Kurallara dayalı denetimden riske dayalı denetime

PDF sürümünü okuyun (7 sayfa)

1997’nin teşhisi

MAS’ın 1998’de terk ettiği denetim yaklaşımı Singapur’a bir açıdan iyi hizmet etmişti. Önceki bölümün gösterdiği gibi, Asya krizine dayanan güçlü ve iyi sermayelendirilmiş bir bankacılık sistemi ortaya çıkarmıştı. Zayıflığı tek tipliğindeydi, çünkü aynı ayrıntılı kurallar iyi yönetilen ve kötü yönetilen kurumlara aynı şekilde uygulanıyordu. Düzenleyici, piyasanın kendisinin değerlendirebileceği ürünleri ve işlemleri de inceliyordu. Lee Hsien Loong Kasım 1997 tarihli konuşmasında ağırlığın düzenlemeden denetime kaydırılması çağrısında bulundu. Onun kullandığı anlamda düzenleme sermaye yükümlülüklerini ve ihtiyati kuralları kapsıyordu. Denetim ise kurumların uyum ve iç kontrollerinin kalitesi açısından izlenmesi demekti. Lee ayrıca Singapur’un “yatırımcıları korumak için piyasa disiplinine ve bilgilerin tam olarak kamuya açıklanmasına daha fazla dayanması” gerektiğini savundu.¹

Bu kısmın II. Bölümü’nde anlatılan SIMEX ve Barings deneyimi bu teşhisi güçlendirdi. Hiçbir kurallar bütünü bir finansal kuruluşun iç kontrollerinin yerini tutamazdı. Bir düzenleyici yeterli kontrollerde ısrar edebilir, bunların var olduğunu doğrulayabilir ve piyasanın kendi disiplinini uygulayabilmesi için yeterli bilgiye sahip olmasını sağlayabilirdi.

Riske odaklı çerçevenin kurulması

1998/99 yıllık raporu yeni yaklaşımı ayrıntılı olarak anlattı. MAS, “herkese aynı kalıbı uygulayan” düzenlemeden kademeli olarak riske odaklı bir denetim yaklaşımına geçmişti. Denetim sistemik riske odaklanacak, incelemeler iç kontrollerin ve risk yönetim sistemlerinin yeterliliğini değerlendirecekti. MAS ayrıca finansal kuruluşlar için iç derecelendirme sistemleri geliştiriyordu. Böylece daha güçlü ve daha iyi yönetilen oyunculara daha fazla hareket alanı tanıyan performansa dayalı bir düzenlemeye geçebilecekti. Aynı rapor, bölgesel krizin denetim sistemlerini güçlendirmeden finansal piyasaları serbestleştirmenin tehlikelerini gösterdiği uyarısında bulundu.²

Anlayış değişikliğini örgütsel değişiklikler izledi. MAS Mayıs 1998’de Menkul Kıymetler ve Vadeli İşlemler Dairesi bünyesinde, menkul kıymet aracılarında yerinde denetim yapmak üzere bir denetim birimi kurdu. Birim çalışmalarına Ağustos 1998’de başladı. MAS ayrıca bankacılık, menkul kıymetler ve sigorta için ortak bir risk çerçevesi geliştirmeye başladı, çünkü bu sektörler arasındaki ayrımlar belirsizleşiyordu. 2001 tarihli Bankacılık (Değişiklik) Kanunu (Banking (Amendment) Act 2001), MAS’a tek tek bankalar için öngörülen yüzde 12’lik asgari orandan farklı sermaye yeterliliği yükümlülükleri belirleme yetkisi verdi. Böylece sermaye her kurumun riskine göre ayarlanabiliyordu.³

MAS Nisan 2004’te Objectives and Principles of Financial Sector Oversight in Singapore (Singapur’da finans sektörü gözetiminin amaçları ve ilkeleri) belgesini yayımladı. Aynı yılın Haziran ayında Lee değişimi, “herkese aynı kalıbı uygulayan kuralcı düzenlemeden daha riske odaklı bir denetim yaklaşımına” geçiş olarak özetledi.⁴

