Bankalar ve finansal kuruluşlar

PDF sürümünü okuyun (4 sayfa)

Bir İsviçre bankasıyız. Yeni bir lisans almadan kripto saklama ve alım satım hizmeti sunabilir miyiz? Evet. Bankacılık lisansı, iş faaliyetindeki değişikliğin FINMA’ya bildirilmesi şartıyla, kripto varlıkların saklanmasını ve alım satımını yan hizmetler olarak kapsar. Banka; kripto risklerinin FINMA’nın Basel standardını uygulama biçimine göre sermaye bakımından değerlendirilmesine, BankG/BankA md. 16 b. 1bis uyarınca ayrıştırmaya ve kripto işlemlerine ilişkin kara para aklamayı önleme kurallarına uymak zorundadır. FINMA, hizmet başlamadan önce bir risk analizi, bir iş planı ve operasyonel yeterliliğin kanıtlanmasını bekler.¹

Bir Singapur bankasıyız. Dijital varlıklarla neler yapabiliriz? Müşteriler için DPT saklama ve alım satımı, Ödeme Hizmetleri Kanunu (PSA) kapsamında bir muafiyet veya lisans gerektirir. Bankalar, çoğu ödeme hizmeti için bu muafiyete bankacılık lisansları sayesinde sahiptir. Ayrıca DPT bildirimlerine uyulmalıdır. Tokenize mevduat ve Project Guardian pilot projelerine katılım, MAS’ın düzenleyici deney alanı (regulatory sandbox) ve pilot proje çerçeveleri kapsamında yürütülür. DPT’lerin bireysel yatırımcılara dağıtımı tüketici erişimi tedbirleriyle sınırlandırılmıştır ve MAS, bankaları bireysel müşterilere DPT alım satımı sunmaktan caydırmıştır.²

Bir müşteri bir token satışından elde ettiği geliri yatırmak istiyor. Ne istemeliyiz? Sınıflandırma memorandumu veya FINMA mektubu, token satışı belgeleri, alıcıların listesi ve müşteri kabul kanıtları, gelirin zincir üstü kaydı, itibari paraya dönüşüm izi, gelirin vergisel değerlendirmesi ve gelirin kullanım planı. Alıcıları saygın bir kara para aklamayı önleme hizmet sağlayıcısı aracılığıyla kabul eden ve FINMA mektubu bulunan bir token satışı bankacılık ilişkisine uygundur. Anonim alımları kabul eden bir token satışı ise, tutarı ne olursa olsun, uygun değildir.³

Bir müşterinin stake edilmiş ETH’sini sermaye ve ayrıştırma bakımından nasıl değerlendirmeliyiz? İsviçre’de FINMA’nın 2023 tarihli rehberi, bankanın stake edilmiş varlıkları beş şart altında BankG/BankA md. 16 uyarınca ayrıştırılabilir saklama varlıkları olarak değerlendirmesine izin verir. Varlıklar müşteriye atfedilmiş olarak kalır, staking’e müşteri talimat vermiştir, doğrulayıcının kimliği bellidir, ceza kesintisi (slashing) ve kilit çözme (unbonding) riskleri açıklanmıştır ve banka varlıkları kendi varlıklarıyla birleştirmez. Başka şartlarla stake edilen varlıklar mevduattır ve bankanın iflas masasına girer. Singapur’da bireysel müşteriler için staking, DPT hizmet sağlayıcılarına yasaktır. Nitelikli (accredited) yatırımcılar için ise saklama şartları mülkiyeti ve riski düzenlemelidir.⁴

Bir müşterinin cüzdanı, yaptırım listesindeki bir karıştırıcıdan (mixer) fon aldığı gerekçesiyle işaretlendi. Ne yapmalıyız? Bunu, belgelenmiş bir soruşturmayla birlikte bir yaptırım ve kara para aklama uyarısı olarak ele alın. Maruziyetin doğrudan mı (müşteri yaptırım listesindeki adresle işlem yapmıştır) yoksa dolaylı mı (fonlar ara adreslerden geçmiştir) olduğunu belirleyin. SECO veya OFAC listesindeki bir adrese doğrudan maruziyet, İsviçre’de SECO adresi listelemişse yasak bir işlemdir, aksi hâlde ciddi bir risk göstergesidir. Analizi belgeleyin, MROS’a veya STRO’ya bildirimde bulunmayı değerlendirin, bildirim eşiği aşılmışsa varlıkları dondurun ve müşteriyi bildirim hakkında bilgilendirmeyin. II. Bölümdeki transfer kuralı (travel rule) ve cüzdan tarama prosedürleri soruşturmaya uygulanır.⁵

Transfer kuralı kapsamındaki transferlerde karşı tarafların cüzdanlarını taramamız gerekir mi? Her iki ülkede de evet, ancak yükümlülüğün içeriği farklıdır. İsviçre, karşı taraf sanal varlık hizmet sağlayıcısının (VASP) kimliğinin belirlenmesini ve barındırılmayan cüzdanlarda müşterinin kontrolünün doğrulanmasını ister. Singapur, PSN02 kapsamında karşı taraf durum tespiti ve barındırılmayan cüzdanlar için riske dayalı tedbirler öngörür. Transfer kuralı verilerini alamayan bir karşı tarafa yapılan transfer yüksek riskli kabul edilmelidir. Birçok kuruluş bu tür transferleri tamamen engeller.⁶

Notlar

1. BankG/BankA md. 3 f. 2 ve md. 16 b. 1bis; BCBS’nin kripto varlık risklerine ilişkin ihtiyati standardının (SCO60) FINMA genelgeleriyle uygulanması; bkz. E. Kısım, II. Bölüm ve O. Kısım, V. Bölüm. ↩
2. Payment Services Act 2019, s. 13 (muaf ödeme hizmeti sağlayıcıları) ve Birinci Ek; MAS tüketici erişimi tedbirleri; bkz. K. Kısım, III. ve VII. Bölümler. ↩
3. F. Kısım, III. Bölüm ve P. Kısım, IX. Bölüm. ↩
4. FINMA Guidance 08/2023, 20 Aralık 2023; MAS tüketici erişimi tedbirleri; bkz. E. Kısım, VIII. Bölüm ve K. Kısım, VIII. Bölüm. ↩
5. GwG/AMLA md. 9 ve 10; Ambargo Kanunu; CDSA s. 45; bkz. F. Kısım, V. ve VII. Bölümler ile L. Kısım, IV. ve VI. Bölümler. ↩
6. GwV-FINMA/AMLO-FINMA md. 10; MAS Notice PSN02; bkz. F. Kısım, IV. Bölüm ve L. Kısım, III. Bölüm. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.