Sorumsuzluk kayıtları ve 1977 tarihli Haksız Sözleşme Şartları Kanunu
Platform koşulları kapsamlı sorumsuzluk ve sorumluluk sınırlaması kayıtları içerir. İngiliz kanununun yeniden yürürlüğe konmuş hâli olan Singapur’un 1977 tarihli Haksız Sözleşme Şartları Kanunu (Unfair Contract Terms Act 1977, UCTA) bu kayıtları üç yolla denetler. İhmalden kaynaklanan ölüm veya bedensel zarar sorumluluğu hariç tutulamaz. İhmalden kaynaklanan diğer zararlara ilişkin sorumluluk ise ancak kayıt makulse hariç tutulabilir.1 Bir taraf tüketici sıfatıyla ya da diğer tarafın yazılı standart iş koşullarına göre işlem yaptığında, bu diğer taraf kendi sözleşme ihlalinden doğan sorumluluğunu ancak kayıt makul olduğu ölçüde hariç tutabilir veya sınırlayabilir. Aynı ölçüt, beklenenden önemli ölçüde farklı bir edim ifa etme hakkı tanıyan kayıtlar için de geçerlidir.2 Makullük, 11. madde ve İkinci Ek’teki (Second Schedule) ölçütlere göre değerlendirilir. Mahkeme tarafların göreli pazarlık gücünü, müşterinin bu kayıt olmaksızın başka bir yerde sözleşme yapıp yapamayacağını, müşterinin kayıttan haberdar olup olmadığını ve mal veya hizmetlerin müşterinin siparişine göre uyarlanıp uyarlanmadığını dikkate alır.3
Borsa koşullarının üç özelliği zayıf noktadır. Birincisi, müşteri varlıklarının kaybına ilişkin sorumluluğun “nasıl meydana gelirse gelsin” genel olarak hariç tutulmasıdır. Bu kayıt platformun kendi ihmaline uygulandığında makullük testinden geçmek zorundadır ve bireysel müşterilere karşı bunu başarması zordur. İkincisi, platforma hesapları “tamamen kendi takdirine bağlı olarak” askıya alma, dondurma veya kapatma hakkı veren kayıttır. Bu kayıt, beklenenden önemli ölçüde farklı bir edim ifa etme hakkı iddiası olarak 3(2)(b) maddesinin kapsamına girer. Üçüncüsü, oynaklık dönemlerindeki kesintilere ilişkin sorumluluğu hariç tutan kayıttır. Oysa müşterinin işlem yapmaya en çok ihtiyaç duyduğu an tam da budur. Singapur mahkemeleri Kanun’u bireylere dayatılan standart koşullara belirli bir titizlikle uygulamış, eşit şartlarda müzakere eden ticari taraflara ise daha geniş bir serbestlik tanımıştır.4
Koşulları yabancı bir hukuka tabi olan platformlar bu sayede Kanun’un kapsamından kurtulmaz. 27. madde, yabancı hukuk seçiminin tamamen veya esas olarak Kanun’dan kaçınmak amacıyla dayatılmış olduğu anlaşılıyorsa, bu seçime rağmen Kanun’un uygulanacağını öngörür. Kanun, müşterinin tüketici sıfatıyla işlem yaptığı, mutad meskeninin Singapur’da bulunduğu ve sözleşmenin kurulması için gerekli temel adımları orada attığı durumlarda da uygulanır.5 Dolayısıyla Singapur’dan çevrim içi hesap açan ve Singapur’da yerleşik olan bir bireysel müşteri, offshore bir borsanın sorumsuzluk kayıtlarına karşı Kanun’a dayanabilir. Yeter ki borsayı bir Singapur mahkemesinin önüne getirebilsin.
Notlar
- Unfair Contract Terms Act 1977, s. 2. ↩
- Unfair Contract Terms Act 1977, s. 3. ↩
- Unfair Contract Terms Act 1977, s. 11 ve Second Schedule. ↩
- Kenwell & Co Pte Ltd v Southern Ocean Shipbuilding Co Pte Ltd [1998] SGHC 316 ve Singapur’da Unfair Contract Terms Act 1977’nin 11. maddesini standart sözleşmelerdeki sorumsuzluk kayıtlarına uygulayan sonraki kararlar. ↩
- Unfair Contract Terms Act 1977, s. 27(2). ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.