Eski mukim ülkeden ayrılmak

PDF sürümünü okuyun (4 sayfa)

Bir kurucunun taşınarak tasarruf ettiği vergi, ayrıldığı ülkeye kaptırılabilir. Uygulamamda dört eski mukim ülke öne çıkıyor.

Almanya

Almanya, bir sermaye şirketinin en az yüzde 1’ine sahip olan ve ülkeden ayrılan bir mukimi, Dış Vergi Kanunu’nun (AStG) 6. paragrafı uyarınca bu payların varsayımsal olarak elden çıkarılması üzerinden vergilendirir. Vergi, başvuru üzerine yedi yıllık taksitlerle ödenir. Mükellef yedi yıl içinde geri dönerse vergi kaldırılır. Bu süre on iki yıla uzatılabilir.¹ Doğrudan tutulan tokenler pay değildir ve AStG § 6’nın dışındadır. Ancak tahsisini bir Alman GmbH’si üzerinden tutan veya Alman işletme şirketinde payı bulunan bir kurucu, doğrudan bu hükmün kapsamındadır. İsviçre’ye veya Singapur’a taşınma kazancı kesinleştirir. § 6’nın ötesinde, Almanya’nın AStG § 2 uyarınca genişletilmiş sınırlı vergi yükümlülüğü, düşük vergili bir ülkeye taşınan ve Almanya’da önemli ekonomik çıkarları bulunan eski bir mukimi on yıl boyunca Alman vergi ağında tutar. Alman idaresi bu amaçla İsviçre’de götürü vergilendirilen mükellefleri düşük vergilendirilmiş sayar.² Almanya–İsviçre anlaşması kendi kuralını ekler. İsviçre’ye taşınan bir kişi, ayrılış yılı ve sonraki beş yıl boyunca Alman kaynaklı gelirleri bakımından Alman vergilendirmesine açık kalır. İsviçre’de götürü vergilendirilen bir mükellef, kontrol hesaplamasına tüm Alman kaynaklı gelirlerini dahil eden değiştirilmiş götürü vergilendirmeyi seçmedikçe anlaşma bakımından mukim sayılmaz.³ Edinimden itibaren bir yıl içinde satılan tokenler, Almanya’da Gelir Vergisi Kanunu’nun (EStG) 23. paragrafı uyarınca özel elden çıkarma kazancı olarak vergilendirilir. Satıştan önce Almanya’dan ayrılan bir kurucu, satış bir alımın bir yıllık süresi içinde olsa bile bu kuralın dışındadır, çünkü elden çıkarma mukimlik sona erdikten sonra gerçekleşir. AStG § 2 uygulanıyorsa ve kazancın Almanya ile bağlantısı varsa durum farklıdır.⁴

Birleşik Krallık

Ülkeden ayrılan ve yurt dışındayken ayrılıştan önce sahip olduğu varlıklar üzerinde kazanç elde eden bir Birleşik Krallık mukimi, bu kazançlar üzerinden geri döndüğü yıl vergilendirilir. Kural, mukim olunmayan dönem beş yıl veya daha kısaysa ve kişi ayrılıştan önceki yedi vergi yılının en az dördünde Birleşik Krallık mukimiyse uygulanır.⁵ Kural, üç yıllığına Zug’a veya Singapur’a taşınan, kilitleme süresinin sona ermesiyle satış yapan ve geri dönen kurucu için bir tuzaktır. Beş tam vergi yılından uzun süre uzakta kalan veya tokenleri ayrılıştan sonra edinen kurucu için ise tuzak değildir. Transfer (remittance) esasının 6 Nisan 2025’ten itibaren dört yıllık yabancı gelir ve kazanç (FIG) rejimiyle değiştirilmesi Birleşik Krallık’tan ayrılanları değil, ülkeye gelenleri etkiler. Yine de geri dönen kurucuların kazancı yurt dışında tutarak artık koruyamayacağı anlamına gelir.⁶

