Çevrim içi ve zincir üstü uyuşmazlık çözümü
Kleros ve Aragon Court gibi merkeziyetsiz uyuşmazlık çözüm protokolleri, uyuşmazlıkları token stake ederek oy kullanan token sahiplerinden oluşan jüriler aracılığıyla çözer. Sonucu ise akıllı sözleşme uygular. Bu protokollerin kararları hakem kararı değildir. Bunlarda tahkim yeri, hukuki anlamda bir hakem heyeti, tarafları belirleyen bir tahkim anlaşması ve New York Sözleşmesi md. V ile Model Kanun md. 34’ün öngördüğü usul güvenceleri bulunmaz. Böyle bir protokol önünde kaybeden taraf uyuşmazlığı mahkemede yeniden dava edebilir. Kazanan taraf ise yalnızca akıllı sözleşmenin zaten uyguladığı sonuçla yetinmek zorundadır. Singapur mahkemeleri bu konuda henüz karar vermemiştir. Bana göre IAA’daki tahkim tanımı bu protokolleri kapsam dışında bırakır, çünkü hukuka veya kararlaştırılmış kurallara göre karar veren bir hakem heyetine başvurma yönünde bir anlaşma yoktur.
Bu nedenle zincir üstü mekanizmaların pratik kullanımı, geleneksel bir şart içinde ilk kademe olmalarıdır. Taraflar, belirli bir eşiğin altındaki uyuşmazlıkları zincir üstü bir usule götürmeyi ve bu usulün sonucunu sözleşme gereği bağlayıcı saymayı kararlaştırır. Daha büyük uyuşmazlıklar ve zincir üstü sonuca yapılan itirazlar için SIAC tahkimi öngörülür. Birçok protokol vakfı bu yapıyı benimsemiştir. Bu yapı, zincir üstü sonuca sözleşmesel bir bilirkişi tespitinin gücünü kazandırır. Singapur ve İsviçre mahkemeleri böyle bir tespiti, hile veya açık hata ile sakatlanmadıkça sözleşme hukuku gereği uygular. Böylece önemli olan uyuşmazlıklar bakımından New York Sözleşmesi kapsamındaki tenfiz imkânı korunur.
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.