Boşanmada dijital varlıklar

PDF sürümünü okuyun (5 sayfa)

Mal havuzu ve paylaştırılması

Boşanmada Aile Mahkemeleri (Family Justice Courts), evlilik mallarını 1961 tarihli Kadın Şartı’nın (Women’s Charter 1961) 112. maddesi uyarınca adil ve hakkaniyete uygun gördüğü oranlarda paylaştırır. Mahkeme, 112(2). maddede sayılan etkenleri dikkate alır. Bunlar arasında tarafların doğrudan mali katkıları ve ailenin refahına dolaylı katkıları yer alır.¹ Evlilik malları 112(10). maddede tanımlanmıştır. Tanım, taraflardan birinin evlilik süresince edindiği malları ve evlilikten önce edinilmiş olup aile tarafından olağan biçimde kullanılan ya da evlilik süresince önemli ölçüde iyileştirilen malları kapsar. Bu şekilde kullanılmamış ya da iyileştirilmemiş bağışlar ve miras yoluyla edinilen mallar kapsam dışındadır.² Evlilik süresince satın alınan tokenler evlilik malıdır. Evlilikten önce satın alınan tokenler ise, varlık evlilik süresince önemli ölçüde iyileştirilmedikçe evlilik malı sayılmaz. Bu durum, varlığı artıran aktif alım satımın ya da staking’in iyileştirme sayılıp sayılmayacağı konusunda henüz çözüme kavuşmamış bir soruyu gündeme getirir. Bana göre, evlilik öncesinde edinilmiş ve yalnızca değeri artmış 100 bitcoin havuzun dışındadır. Evlilik öncesinde edinilip evlilik süresince alım satım yoluyla başka varlıklara dönüştürülmüş bir varlık ise el değiştirmiştir. Bu nedenle yeni varlıklar havuzun içindedir.

İstinaf Mahkemesi’nin (Court of Appeal) ANJ v ANK kararında benimsediği yapılandırılmış yaklaşım, doğrudan katkılar için bir oran, dolaylı katkılar için ayrı bir oran belirler ve bunların ortalamasını düzeltmelerle birlikte alır.³ Tek gelirli evliliklerde mahkeme TNL v TNK kararında, uzun süreli evliliklerde yapılandırılmış yaklaşım uygulanmadan eşit paylaştırmayı tercih etmiştir.⁴ Kripto varlıklarda doğrudan katkı analizi, alımları kimin finanse ettiğine ilişkin kanıt gerektirir. Bu da borsalara yapılan itibari para transferlerini gösteren banka hesap özetleri ve yatırmaları cüzdanlarla eşleştiren zincir üstü (on-chain) kayıtlar demektir. Varlık maaştan biriktirilmişse katkı, geliri elde eden eşe aittir. Bir başlangıç yatırımı üzerinden elde edilen alım satım kazançlarıyla oluşturulmuşsa kazançlar, alım satımı diğer eş yapmadıkça başlangıç katkısını yapan eşe atfedilir.

Bilgi açıklama ve gizli cüzdan

Eksiksiz ve dürüst bilgi açıklama yükümlülüğü, diğer tüm varlıklar gibi dijital varlıklar için de geçerlidir. Pratik sorun şudur: token sahibi olduğunu inkâr eden bir eşin aksini ispatlamak zor olabilir. Kullanılacak araçlar, dolandırıcılık davalarındakilerle aynıdır. Banka hesap özetleri borsalara yapılan transferleri gösterir. Singapur’da faaliyet gösteren borsalara hesap kayıtlarını açıklama emri verilebilir. Blokzincir analizi, borsa hesaplarından yapılan çekimleri saklaması sahibinde olan adreslere kadar takip eder. Bir eşin delil açıklaması (discovery) kapsamında sunulan cihazları ve e-posta hesapları çoğu zaman kurtarma ifadesi yedekleri ya da cüzdan yazılımı içerir. Bir eş bilgi açıklamazsa mahkeme aleyhe bir karine çıkarır. Ya havuza belirli bir değer ekler ya da oranı diğer eş lehine değiştirir.⁵ Mahkeme ayrıca Kadın Şartı’nın 132. maddesi uyarınca, bir eşin bir talebi boşa çıkarmak amacıyla malvarlığını elden çıkarmasını yasaklayan ihtiyati tedbir kararı verebilir.⁶ Böyle bir tedbir, anahtar sahibine yöneltilen her kararla aynı pratik sınıra sahiptir. Kişiyi bağlar, zinciri ise etkilemez. Tedbire aykırı olarak tokenleri transfer eden eş mahkemeye itaatsizlik (contempt) suçunu işlemiş olur, tokenler ise gitmiştir.

Değerleme ve oynaklık

Varsayılan kural şudur: havuz, boşanmaya ilişkin ara kararın tarihi itibarıyla belirlenir ve fer’i konulara ilişkin duruşma tarihi itibarıyla değerlenir. Ancak mahkeme her iki tarihten de ayrılma konusunda takdir yetkisine sahiptir.⁷ İki tarih arasındaki süre bir yılı aşabilir ve kripto fiyatları bu sürede yarıya inebilir ya da iki katına çıkabilir. Tokenleri elinde tutacak eş düşük bir değerleme ister. Bunun yerine nakit alacak eş ise yüksek bir değerleme ister. Pratik çözümler ikidir. Birincisi, her eşin üzerinde anlaşılan orana göre token aldığı ve sonrasında piyasa riskini kendisinin taşıdığı, anlaşmaya dayalı aynen paylaştırmadır. İkincisi, bir düzeltme mekanizmasıyla birlikte üzerinde anlaşılmış bir değerleme tarihidir. Mahkemeler, her iki eşin de varlıkları elinde tutabilecek durumda olduğu hâllerde aynen paylaştırmayı kabul etmiştir. Eşlerden birinin kendi saklaması konusunda deneyimi yoksa mahkemeden, doğrudan cüzdandan cüzdana transfer yerine lisanslı bir saklama kuruluşu aracılığıyla transfer yapılmasına karar vermesi istenmelidir.

Müslüman evlilikleri

Müslümanların boşanma davalarına 1966 tarihli Müslüman Hukukunun Uygulanması Kanunu (Administration of Muslim Law Act 1966) uyarınca Şeriat Mahkemesi (Syariah Court) bakar. Mahkeme evlilik mallarını, uygulamada 112. maddeyi izleyen ilkelere göre paylaştırır.⁸ Aynı ispat sorunları ortaya çıkar ve aynı araçlar uygulanır.

Notlar

1. Women’s Charter 1961, s. 112(1) ve (2). ↩
2. Women’s Charter 1961, s. 112(10). ↩
3. ANJ v ANK [2015] SGCA 34, [17]–[30]. paragraflar. ↩
4. TNL v TNK [2017] SGCA 15, [44]–[48]. paragraflar. ↩
5. UZN v UZM [2020] SGCA 109, [18]–[29]. paragraflar. Karar, açıklanmayan varlıklar bakımından aleyhe karine çıkarılmasına ilişkin iki yaklaşımı ortaya koymaktadır. ↩
6. Women’s Charter 1961, s. 132. ↩
7. TDT v TDS [2016] SGCA 35, [50]–[51]. paragraflar. Karar, evlilik mallarının belirlenmesi ve değerlenmesinde esas alınacak tarihlere ilişkindir. ↩
8. Administration of Muslim Law Act 1966, s. 52(3)(d) (boşanmada malların paylaştırılmasına karar verme yetkisi). ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.