Güveni kötüye kullanma ve sahiplenme
Emanet ve hâkimiyet
405. madde kapsamında güveni kötüye kullanma (criminal breach of trust), bir kişiye malın veya mal üzerinde hâkimiyetin emanet edilmiş olmasını gerektirir. Bu kişi daha sonra malı dürüst olmayan şekilde sahiplenmiş veya kendi kullanımına geçirmiş ya da bir kanun hükmüne veya hukuken geçerli bir sözleşmeye aykırı olarak kullanmış veya elden çıkarmış olmalıdır. 409. maddedeki nitelikli hâl şu kişilere uygulanır: banker, tüccar, komisyoncu (factor), simsar, vekil veya acente olarak iş gereği ya da mesleki sıfatla kendisine emanet edilen kişi ile şirket yöneticisi (director), tüzel kişiliği olmayan bir derneğin yetkilisi, ortak, kilit yönetici veya güven ilişkisine dayalı yükümlülük taşıyan kişi (fiduciary). Bu hâl yirmi yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir.1
2019 reformu, İstinaf Mahkemesinin (Court of Appeal) kripto dışı bir davada bir yöneticinin eski metin anlamında “acente” olmadığına karar vermesinin ardından 409. maddeye “kilit yönetici” ve “fiduciary” kavramlarını ekledi. Bunun dijital varlık işletmeleri için etkisi büyüktür. Bir saklama kuruluşunun toplu (omnibus) cüzdanının anahtarlarını elinde tutan bir genel müdür veya teknoloji direktörüne, müşteri tokenleri üzerindeki “hâkimiyet” en düz anlamıyla “emanet edilmiştir”. Bu yönetici müşteri tokenlerini şirketin kendi hesabına alım satım hesabına aktarırsa veya ilişkili bir kuruluşa verilen kredi için teminat gösterirse, müşteri sözleşmesi yeniden teminat göstermeye (rehypothecation) izin verse de vermese de 409. maddenin unsurları gerçekleşir. Sözleşme yalnızca, elden çıkarmanın ihlal ettiği “kanun hükmünü veya hukuken geçerli sözleşmeyi” belirlediği ölçüde önem taşır.
Emanetin konusu olarak tokenler
Güveni kötüye kullanma suçu “mal” gerektirir. Bir özel anahtarın emanet edilmesi, o anahtarın kontrol ettiği tokenler üzerindeki hâkimiyetin emanet edilmesidir. Çalınan USDT üzerindeki kanundan doğan trust’lara (constructive trust) ilişkin Singapur hukuk davaları, tokenlerin kendisinin sahiplenilen mal olarak kabul edilmesini destekler.2 Zor vakalar, tokenlerin mülkiyetinin sözleşmeyle platforma geçtiği ve müşteriye yalnızca iade talebi bıraktığı saklama düzenlemeleridir. Bu yapıda tokenleri harcayan platform sahibi bir trust’ı ihlal etmemiş olabilir, çünkü tokenler zaten onundur. Bir getiri platformunun koşullarının mülkiyeti devredip devretmediği, Hodlnaut ve Vauld davalarında temel hukuki soruydu (bkz. IV. Bölüm). Bu soru ceza hukuku analizi bakımından da aynı derecede önemlidir. Mülkiyeti devralan bir platformla karşılaşan savcı genellikle dolandırıcılığa veya hileye başvurur. Bu suçlar sanığın başkasının malını elinde bulundurmuş olmasını gerektirmez.
403. maddedeki dürüst olmayan şekilde mal sahiplenme suçu, önceden bir emanetin bulunmadığı durumlarda uygulanır: bir kurtarma ifadesi bulan kişi, yanlışlıkla yapılan bir transferi alıp elinde tutan karşı taraf, bir sözleşmeyi boşaltan istismarcı. Azami ceza iki yıl hapistir ve ağırlaştırıcı unsurlar varsa artar. Bu suç savcılar için tam da şu nedenle yararlıdır: Singapur hukuk mahkemeleri, yanlışlıkla yapılan bir token transferini alan kişinin bunu teslim aldığı andan itibaren kanundan doğan trust (constructive trust) kapsamında tuttuğuna karar vermiştir.
Uygulama notu
Singapur’da bir saklama kuruluşu veya borsa işletiyorsanız müşteri sözleşmeniz aynı anda iki işlev görür. Hukuk alanında, iflas hâlinde müşterilerin lehdar mı yoksa teminatsız alacaklı mı olduğunu belirler. Ceza alanında ise müşteri tokenlerini hareket ettiren bir yöneticinin güveni kötüye kullanma suçu mu işlediğini, yoksa yalnızca bir sözleşmeyi mi ihlal ettiğini belirler. Müşterilerin dijital ödeme tokenlerinin trust kapsamında ve ayrıştırılmış olarak tutulduğunu belirten bir hüküm, Ödeme Hizmetleri Kanunu’nun (Payment Services Act) artık lisans sahiplerinden istediği bir hükümdür (bkz. K. Kısım, II. Bölüm). Bu hüküm, ayrıştırma başarısız olursa kuruluşunuzdaki her anahtar sahibini 409. maddeye maruz bırakır. Bu, sistemin bilinçli bir özelliğidir. Yönetim kurulları anahtar yönetimi politikasını kendi ceza hukuku risk yönetimlerinin bir parçası olarak görmeli ve kime neyin emanet edildiğini belgelemelidir.
Notlar
- Penal Code 1871, s 409(1), Singapore Statutes Online (Erişim tarihi: Haziran 2026): sayılan sıfatlar ve 20 yıl hapis ile adli para cezasından oluşan azami ceza. ↩
- ByBit Fintech Ltd v Ho Kai Xin and others [2023] SGHC 199, [33]–[36]; National Provincial Bank v Ainsworth ölçütlerinin USDT’ye uygulanması. ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.