Varsayılan kullanım kuralı ve QEEBR ertelemesi
Pay planı rejiminin iki özelliği, hareketli bir kripto işgücü için önemlidir. Varsayılan kullanım kuralı (deemed exercise rule), Singapur’daki istihdamı sona eren veya Singapur’dan üç aydan uzun süreliğine ayrılan, vatandaş olmayan bir çalışana uygulanır. Bu çalışan, ayrılış tarihinde kullanılmamış tüm opsiyonlarını kullanmış ve hak kazanılmamış tüm pay ödüllerine hak kazanmış sayılır. Vergi, o tarihteki değer veya daha düşükse bir ay önceki değer üzerinden hesaplanır.1 Kuralın amacı, aksi hâlde kullanılmamış opsiyonlarla ayrılıp hiç geri dönmeyecek çalışanlardan vergi tahsil etmektir. Kural paylara ve tokenize paylara uygulanır. Pay niteliğinde olmayan token hibelerine ise uygulanmaz, çünkü bunlar 10(6). maddenin dışında kalır. Bu nedenle hak kazanılmamış yönetişim tokenleriyle Singapur’dan ayrılan yabancı bir mühendis için varsayılan kullanım söz konusu olmaz. Mühendis, vergilendirilecekse, tokenlere hak kazandığında yeni mukim olduğu ülkede vergilendirilir.
Nitelikli Çalışan Özsermayeye Dayalı Ücret Programı (Qualified Employee Equity-based Remuneration Scheme, QEEBR), çalışanın pay opsiyonu ve pay ödülü kazançları üzerindeki vergiyi, plan ve çalışan programın koşullarını karşıladığı takdirde, prime faiz oranı üzerinden faiz karşılığında beş yıla kadar ertelemesine imkân tanır. Erteleme, çalışanın likit olmayan paylar tutabileceğini ve kâğıt üzerindeki kazançlar için vergi ödeyemeyeceğini kabul eder.2 QEEBR, pay niteliğinde olmayan token hibelerine uygulanmaz. Sonuç, her Singapur token şirketinin karşılaştığı bir uyumsuzluktur. Hak kazanılmış ve S$2 milyon değerinde token hibesi olan ama satabileceği bir piyasası bulunmayan bir çalışan, S$2 milyon üzerinden ertelemesiz vergi borçlanır. Eşdeğer bir pay ödülü olan meslektaşı ise beş yıl erteleme yapabilir. Pratik çözüm, şirketin bir nakit bileşen sağlaması veya vergiyi karşılamak için çalışan adına token satmasıdır. Her ikisi de şirketin hazine yönetiminin bu amaca göre düzenlenmesini gerektirir.
Uygulama notu
Singapur’da bir token planı işletiyorsanız, onu her hak kazanım tarihi aynı zamanda bir likidite tarihi olacak şekilde yapılandırın. Tokenlerin hak kazanımını, tokenin işlem görebildiği tarihlere bağlayın, çalışanın hak kazanım değeri üzerindeki marjinal vergisine göre boyutlandırılmış bir nakit ikramiye verin veya lisanslı bir borsa aracılığıyla vergiyi karşılamak üzere satış (sell-to-cover) mekanizması işletin. Her hak kazanım tarihi için değerleme yöntemini belgeleyin ve tutarlı biçimde uygulayın. Çalışanın beyannamesini doldurabilmesi için her çalışana, hak kazanım anındaki Singapur doları değerini gösteren bir belge verin. Bu noktaları göz ardı eden bir plan, satamadıkları tokenler için vergi borcu olan çalışanlar yaratır. Singapur’daki kripto ekiplerinde gördüğüm en sık işten ayrılma nedeni budur.
Notlar
- Income Tax Act 1947, s. 10(7) ve istihdamı sona eren veya Singapur’dan ayrılan yabancı çalışanlara yönelik varsayılan kullanım kuralına ilişkin ilgili hükümler; IRAS, Tax Treatment of Employee Share Options and Other Forms of Employee Share Ownership Plans, varsayılan kullanım kuralına ilişkin bölüm. ↩
- IRAS, Qualified Employee Equity-based Remuneration Scheme, koşullar ve başvuru usulü (faizle birlikte beş yıla kadar erteleme; işverenin teyidiyle çalışan tarafından başvuru). ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.