Bankacılık Kanunu kapsamında bankacılık gizliliği

PDF sürümünü okuyun (8 sayfa)

Kanuni gelenek

Singapur’da bankacılık gizliliği kanuna dayanır. Bankacılık Kanunu (Banking Act) Parlamentoya ilk kez 1962’de sunuldu. Ancak yeni bir para biriminin getirilmesiyle bağlantılı sorunlar nedeniyle ancak 1970 tarihli 41 sayılı Kanun olarak kabul edildi ve 1 Ocak 1971’de yürürlüğe girdi.¹ 2001’den önce eski 47(1). madde esas olarak denetim otoritesiyle ilgiliydi. Zira Para Otoritesi’nin tek tek müşterilerin işlerini araştırmasını genel olarak yasaklıyordu.² Common law ise İngiliz İstinaf Mahkemesi’nin Tournier v National Provincial and Union Bank of England [1924] 1 KB 461 kararında tanımladığı bir gizlilik yükümlülüğünü tanıyordu. 2001’e kadar bu iki kaynak yan yana var oldu.

Hükümet gizliliği finans merkezinin bir değeri olarak görüyordu. Bankacılık gizliliği hükümlerine ilişkin bir meclis açıklamasında hükümet şöyle diyordu: “Sıkı bankacılık gizliliği, müşterilerin bankacılık sistemimize duyduğu güvenin korunması için önemlidir.”³⁴ Bu cümle 2000’lerin resmî görüşünü özetler. Gizlilik bir kamu yararıydı, çünkü mevduat sahiplerinin ve yatırımcıların güvenini ayakta tutuyordu. Hükümetin özel servet için rekabet etmeyi seçtiği bir dönemde aynı zamanda bir rekabet avantajıydı.

47. maddenin 2001’de yeniden düzenlenmesi

Hükümet 2001’de mevzuatı gözden geçirdi ve 47. maddeyi tamamen değiştirdi. 2001 tarihli 23 sayılı Kanun olan Banking (Amendment) Act 2001, eski hükmü yürürlükten kaldırdı ve yeni bir Üçüncü Ek ile birlikte yeni bir madde getirdi.⁵⁶ 47(1). madde artık şöyledir: “Müşteri bilgileri, bu Kanunda açıkça öngörülenler dışında, Singapur’daki bir banka veya onun herhangi bir görevlisi tarafından hiçbir şekilde başka bir kişiye açıklanamaz.”

Yeni hükmün yapısı kendine özgüydü. (2). fıkra, açıklamaya yalnızca Üçüncü Ek’in birinci sütununda sayılan amaçlarla, ikinci sütunda sayılan kişilere ve üçüncü sütundaki şartlara bağlı olarak izin verir.⁷ Ek iki kısma ayrılır. I. Kısım, sonrasında bilginin daha fazla açıklanmasının yasak olmadığı açıklamaları sayar. Bunlar arasında müşterinin yazılı izniyle yapılan açıklama, tereke işlemleri, iflas veya tasfiye ile bağlantılı açıklama, banka ile müşteri arasındaki davalarda, üçüncü kişi nezdinde haciz kararı (garnishee order) uyarınca, Delil Kanunu’nun (Evidence Act) banka defterlerine ilişkin hükümleri uyarınca ve yazılı hukuk kapsamındaki suçların soruşturulması veya kovuşturulması için yapılan açıklamalar yer alır. II. Kısım ise alıcının kendisinin de gizlilikle bağlı olduğu açıklamaları sayar. Bankanın görevlilerine, denetçilerine ve profesyonel danışmanlarına yapılan açıklamalar buna örnektir.

Yabancı bir bankanın merkezinin denetim otoritesine özel bir muamele uygulandı. Yabancı bir bankanın ana denetim otoritesine açıklama yapılmasına, ancak bu otoritenin talebine uymak için kesinlikle gerekli olduğu durumlarda izin veriliyordu. Bu durumda bile ona hiçbir mevduat bilgisi açıklanamazdı. Singapur’daki faaliyetlerini genişleten İsviçreli ve Avrupalı bankalar için bu, Asyalı müşterilerinin mevduat bilgilerinin kendi ana ülkelerinin denetim otoritelerine karşı bile korunduğu anlamına geliyordu.

