Common law, hakkaniyet hukuku ve İngiliz hukukunun alınması
Kıta Avrupası hukukçusunun en zor uyum sağladığı fikir, uygulanan hukukun büyük bir bölümünün hiçbir zaman yasalaştırılmamış olmasıdır. 1993 tarihli İngiliz Hukukunun Uygulanması Kanunu (Application of English Law Act 1993) konuyu iki cümleyle çözer. 3(1). madde, hakkaniyet (equity) ilke ve kuralları dahil İngiliz common law’unun, 12 Kasım 1993’ten hemen önce Singapur hukukunun parçası olduğu ölçüde Singapur hukukunun parçası olmaya devam ettiğini öngörür. 3(2). madde ise common law’un Singapur’un ve sakinlerinin koşullarına uygulanabildiği ölçüde ve bu koşulların gerektirebileceği değişikliklerle yürürlükte kalmaya devam ettiğini ekler.1 Ardından 4. madde ve Birinci Ek (First Schedule), değişikliklerle uygulanmaya devam eden İngiliz kanunlarını sayar. Bunlar arasında 1967 tarihli Misrepresentation Act ve 1977 tarihli Unfair Contract Terms Act da vardır. Her ikisi de bir Singapur mahkemesi bir kripto borsasının hizmet şartlarını değerlendirirken önem taşır.2
Bunun dijital varlıklar açısından üç sonucu vardır. Birincisi, bir kripto varlığın mülkiyet konusu olup olmadığı sorusu hiçbir zaman bir kanunla yanıtlanmayacaktı. Bu soruyu, common law’daki alacak hakkı (thing in action) kavramını ve hakkaniyet hukukundaki trust kavramını uygulayan hâkimler yanıtladı. Kararlar dizisi Quoine Pte Ltd v B2C2 Ltd [2020] SGCA(I) 02’den başlayıp CLM v CLN [2022] SGHC 46 ve Janesh s/o Rajkumar v Unknown Person [2022] SGHC 264 üzerinden ByBit Fintech Ltd v Ho Kai Xin [2023] SGHC 199’a uzanır. J. Kısım bu kararları derinlemesine analiz ediyor.3 İkincisi, Singapur’u malvarlığının geri kazanılması bakımından cazip kılan hukuki çareler hakkaniyet hukukunun ve common law’un ürünüdür: ayni hakka dayalı ihtiyati tedbir (proprietary injunction), dünya çapında malvarlığı dondurma kararı (worldwide freezing order), Bankers Trust ve Norwich Pharmacal bilgi açıklama kararları ve kanundan doğan trust (constructive trust). Bu çareler, İngiliz hukuku alındığı için vardır. Singapur hâkimleri İngiliz, Avustralya ve Hong Kong kararlarını ikna edici kaynak olarak okumaya devam ettikleri için de gelişirler. Üçüncüsü, İsviçre Medeni Kanunu’nun (ZGB/CC) 641 vd. maddelerindeki eşya (Sache) kavramının bir karşılığı yoktur. Kıta Avrupası hukuku anlamında ayni hakların sınırlı sayı ilkesi (numerus clausus) bulunmaz. Bu nedenle mahkemeler, yasa koyucunun hiç adını anmadığı bir varlık sınıfına ayni koruma tanımakta kendilerini serbest hissetmiştir.
Resepsiyon durağan değildir. “Singapur’un koşullarına uygulanabildiği ölçüde” ifadesi, İstinaf Mahkemesi’nin (Court of Appeal) İngiliz kuralını uygun bulmadığı durumlarda İngiliz içtihadından ayrılmak için kullanılmıştır. Sözleşme hukukunda Singapur, İngiliz mahkemelerinin terk ettiği hakkaniyet hukukundaki tek taraflı hata doktrinini korumuştur. Quoine davasını bu fark belirlemiştir. Singapur’da faaliyet gösteren her algoritmik alım satım platformu da bunu risk modeline dahil etmek zorundadır.4 Bu nedenle İsviçreli bir hukukçu, İngiliz ders kitaplarını Singapur hukukunun bir haritası olarak görmeli, asla arazinin kendisi olarak görmemelidir.
Notlar
- Application of English Law Act 1993 (2020 Rev Ed), 3(1). ve 3(2). madde, Singapore Statutes Online’da yayımlanan metin. ↩
- Application of English Law Act 1993, 4(1)(a). madde ve Birinci Ek (dördüncü sütunda belirtilen ölçüde Singapur’da uygulanan İngiliz kanunları). ↩
- Quoine Pte Ltd v B2C2 Ltd, Court of Appeal, 24 Şubat 2020, tarafsız atıf 2020 SGCA(I) 02; CLM v CLN, General Division, 4 Mart 2022, 2022 SGHC 46; Janesh s/o Rajkumar v Unknown Person (“CHEFPIERRE”), 21 Ekim 2022, 2022 SGHC 264; ByBit Fintech Ltd v Ho Kai Xin, 25 Temmuz 2023, 2023 SGHC 199. ↩
- Quoine Pte Ltd v B2C2 Ltd, 2020 SGCA(I) 02, common law’da ve hakkaniyet hukukunda tek taraflı hataya ilişkin 78–131. paragraflar, Chwee Kin Keong v Digilandmall.com Pte Ltd, 2005 1 SLR(R) 502 kararını uygulayarak. ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.