Etki ve risk: 2007 çerçevesi

Yeni yaklaşım nihai biçimini Nisan 2007’de, MAS’ın MAS’ Framework for Impact and Risk Assessment of Financial Institutions (finansal kuruluşların etki ve risk değerlendirmesine ilişkin MAS çerçevesi) belgesini yayımlamasıyla kazandı. Monografi, MAS’ın kurumların risklerini CRAFT olarak bilinen Ortak Risk Değerlendirme Çerçevesi ve Teknikleri (Common Risk Assessment Framework and Techniques) aracılığıyla nasıl değerlendirdiğini ortaya koyuyordu. Merkezi ifadesi mükemmeliyetçiliğin reddiydi. MAS “tüm başarısızlıkları önlemeyi amaçlamadığını” açıkladı, çünkü sıfır başarısızlık rejimi kurumlara aşırı bir yük getirir ve finansal sistemin etkinliğini bozardı.⁵

Çerçeve her kurum için iki değerlendirmeyi birleştirir. Etki değerlendirmesi, bir kurumun kendi sektöründeki göreli önemini ve sıkıntıya düşmesinin finansal sisteme, ekonomiye ve Singapur’un itibarına vereceği zararı ölçer. CRAFT ile yapılan risk değerlendirmesi ise kurumun önemli faaliyetlerinin doğal risklerini, kontrollerinin kalitesini, gözetim ve yönetim yapısını, sermayesini ve desteğini değerlendirir. İki derecelendirme her kurumu dört denetim kategorisinden (supervisory bucket) birine yerleştirir. Bu yerleştirmede etki, riskten daha ağır basar. En üst kategorideki kurumlar sık diyalog ve yerinde çalışmayla karşılaşır. Etkisi ve riski düşük küçük kurumlar ise esas olarak uzaktan izleme, anketler ve tematik incelemelere tabidir.⁶

Çerçeve, risk konusundaki birincil sorumluluğu kurumların yönetim kurullarına ve üst yönetimine verir. Riskler yeterince yönetildiği sürece MAS, “kurumların ticari faaliyetlerine müdahale etme ihtiyacını en aza indirmeye” çalışır. Mart 2024 tarihli revize sürüm, yurt içinde sistemik öneme sahip bankaların ve sigortacıların belirlenmesi ve denetimi için çerçeveler ekliyor. Bunlar modelin 2008 küresel finans krizinin derslerini nasıl özümsediğini gösteriyor.⁷

Piyasa disiplini ve mevduat sigortası

Riske dayalı denetim, kurumların başarısız olabileceğini varsayar. Bu nedenle inandırıcı bir çerçeve, bu durumda küçük mevduat sahiplerini koruyan bir mekanizmaya ihtiyaç duyar. Singapur 1 Nisan 2006’da açık bir mevduat sigortası sistemi getirdi. Sistem başlangıçta gerçek kişilerin ve hayır kurumlarının her banka veya finansman şirketindeki Singapur doları cinsinden mevduatının ilk 20.000 Singapur dolarını (S$20.000) kapsıyordu. Sınır daha sonra yükseltildi. 1 Nisan 2024’te S$75.000’den yükseltildiğinden bu yana üye kuruluş başına mevduat sahibi başına S$100.000’dir.⁸

Açık sistem, devletin her bankanın arkasında duracağına ilişkin örtük varsayımın yerini aldı. Sınırları, büyük mevduat sahiplerini bankalarının sağlamlığını izlemeye teşvik ediyor. Mevduat sigortası, daha yüksek kamuya açıklama standartları ve 1999 ile 2001’in kurumsal yönetim reformlarıyla birlikte yeni yaklaşımın dayandığı üçgeni tamamladı: riske odaklı denetim, kendi kontrollerinden sorumlu kurumlar ve bilgiyle donatılmış piyasalar.