Cezalar ve yargılamaların korunması

Cezalar ağırdı. 47(1). veya (5). fıkrayı ihlal eden kişi, mahkûmiyet hâlinde, gerçek kişi ise S$125.000’i aşmayan para cezasına veya üç yılı aşmayan hapis cezasına ya da her ikisine çarptırılır. Diğer durumlarda para cezası S$250.000’e kadar çıkabilir.⁸ Müşteri bilgilerinin iflas yargılamalarında veya banka ile müşterisi arasındaki davalarda açıklanması muhtemel olduğunda mahkeme, duruşmanın kapalı yapılmasına (in camera) karar verebilir. Böyle bir kararı ihlal ederek bir tarafın kimliğini ortaya çıkarabilecek bilgilerin yayımlanması da S$125.000’e kadar para cezası gerektiren bir suçtur.

47(8). madde, özel bankalar için özellikle ilgi çekici bir unsur ekledi. Bu hüküm, “şüpheye mahal vermemek için”, maddedeki hiçbir hususun bir bankanın bir müşteriyle Kanunun öngördüğünden daha yüksek bir gizlilik derecesi için açık bir anlaşma yapmasını engellemediğini öngörür.⁹ 47(9). madde ise MAS’ı, denetimler sırasında tesadüfen elde ettiği ve denetim için gerekli olmayan müşteri bilgilerini gizli tutmakla yükümlü kılar. Kanun böylece müşteriyi bankaya, üçüncü kişilere ve belirli sınırlar içinde denetim otoritesine karşı korudu.

Sınırlayıcı rejimin teyidi

Yeniden düzenleme, Tournier kararında tanınan common law istisnalarının hâlâ uygulanıp uygulanmadığı sorusunu gündeme getirdi. İstinaf Mahkemesi (Court of Appeal) bu soruyu 27 Şubat 2009’da karara bağlanan Susilawati v American Express Bank Ltd davasında yanıtladı. Mahkeme, 47. maddenin Singapur’da bankacılık gizliliğini düzenleyen münhasır rejim olduğuna ve kanuni düzenin dört genel common law istisnasına yer bırakmadığına hükmetti.¹⁰ Karar [2009] 2 SLR(R) 737’de yayımlanmıştır. Bazı yorumcular mahkemeyi, bankanın sözleşmeden doğan yükümlülüğü ile kanuni yükümlülüğünü birbirine karıştırmakla eleştirdi. Diğerleri ise sonucu “bu Kanunda açıkça öngörülenler dışında” ifadesinin doğal yorumu olarak savundu.

Pratikteki etkisi kapalı bir liste oldu. Singapur’daki bir banka müşteri bilgilerini ancak Üçüncü Ek’teki kanallardan biri aracılığıyla açıklayabiliyordu. Dava öncesinde bilgi arayan dolandırıcılık mağdurları, Delil Kanunu kapsamındaki banka defterleri başvurusunun pratikte mevcut tek yol olduğunu gördü.¹¹ Bir servet yönetimi merkezi için kapalı liste, müşterilere öngörülebilirlik sağlıyordu. Aynı zamanda alacaklıların ve yabancı talep sahiplerinin araçlarını da sınırlıyordu. Yabancı servetin hacmi arttıkça bu gerilim de büyüdü.

Gizlilik ve suç

Hükümet gizliliğin suçluları korumadığını her zaman savundu. Üçüncü Ek’in I. Kısmının 5. bendi, bir suçun soruşturulması veya kovuşturulmasında yazılı hukuk kapsamındaki bir karara veya talebe uyulması ile bir suça ilişkin şikâyette veya ihbarda bulunulması için açıklamaya izin verir.¹² Cezai Konularda Karşılıklı Adli Yardım Kanunu (Mutual Assistance in Criminal Matters Act), Singapur’un ceza soruşturmalarında yabancı devletlere yardım etmesine imkân tanıyordu. Zayıf nokta başka yerdeydi. Yabancı ülkelerdeki vergi kaçakçılığı, on yılın büyük bölümünde bu kanalları harekete geçiren bir suç değildi. Singapur’un vergi anlaşmaları, banka bilgilerinin değişimine yalnızca sınırlı durumlarda izin veriyordu. 2010’da bir MAS sözcüsü durumu şu sözlerle tanımladı: bankacılık gizliliği hükümleri “meşru yatırımcıların mahremiyetini korurken, suçların veya soruşturmaların söz konusu olduğu durumlarda banka bilgilerinin yabancı makamlara verilmesine imkân tanır”.¹³

