Singapur II: Özel hukuk ve içtihat
Singapur’da bir mahkemeye kripto varlığın ne olduğunu söyleyen bir kanun yoktur. 2019 tarihli Ödeme Hizmetleri Kanunu (Payment Services Act 2019, PSA) dijital ödeme tokenini lisans amaçlarıyla tanımlar. 2021 tarihli Mahkeme Usul Kuralları (Rules of Court 2021), kripto parayı alacaklının haczedebileceği taşınır mallar arasında sayar. 1947 tarihli Gelir Vergisi Kanunu (Income Tax Act 1947), kripto paradan elde edilen kazançları gelir niteliğinde olduklarında vergilendirir. Bu hükümlerin hiçbiri bir uyuşmazlığı belirleyen sorulara yanıt vermez: Bir token mülkiyete konu olabilir mi, trust (yed-i emin yapısı) kapsamında tutulabilir mi, bir hırsızın eline geçtiği noktaya kadar izlenebilir mi, boşanmada paylaştırılabilir mi ya da bir tasfiye memurundan talep edilebilir mi? Bu yanıtlar, 2019’da Singapur Uluslararası Ticaret Mahkemesinde (SICC) görülen ilk kripto para davasından bu yana mahkemelerden, dava dava gelmiştir.
Bu Kısım, söz konusu özel hukuk birikimini 30 Haziran 2026 itibarıyla ortaya koyar. Mülkiyet sorusuyla ve bu soruyu çerçeveleyen dört kararla başlar. Ardından trust, sözleşme, yanlışlıkla ve hileyle yapılan transferlere karşı hukuki çareler ve platformların aciz hâli ele alınır. Kısım haksız fiil, aile hukuku, kanunlar ihtilafı ve veri korumayla sona erer. Singapur mahkemeleri bu yapıyı hızla ve çoğunlukla davalının yokluğunda görülen ara başvurular üzerine inşa etmiştir. Bu yapıya dayanmak isteyen okur, hangi önermelerin tam bir tartışmanın ardından karara bağlandığını, hangilerinin ise ilk bakışta (prima facie) ulaşılmış görüşler olarak kaldığını bilmelidir. Bu nedenle her noktada bunu belirtiyorum.
İsviçre ile karşılaştırma her bölümde yer alır, çünkü İsviçre hukuku pratikteki sonuçların çoğuna 2021 tarihli DLT Kanunu ile yasal düzenleme yoluyla ulaşmıştır. İki temel hüküm, İcra ve İflas Kanununun (SchKG/DEBA) 242a. maddesi uyarınca saklamadaki kripto varlıkların iflasta ayrıştırılması ve İsviçre Borçlar Kanununun (OR/CO) 973d vd. maddeleri uyarınca defter tabanlı menkul kıymettir. Singapur aynı sonuçlara, ulaşabildiği ölçüde, on dokuzuncu yüzyıla ait İngiliz mülkiyet hukuku kategorilerini yirmi birinci yüzyıl olgularına uygulayarak ulaşmıştır. Geri kalanını, lisanslı saklama kuruluşlarının müşteri varlıklarını trust kapsamında tutmasını şart koşan düzenleyici kurallar sağlamıştır. Her iki merkezde faaliyet gösteren bir grubu yapılandıran okur şunu anlamalıdır: İsviçreli müşterinin korunması kanuna dayanır, Singapurlu müşterinin korunması ise hizmet şartlarının nasıl kaleme alındığına ve genel hakkaniyet (equity) ilkelerine dayanır. D. Kısım İsviçre tarafını ayrıntılı olarak ele alır ve iki sistemin kesiştiği yerlerde bu Kısma atıf yapılır.
Kararlara geçmeden önce yöntem hakkında bir açıklama gerekir. Singapur mahkeme kararlarına tarafsız atıf numaraları (neutral citation) ve paragraf numaralarıyla atıf yapılır. Singapurlu bir uygulayıcı kararları Supreme Court’un eLitigation portalında bu şekilde bulur. İngiltere, Hong Kong, Yeni Zelanda ve Avustralya mahkemelerinin kararlarına da yer verilmektedir. Bunun nedeni, Singapur mahkemelerinin 1993 tarihli İngiliz Hukukunun Uygulanması Kanunu (Application of English Law Act 1993) uyarınca bu kararları ikna edici kabul etmesi ve bunların birçoğuna Singapur davalarında açıkça dayanılmış olmasıdır. Kanunlara, bölüm numaralarının yerine kabul yılını koyan 2020 Revize Baskısından (2020 Revised Edition) sonra Singapore Statutes Online’da kullanılan kısa adlarıyla atıf yapılmaktadır.
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.