İzinler ve kalma hakkı

PDF sürümünü okuyun (4 sayfa)

İsviçre

Oturma hakkı olmadan vergi mukimliği hiçbir işe yaramaz. AB ve EFTA devletlerinin vatandaşları, Kişilerin Serbest Dolaşımı Anlaşması uyarınca bir iş, serbest meslek faaliyeti veya yeterli maddi imkân kanıtladıklarında B iznini alırlar. Beş yıllık kesintisiz ikametten sonra, uyum ölçütlerinin karşılanması şartıyla, C yerleşme iznini alırlar.¹ Üçüncü ülke vatandaşları için durum daha zordur. Çalışmak için, kantonların yıllık federal kontenjanlardan dağıttığı bir kota yeri gerekir. İşveren ayrıca hiçbir İsviçreli veya AB/EFTA vatandaşı adayın pozisyonu dolduramayacağını göstermelidir. Uzmanlık gerektiren blokzincir pozisyonlarına sahip girişimler bu testi çoğu zaman karşılayabilir, ancak bunu baştan varsaymamalıdır.² Yerleşme izni normalde on yıl sonra gelir. İsviçre’nin yerleşme anlaşması yaptığı, aralarında Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’nın da bulunduğu devletlerin vatandaşları için bu süre beş yıldır.³

Kota yeri istemeyen kurucu için iki yol önemlidir. Birincisi, İsviçre ile yakın bağları ve yeterli maddi imkânı olan 55 yaş üstü kişilerin kazanç amaçlı faaliyet olmaksızın kabulüdür. Bu yol emekliler için tasarlanmıştır, ancak çıkış yapmış ve götürü vergilendirmeyi seçen bir kurucuya da uyar.⁴ İkincisi, kantonların bir kişiyi önemli kamu yararı gerekçesiyle kabul etme takdir yetkisidir. Zug dahil kantonlar bu yetkiyi, önemli vergi katkısı taahhüt eden varlıklı üçüncü ülke vatandaşlarını kabul etmek için kullanmıştır. Uygulamada bu, harcamaya dayalı vergilendirmeyle birlikte yürür.⁵ Hiçbir yol İsviçre’de çalışmaya izin vermez. Bu da götürü vergilendirmedeki yasakla örtüşür. Çalışmak isteyen üçüncü ülke vatandaşı bir kurucunun bir kota yerine, bir AB/EFTA pasaportuna veya İsviçreli ya da AB vatandaşı bir eşe ihtiyacı vardır.

Singapur

Singapur’un sistemi maaşa dayalıdır ve işveren sponsorluğuna bağlıdır. Employment Pass (nitelikli çalışan izni), 23 yaşındaki bir başvuru sahibi için en az S$5.600 sabit aylık maaş gerektirir. Bu tutar yaşla birlikte artarak 45 yaşında S$10.700’e ulaşır. Finansal hizmetler sektöründe eşikler S$6.200 ile S$11.800 arasındadır. Başvuru sahipleri ayrıca, maaş ayda S$22.500’e ulaşmadıkça COMPASS çerçevesinde 40 puan almalıdır.⁶ Singapur’da şirket kuran bir kurucu, şirketin kurulmuş olması, kayıtlı bir ofisinin bulunması ve maaşın ödendiğini gösterebilmesi şartıyla kendi iznine sponsor olabilir. Overseas Networks & Expertise Pass (ONE Pass), kıdemli kurucular için en üst düzey yoldur. Başvurudan önceki on iki ayda tek bir işverenden en az S$30.000 sabit aylık maaş ya da köklü bir şirketten bu düzeyde bir Singapur iş teklifi gerektirir. İzin sahibi birden fazla işveren için çalışabilir ve beşer yıllık dönemler hâlinde kendi girişimini yürütebilir.⁷ EntrePass (girişimci izni), tanınmış risk sermayesi desteği alan veya fikrî mülkiyet sahibi erken aşama kurucular içindir. Daimi oturma izni, birkaç yıllık izin sahipliğinden sonra veya Küresel Yatırımcı Programı (GIP) yoluyla gelir. Bu program, S$10 milyon veya daha fazla bir ticari yatırım ya da yönetilen varlıklarda S$200 milyonluk bir aile ofisi taahhüdü gerektirir. İkincisinde S$50 milyonun belirli Singapur yatırımlarına yönlendirilmesi gerekir.⁸

Singapur’daki izin durumu bir bakımdan İsviçre’dekinden daha kolay, başka bir bakımdan daha zordur. Daha kolaydır, çünkü kota yoktur ve test nesneldir: maaşı öde, COMPASS’ı geç, izni al. Daha zordur, çünkü izin istihdama bağlıdır. İşini satıp pasif yatırımcı olarak kalmak isteyen bir kurucu, o zamana kadar ya daimî oturma iznine sahip olmalı ya da uygun bir işveren bulmalıdır. MAS ve İnsan Gücü Bakanlığı (MOM), bir şirketin yalnızca kurucusunun iznini taşımak için var olduğu “paravan” sponsorluklara karşı da tetiktedir. Yerel çalışanı olmayan bir şirketin COMPASS puanı düşüktür.

Notlar

1. Agreement between the Swiss Confederation and the European Community and its Member States on the Free Movement of Persons of 21 June 1999, SR 0.142.112.681, Ek I, md. 6, 12 ve 24; Foreign Nationals and Integration Act of 16 December 2005 (FNIA; AIG), SR 142.20, md. 34 ve md. 58a (uyum ölçütleri). ↩
2. FNIA (AIG), SR 142.20, md. 18–23 (kazanç amaçlı faaliyet için kabul; md. 20 uyarınca kotalar; md. 21 uyarınca yerli işgücü önceliği; md. 23 uyarınca nitelikler). ↩
3. FNIA (AIG), SR 142.20, md. 34 f. 2 ve 4; Federal Council Ordinance on Admission, Period of Stay and Employment of 24 October 2007 (ASEO; VZAE), SR 142.201, md. 62. ↩
4. FNIA (AIG), SR 142.20, md. 28; ASEO (VZAE), SR 142.201, md. 25. ↩
5. FNIA (AIG), SR 142.20, md. 30 f. 1 b. b; ASEO (VZAE), SR 142.201, md. 32 (önemli kantonal mali çıkarlar dahil önemli kamu yararları). ↩
6. Ministry of Manpower, “Eligibility for Employment Pass”, 28 Nisan 2026 itibarıyla güncellenmiş hâliyle (1 Ocak 2027’den önceki başvurular için eşikler; 1 Ocak 2027’den itibaren yapılacak başvurular için S$6.000 ve S$6.600 olarak açıklanan daha yüksek eşikler). ↩
7. Ministry of Manpower, “Eligibility for Overseas Networks & Expertise Pass” (S$30.000 sabit aylık maaş; piyasa değeri en az 500 milyon ABD doları veya yıllık geliri en az 200 milyon ABD doları olan köklü şirket; beş yıllık geçerlilik; yenileme şartları). ↩
8. Ekonomik Kalkınma Kurulu (EDB), Global Investor Programme, 15 Mart 2023’te revize edilen şartlar (A, B ve C yatırım seçenekleri ile S$200 milyonluk aile ofisi seçeneği). ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.