Hong Kong ve Amerika Birleşik Devletleri

Hong Kong’da sermaye kazancı vergisi, çıkış vergisi ve bireylerin yurt dışı kaynaklı gelirleri üzerinde vergi yoktur. Hong Kong’dan ayrılan bir mukim için tek soru, token faaliyetinin Hong Kong’da yürütülen bir ticari faaliyet niteliğinde olup olmadığıdır. Öyleyse, ikamet dönemi için gerçekleşen kâr üzerinden yüzde 15 oranında kâr vergisi borcu devam eder.⁷ Amerika Birleşik Devletleri ise tam tersi bir örnektir. ABD vatandaşları ve uzun süreli daimî oturma izni sahipleri, nerede yaşarlarsa yaşasınlar dünya çapındaki gelirleri üzerinden vergilendirilir. Bu nedenle kurucu vatandaşlıktan çıkmadıkça Zug’a veya Singapur’a taşınmak hiçbir şeyi değiştirmez. Kapsama giren bir vatandaşlıktan çıkan kişi (covered expatriate) ise Gelir Vergisi Kanunu’nun (Internal Revenue Code) 877A. maddesi uyarınca, vatandaşlıktan çıkıştan önceki gün, tokenler dahil dünya çapındaki varlıkları üzerinden piyasa değerine göre değerleme (mark-to-market) vergisine tabi olur.⁸ ABD’li kurucular için bu nedenle kişinin taşınmasından çok II.–V. Bölümlerdeki kuruluş ve hazine planlaması daha yararlıdır.

Notlar

1. Außensteuergesetz (AStG), § 6 f. 1–4, 25 Haziran 2021 tarihli ATAD-Umsetzungsgesetz ile 1 Ocak 2022’den itibaren geçerli olmak üzere değiştirilmiş hâliyle; 1 Ocak 2025’ten bu yana, Jahressteuergesetz 2024 ile eklenen AStG § 6 f. 1 cümle 2a uyarınca yatırım fonlarındaki önemli paylara genişletilmiştir. ↩
2. AStG, § 2 f. 1 ve 2; Federal Maliye Bakanlığı, 22 Aralık 2023 tarihli Anwendungserlass zum Außensteuergesetz, paragraf 2.2 (İsviçre’de harcamaya dayalı vergilendirme imtiyazlı vergilendirme olarak). ↩
3. Convention between Germany and Switzerland for the avoidance of double taxation with respect to taxes on income and on capital of 11 August 1971, SR 0.672.913.62, md. 4 f. 4 ve 6. ↩
4. Einkommensteuergesetz (EStG), § 22 no. 2 ve § 23 f. 1 cümle 1 no. 2; Federal Maliye Bakanlığı’nın kripto varlıkların gelir vergisi bakımından değerlendirilmesine ilişkin 6 Mart 2025 tarihli yazısı (10 Mayıs 2022 tarihli yazının yerine geçmiştir). ↩
5. HM Revenue & Customs, Helpsheet HS278, “Temporary non-residents and Capital Gains Tax (2026)”, 6 Nisan 2026’da güncellenmiştir; Taxation of Chargeable Gains Act 1992, s. 1M. ↩
6. Finance Act 2025, Sch. 9 vd. (transfer esasının kaldırılması ve 6 Nisan 2025’ten itibaren dört yıllık FIG rejiminin getirilmesi). ↩
7. Inland Revenue Ordinance (Cap. 112), s. 14; Inland Revenue Department, Departmental Interpretation and Practice Notes No. 39 (Mart 2020’de revize edilmiştir), dijital varlıklara ilişkin paragraf 27–30. ↩
8. Internal Revenue Code, s. 877A (kapsama giren vatandaşlıktan çıkanlar için piyasa değerine göre değerleme rejimi: 2 milyon ABD doları veya üzeri net servet, ya da enflasyona endeksli eşiği aşan ortalama yıllık net gelir vergisi, ya da beş yıl boyunca vergi uyumunun belgelenmemesi; istisna tutarı her yıl endekslenir). ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.