İşlemci mi, yatırımcı mı? Singapur’daki vergi sorusu
Singapur’da sermaye kazancı vergisi yoktur. Bu nedenle bir elden çıkarma kazancının sermaye mi yoksa gelir niteliğinde mi olduğu sorusu, kazancın vergilendirilip vergilendirilmeyeceğini belirler. 1947 tarihli Gelir Vergisi Kanunu, ticari veya mesleki faaliyetten elde edilen geliri s. 10(1)(a) uyarınca, gelir niteliğindeki diğer kazanç veya kârları ise s. 10(1)(g) uyarınca vergilendirir. Sermaye hesabında tutulan bir yatırımın elden çıkarılmasından doğan kazançlar verginin kapsamı dışındadır.1 Singapur Gelir İdaresi (IRAS), ilk olarak 17 Nisan 2020’de yayımlanan, dijital tokenlerin gelir vergisi karşısındaki durumuna ilişkin e-Tax Guide’ında kripto varlıklara ticari faaliyet göstergelerini (badges of trade) uygular.2 Bu göstergeler common law’dan bilinen listedir: varlığın niteliği, elde tutma süresi, işlemlerin sıklığı, ek çalışma, paraya çevirme koşulları, saik ve finansman yöntemi.
Singapur’daki analiz İsviçre’dekinden üç bakımdan farklıdır. Sayısal bir güvenli liman yoktur. Analiz şirketlere de aynı şekilde uygulanır. İsviçre’de ise şirketler, niteliğinden bağımsız olarak tüm kazançları üzerinden vergilendirilir. 1 Ocak 2024’ten bu yana 10L. madde, çok uluslu bir grubun parçası olan bir kuruluşun Singapur’da elde ettiği yabancı varlık satış kazançlarını, kuruluşun Singapur’da yeterli ekonomik varlığı (substance) bulunmadıkça gelir sayar. Yurt dışındaki borsalarda kripto varlık tutan holding şirketleri bundan etkilenir.3
Sıralama
- Vergi mükellefini belirleyin. Gerçek kişiler için ticari faaliyet göstergeleri kişisel varlıklara uygulanır. Şirketler için ayrıca şirketin amacı ve faaliyetinin dijital varlık alım satımını işinin konusu hâline getirip getirmediğini sorun. Getiriyorsa tüm kazançlar gelir niteliğindedir.
- Göstergeleri o yıla ait varlık tutma örüntüsüne uygulayın. Sık alım satım, kısa elde tutma, borç alınan fonlar ve sistematik bir yaklaşım ticari faaliyete işaret eder. Uzun elde tutma, az sayıda işlem ve atıl fonlarla yapılan alımlar yatırıma işaret eder.
- Gelir niteliğindeki tahsilatları ayırın. Staking ödülleri, ticari faaliyet çerçevesinde elde edilen madencilik gelirleri, hizmet karşılığı alınan airdrop’lar ve mal veya hizmet karşılığı ödeme olarak alınan tokenler, elde edildikleri anda gelirdir. IRAS, alıcı token alım satımı yapmadıkça karşılıksız alınan airdrop’ları vergiye tabi saymaz.4
- Çok uluslu gruplara dâhil kuruluşlar için 10L. maddeyi uygulayın: Elden çıkarılan varlıklar yabancı varlık mı, kazançlar Singapur’da elde ediliyor mu ve kuruluş ekonomik varlık şartını karşılıyor mu? İlk iki sorunun yanıtı evet, üçüncüsünün yanıtı hayır ise kazanç, sermaye niteliğinde olsa bile vergiye tabidir.
- Mülkilik ve transfer (remittance) kurallarını kontrol edin. Gerçek kişilerin yabancı kaynaklı gelirleri Singapur vergisinden muaftır. Şirketlerin yabancı kaynaklı gelirleri ise 13(8). maddedeki muafiyet koşullarına tabi olarak Singapur’a transfer edildiğinde vergilendirilir.5
- Edinim anındaki niyeti belgeleyin. Yatırım niyetini kayda geçiren yönetim kurulu tutanakları, aktif alım satımı yasaklayan bir hazine politikası ve uzun vadeli cüzdanın işletme cüzdanından ayrılması, IRAS’ın aradığı kanıtlardır.
| Gösterge | Yatırımcı (vergilendirilmez) | İşlemci (%17 kurumlar vergisi veya artan oranlı gelir vergisi) |
|---|---|---|
| Sıklık | Yılda az sayıda işlem | Günlük veya haftalık |
| Elde tutma | Yıllar | Günlerden aylara |
| Finansman | Atıl fonlar | Borçlanma |
| Organizasyon | Pasif | Sistemler, personel, piyasa yapıcılık |
| Niyetin kanıtı | Tutanaklar, politika, ayrı cüzdan | Alım satım işletmesi olarak pazarlama |
| Çok uluslu gruptaki kuruluş | 10L. maddedeki ekonomik varlık testi karşılanmalı | Her durumda ticari gelir |
Sınır ötesi açıdan
Yıl ortasında Zug’dan Singapur’a taşınan bir kurucu, aynı yıl için her iki sisteme göre de değerlendirilir. İsviçre mukimlik dönemini vergilendirir ve bu döneme 36 No.lu Genelge’yi uygular. Singapur ise mukimlik tarihinden itibaren ticari faaliyet göstergelerini uygular. İsviçre dönemine denk gelen ve profesyonel nitelik taşıyan bir elden çıkarma, İsviçre’de serbest meslek kazancı olarak vergilendirilir. Aynı elden çıkarma Singapur dönemine denk gelirse ve varlık sermaye niteliğinde tutuluyorsa vergilendirilmeyebilir. Uzun süredir tutulan pozisyonların elden çıkarılmasını Singapur dönemine, aktif alım satımın bırakılmasını ise İsviçre dönemine denk getirmek meşru bir planlamadır. Taşınma gerçekse her iki vergi idaresi de bunu kabul eder. Mukimlik testi P. Kısım, I. Bölüm’de incelenmiştir.
Notlar
- Income Tax Act 1947, s. 10(1)(a) ve (g); bkz. M. Kısım, I. ve II. Bölümler. ↩
- IRAS e-Tax Guide, Income Tax Treatment of Digital Tokens, ilk baskı 17 Nisan 2020, güncellenmiş hâliyle; bkz. M. Kısım, I. Bölüm. ↩
- Income Tax Act 1947, s. 10L, Income Tax (Amendment) Act 2023 ile 1 Ocak 2024’ten itibaren geçerli olmak üzere eklenmiştir; bkz. M. Kısım, II. Bölüm. ↩
- IRAS e-Tax Guide, Income Tax Treatment of Digital Tokens, bölüm 5–7; bkz. M. Kısım, I. Bölüm. ↩
- Income Tax Act 1947, s. 10(25) ve s. 13(8); bkz. M. Kısım, II. Bölüm. ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.