Dönüm noktası 2009’da geldi. İsviçre Federal Konseyi’nin aynı adımı atmasından altı gün önce, 7 Mart 2009 tarihli bir basın bülteninde Maliye Bakanlığı, Singapur’un talep üzerine bilgi değişimine ilişkin OECD standardını benimsediğini açıkladı. Bakanlık, standardın “Singapur’un suçluları korumayan bankacılık gizliliği sistemiyle uyumlu” olduğunu belirtti.¹⁴ OECD buna rağmen Singapur’u Nisan 2009 başında, standarda taahhütte bulunmuş ancak onu henüz büyük ölçüde uygulamamış ülkeler listesine aldı.¹⁵ Bunu izleyen mevzuat değişiklikleri ve daha sonraki otomatik bilgi değişimine geçiş, E. Kısım, II. Bölüm’ün konusudur.

Notlar

1. Goh, CBFL Working Paper, 29 Aralık 2016, a.g.e., II. bölüm ve 12–14. dipnotlar: Bankacılık Kanunu Parlamentoya ilk kez 1962’de sunuldu (Singapore Parliamentary Debates, 16 Ocak 1962, cilt 15); 1970 tarihli 41 sayılı Kanun, 1 Ocak 1971’de yürürlüğe girdi; ara dönemde Malayan Banking Ordinance uygulandı. Goh, CBFL Working Paper, a.g.e., II. bölüm ve 28–29. dipnotlar: bankacının gizlilik yükümlülüğünün geleneksel olarak hem Tournier v National Provincial and Union Bank of England [1924] 1 KB 461 kararı uyarınca common law’a hem de Bankacılık Kanunu’na tabi olduğu kabul ediliyordu. ↩
2. Goh, CBFL Working Paper, a.g.e., II. bölüm: “the old Section 47(1) which generally prohibited the Monetary Authority of Singapore (MAS) from enquiring into the affairs of a customer” 2001’de değiştirildi. ↩
3. Goh, CBFL Working Paper, a.g.e., II. bölüm, Singapore Parliamentary Debates’ten alıntı: “The banking secrecy provisions of the Banking Act protect the confidentiality of customer information. Tight banking secrecy is important to maintaining the confidence of customers in our banking system”. ↩
4. Goh, 3. ve 15. dipnotlarda açıklamayı Singapore Parliamentary Debates, 16 Mayıs 2002, cilt 73, sütun 1689–1690 olarak gösterir. ↩
5. Goh, CBFL Working Paper, a.g.e., II. bölüm: hükümet 2001’de bir inceleme başlattı; “the erstwhile provisions under Section 47 of the Banking Act were completely repealed and replaced”; Banking Act (Cap 19), s. 47 ve Third Schedule, DataGuidance tarafından yayımlanan metin, her fıkrada [23/2001] mevzuat notu yer alır. Banking Act (Cap 19), s. 47(1), 2001 tarihli 23 sayılı Kanunla değiştirilmiş metin, DataGuidance, “The Banking Act (Cap. 19), s 46, s 47, sch 3”. ↩
6. Değiştirilen 47. maddenin 18 Temmuz 2001’de yürürlüğe girdiği bildirilmektedir. ↩
7. Banking Act (Cap 19), s. 47(2), 2001 tarihli 23 sayılı Kanunla değiştirilmiş hâliyle (DataGuidance metni, a.g.e.). Banking Act (Cap 19), Third Schedule, Part I (“Further disclosure not prohibited”), 1–9. bentler ve Part II (“Further disclosure prohibited”), 1. bent, 2001 tarihli 23 sayılı Kanunla değiştirilmiş hâliyle (DataGuidance metni, a.g.e.). Banking Act (Cap 19), Third Schedule, Part I, 8. bent ve üçüncü sütun, (a) şartı: “No deposit information shall be disclosed to the parent supervisory authority”; bu otoritenin gizlilik yükümlülüklerine ilişkin (b) şartı (DataGuidance metni, a.g.e.). ↩