Notlar

1. Lee Hsien Loong, 4 Kasım 1997 tarihli konuşma, 41. paragraf: “We need to shift emphasis from regulation to supervision”; düzenleme sermaye yükümlülüklerini ve ihtiyati kuralları, denetim ise kurumların uyum ve iç kontroller açısından izlenmesini kapsar – Lee Hsien Loong, 4 Kasım 1997 tarihli konuşma, 53. paragraf: “We should rely more on market discipline and full information disclosure to protect investors”. ↩
2. MAS, Annual Report 1998/99, s. 52: MAS “has shifted progressively from ‘one-size-fits-all’ regulation to a risk-focused supervisory approach”; denetim, tek tek kurumların veya işlemlerin risklerine daha az ağırlık vererek sistemik riske odaklanacak; iç derecelendirme sistemleri “performance-based regulation, where greater leeway is given to stronger and better managed players” imkânı verecek – MAS, Annual Report 1998/99, s. 52: “The regional financial crisis has highlighted the dangers of liberalising financial markets without strengthening supervisory systems”. ↩
3. MAS, Annual Report 1998/99, s. 55: “In May 1998, MAS set up a new inspection unit within the Securities and Futures Department to conduct on-site inspection of securities market intermediaries … The unit commenced inspection in August 1998.” – MAS, Annual Report 1998/99, s. 55, “Developing a Common Risk Framework”: uluslararası uygulama “towards a consistent risk-focused approach at a consolidated enterprise-wide level” yöneliyor; ortak bir risk çerçevesi geliştiriliyor – Lee Hsien Loong, 16 Mayıs 2001 tarihli ikinci okuma konuşması, 29. paragraf: 10. madde, MAS’ın “specific capital adequacy ratio requirements that vary from the stipulated minimum of 12%” belirleyebilmesi için değiştirildi. ↩
4. MAS, MAS’ Framework for Impact and Risk Assessment of Financial Institutions, Nisan 2007 (revize: Mart 2024), 1.1. paragraf: amaçlar ve ilkeler “spelled out in ‘Objectives and Principles of Financial Sector Oversight in Singapore’, issued in April 2004” – Lee Hsien Loong, 17 Haziran 2004 tarihli konuşma: MAS “one-size-fits-all prescriptive regulation towards a more risk-focussed supervisory approach” yöneldi. ↩
5. MAS, basın duyurusu, “MAS Issues Monograph”, 23 Nisan 2007, mas.gov.sg: “Objectives and Principles of Financial Supervision in Singapore” üzerine inşa edilen ve “Common Risk Assessment Framework and Techniques” (CRAFT) yaklaşımını ortaya koyan “MAS’ Framework for Impact and Risk Assessment of Financial Institutions” belgesinin yayımlanması. Mart 2024 tarihli revize monografi kısaltmayı “Comprehensive Risk Assessment Framework and Techniques” olarak açıyor – MAS, Framework for Impact and Risk Assessment, 2.3. paragraf: “MAS does not aim to prevent all failures. A ‘zero failure’ regime would place an excessive regulatory burden on financial institutions and could impair the efficiency of the financial system.”. ↩
6. MAS, Framework for Impact and Risk Assessment, 3.3–3.4 ve 4.1–4.4. paragraflar: etki ve risk derecelendirmeleri birleştirilerek her kurum dört “supervisory buckets” kategorisinden birine yerleştirilir; “the impact rating is accorded more importance relative to the risk rating”; etki kriterleri arasında piyasalardaki faaliyet payı, bireysel müşterilere erişim ve finansal sistem için kritiklik yer alır – MAS, Framework for Impact and Risk Assessment, 3.8–3.12. paragraflar: alt kategorilerdeki kurumlar esas olarak uzaktan ve dönemsel denetimlerle denetlenir; 1. kategorideki kurumlar sık diyalog ve yerinde çalışmaya tabidir; finansal danışmanlar ve sigorta brokerleri gibi küçük kurumlar temel düzeyde izleme, anketler ve tematik incelemelere tabidir. ↩
7. MAS, Framework for Impact and Risk Assessment, 2.7–2.9. paragraflar: yönetim kurulu ve üst yönetim “play the central role in maintaining adequate risk oversight”; “As long as risks are adequately managed, we seek to minimise the need to interfere with institutions’ business operations.” – MAS, Framework for Impact and Risk Assessment, Nisan 2007 (revize: Mart 2024), içindekiler: Ek 1, “Framework for identifying and supervising domestic systemically important banks”; Ek 2, sigortacılar için ilgili çerçeve. ↩
8. MAS ve Singapore Deposit Insurance Corporation, ortak basın duyurusu, “Launch of Deposit Insurance Scheme in Singapore”, 28 Mart 2006, mas.gov.sg: sistem 1 Nisan 2006’da başlıyor ve “individuals and charities” Singapur doları cinsinden mevduatının “the first $20,000” tutarını kapsıyor; sistem “another layer of protection to complement the role of prudent bank management and MAS supervision” – Allen & Gledhill, “MAS to increase maximum deposit insurance coverage from S$75,000 to S$100,000 from 1 April 2024”, 30 Ekim 2023: MAS 1 Nisan 2024’ten itibaren “increase the maximum DI coverage from S$75,000 to S$100,000”; 22 Eylül 2023’te duyuruldu. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.