İsviçre hukukunda DAO’nun hukuki niteliği

PDF sürümünü okuyun (3 sayfa)

İsviçre hukukunda DAO’ya özgü bir kanun yoktur. Federal Konsey, 2018 tarihli DLT raporunda böyle bir kanun çıkarmayı değerlendirmiş, ancak bundan vazgeçmiştir. Vardığı sonuç, mevcut hukuki biçimlerin yeterli olduğu ve DAO’ya özgü bir biçimin yanıtladığından daha fazla soru doğuracağıydı.¹ Bunun sonucunda bir hukuki yapı (wrapper) olmadan faaliyet gösteren bir DAO, dernekler ve ortaklıklara ilişkin genel hukuka göre nitelendirilir.

Varsayılan nitelendirme, İsviçre Borçlar Kanunu (OR/CO) md. 530 vd. kapsamındaki adi ortaklıktır (einfache Gesellschaft). İki veya daha fazla kişi, başka bir hukuki biçim benimsemeden ortak çaba veya kaynaklarla ortak bir amaç gütmeyi kararlaştırdığında adi ortaklık doğar. Anlaşmanın yazılı, hatta bilinçli olması bile gerekmez. Ortak bir hazinenin nasıl kullanılacağına oy veren ve protokolün başarısından pay alan bir token sahipleri grubu, ortak kaynaklarla ortak bir amaç güder. Yazarın, İsviçreli yorumcuların çoğunluğunca da paylaşılan görüşüne göre, İsviçre bağlantılı katılımcıları olan ve bir hukuki yapıya bürünmemiş bir DAO, İsviçre hukukunda adi ortaklıktır.² Sonuçları ağırdır. OR md. 544 f. 3 uyarınca her ortak, ortaklığın borçlarından kişisel olarak ve müteselsilen sorumludur.³ Ortaklığın tüzel kişiliği yoktur. Kendi adına varlık edinemez, ancak tüm ortakları aracılığıyla dava açabilir veya kendisine dava açılabilir. Her ortak ortaklığı feshedebilir. Bu analize göre, bir Uniswap önerisinde bir kez oy kullanmış bir token sahibi, borçlarından sınırsız sorumlu olduğu bir İsviçre adi ortaklığının ortağı olabilir.

Diğer nitelendirme, İsviçre Medeni Kanunu (ZGB/CC) md. 60 vd. kapsamındaki dernektir (Verein). Dernek, üyeleri yazılı bir tüzükte bir tüzel kişi olarak var olma iradelerini açıkladıkları anda tüzel kişilik kazanır; tescil gerekmez. Bir DAO’nun yönetişim forumunda yayımlanan kuruluş belgesi ekonomik olmayan bir amaç ve tüzel kişi olma iradesi içeriyorsa İsviçre mahkemesi onu tüzel kişiliğe sahip bir dernek olarak kabul edebilir. Bu da üyeleri sorumluluktan korur. Zorluk şuradadır: DAO’ların çoğu ekonomik amaç güder. Bir dernek bunu ancak ticari bir işletme yürütüyor ve ZGB md. 61 f. 2 uyarınca ticaret siciline tescil ediliyorsa yapabilir. Bir hukuki yapıya bürünmemiş bir DAO ise bunu yapamaz.⁴ Bu nedenle yazar, hukuki yapısı olmayan bir DAO’nun adi ortaklık olduğunun varsayılmasını tavsiye eder. Dernek analizi bir argüman olarak kullanılabilir, ancak güvenilir bir koruma sağlamaz.

Notlar

1. Federal Konsey’in 14 Aralık 2018 tarihli raporu, 7.1.2. bölüm (DAO’ya özgü bir hukuki biçime gerek yoktur; Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu’ndaki mevcut biçimler kullanılabilir). Konu, 16 Aralık 2022 tarihli DeFi raporunun 4.4. bölümünde yeniden ele alınmış ve aynı sonuç korunmuştur. ↩
2. Code of Obligations, SR 220, md. 530 f. 1 (adi ortaklığın tanımı) ve f. 2 (başka bir şirket biçimi benimsenmediğinde uygulanan tamamlayıcı biçim). Doktrindeki görüşler D. Kısım, VII. Bölüm’de incelenmektedir. ↩
3. Code of Obligations, SR 220, md. 544 f. 3 (ortakların birlikte veya bir temsilci aracılığıyla üstlenilen borçlardan müteselsil sorumluluğu) ve md. 545 (sona erme). D. Kısım, VII. Bölüm. ↩
4. Civil Code, SR 210, md. 60 f. 1 (yazılı tüzüğün kabulüyle tüzel kişilik kazanılması), md. 61 f. 2 (ticari işletme yürüten derneklerin tescil yükümlülüğü) ve md. 75a (sorumluluğun dernek malvarlığıyla sınırlı olması). D. Kısım, VII. Bölüm. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.