8. Banking Act (Cap 19), s. 47(6)(a) ve (b), 2001 tarihli 23 sayılı Kanunla değiştirilmiş hâliyle (DataGuidance metni, a.g.e.). Banking Act (Cap 19), s. 47(3) ve (4), 2001 tarihli 23 sayılı Kanunla değiştirilmiş hâliyle (DataGuidance metni, a.g.e.). ↩
9. Banking Act (Cap 19), s. 47(8), 2001 tarihli 23 sayılı Kanunla değiştirilmiş hâliyle (DataGuidance metni, a.g.e.). Banking Act (Cap 19), s. 47(9), 2001 tarihli 23 sayılı Kanunla değiştirilmiş hâliyle (DataGuidance metni, a.g.e.). ↩
10. Susilawati v American Express Bank Ltd [2009] SGCA 8, CA 140/2007, karar tarihi 27 Şubat 2009 (Chan Sek Keong CJ, Andrew Phang Boon Leong JA ve V K Rajah JA; gerekçeyi V K Rajah JA yazmıştır): 47. madde “now the exclusive regime governing banking secrecy in Singapore” olup Tournier kararındaki “no room for the four general common law exceptions” bırakmaktadır. Goh, CBFL Working Paper, a.g.e., 9. ve 30–32. dipnotlar: Susilawati v American Express Bank Ltd [2009] 2 SLR(R) 737, [64]–[70]. Goh, CBFL Working Paper, a.g.e., II. bölüm ve 33. dipnot, Tan Yun Hui ile Poh Chu Chai’nin eleştirisine atıf yaparak Susilawati kararındaki yorumu savunur. ↩
11. Goh, CBFL Working Paper, a.g.e., I–II. bölümler: bankacılık gizliliği rejimi göz önüne alındığında, bankalardan dava öncesi bilgi ve belge talebi (pre-action discovery) için muhtemelen yalnızca Delil Kanunu kapsamındaki banka defterleri başvurusu kalmaktadır. ↩
12. Banking Act (Cap 19), Third Schedule, Part I, 5. bent (DataGuidance metni, a.g.e.). Goh, CBFL Working Paper, a.g.e., II. bölüm ve 24. dipnot: Mutual Assistance in Criminal Matters Act (Cap 190A), Singapur makamlarının yabancı bir devletin talebi üzerine cezai konularda soruşturmayı ve delil toplanmasını kolaylaştırmasına imkân tanır. ↩
13. Business Times, 24 Eylül 2010, a.g.e., MAS sözcüsü Jacqueline Ong’dan alıntı. ↩
14. Maliye Bakanlığı, “Singapore Endorses the OECD Standard for Exchange of Information” başlıklı basın bülteni, 7 Mart 2009: standart “is consistent with Singapore’s system of banking confidentiality, which does not shelter criminals”; “does not preclude countries from having such confidentiality or privacy safeguards”; Singapur “a trusted centre for finance and a responsible jurisdiction” olarak. Goh, CBFL Working Paper, a.g.e., 21. dipnot, aynı basın bültenini 6 Mart 2009 tarihli gösterir. İsviçre’nin 13 Mart 2009 tarihli kararı için bkz. Ressos, Genève, place financière internationale, partie E, chapitre III. ↩
15. Maliye Bakanlığı, Maliye Bakanı Tharman Shanmugaratnam’ın Sylvia Lim’e verdiği meclis yanıtı, 28 Mayıs 2009, “Organisation for Economic Cooperation and Development (Singapore on the ‘Grey List’)”: Singapur Nisan 2009 başında listeye alındı; OECD “does not regard Singapore as a tax haven”. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.