyle ödenen ticaretin payı ve alternatif ödeme sistemlerinin gelişimidir. Dördüncüsü, özellikle başka yöne aktarma veya yaptırımlardan kaçınma vakalarında Amerikan ve Çin resmî açıklamalarının Singapur’un kendisine ilişkin tonudur. Beşinci gösterge ise Tayvan Boğazı’ndaki ve Güney Çin Denizi’ndeki askerî durumdur.

Bu göstergelerin hiçbiri geleceği öngörmese de birlikte ele alındıklarında dünyanın hangi yöne ilerlediğini ve Singapur’daki kuruluşların uyum sağlamak için ne kadar zamanı olduğunu gösterirler. K.VI. Bölüm, senaryolarını tartmak için bu göstergeleri kullanır.

Notlar

1. Kristalina Georgieva, “Confronting Fragmentation Where It Matters Most: Trade, Debt, and Climate Action”, IMF Blog, 16 Ocak 2023 (imf.org, Erişim tarihi: Kasım 2026): ticari parçalanmanın uzun vadeli maliyeti “0.2 percent of global output in a limited fragmentation scenario” ile “almost 7 percent in a severe scenario” arasında; teknolojik kopuşla birlikte “some countries could see losses of up to 12 percent of GDP”; blog yazısı Shekhar Aiyar vd., “Geoeconomic Fragmentation and the Future of Multilateralism”, IMF Staff Discussion Note SDN/2023/001, Ocak 2023 çalışmasına dayanır (notun kendisine erişilmemiştir). ↩
2. Uluslararası Para Fonu, Global Financial Stability Report, Nisan 2023, 3. bölüm (imf.org, özet sayfası, Erişim tarihi: Kasım 2026): “more limited opportunities for international risk diversification”; “exacerbated capital flow and macro-financial volatility”; “Financial institutions may need to hold adequate capital and liquidity buffers against rising geopolitical risks.” ↩
3. Ng Wei Kai, “Illegal weaponisation of Strait of Hormuz would set dangerous precedent: PM Wong”, The Straits Times, 17 Nisan 2026; “‘Strategically aligned’: Singapore, Indonesia want Strait of Malacca open and free for all, say leaders”, 7 Temmuz 2026; başlıklar Wikipedia, “Lawrence Wong” (Erişim tarihi: Kasım 2026) maddesinin kaynakçasında görülmüştür, makalelerin kendisine erişilmemiştir. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.