Singapur hukukunda Birleşmiş Milletler yaptırımları

PDF sürümünü okuyun (8 sayfa)

2001 tarihli Birleşmiş Milletler Kanunu

Singapur, common law’un düalist geleneğini izler. Bir antlaşma devleti uluslararası düzeyde bağlar, ancak Singapur içinde hak ve yükümlülükleri ancak Parlamento veya yetki devredilmiş bir düzenleyici onu iç hukuka aktardığında doğurur. Birleşmiş Milletler Şartı’nın 25. maddesi üye devletleri Güvenlik Konseyi kararlarını uygulamakla yükümlü kılar. 41. madde ise Konsey’e ekonomik ilişkilerin kesilmesi gibi silahlı kuvvet kullanımını içermeyen tedbirlere karar verme yetkisi tanır. Bu kararların iç hukuktaki aracı, Singapur’un Şart’ın 41. maddesine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmesini sağlamaya yönelik bir kanun olan 2001 tarihli Birleşmiş Milletler Kanunu’dur (United Nations Act 2001).

Kanun kısadır. Temel hükmü olan 2(1). madde, Bakan’a Güvenlik Konseyi’nin 41. madde kapsamındaki bir kararını hayata geçirmek için gerekli veya uygun görünen yönetmelikleri çıkarma yetkisi verir. Yönetmelikler failin yakalanmasını, yargılanmasını ve cezalandırılmasını düzenleyebilir ve soruşturmacılara polis yetkileri tanıyabilir. 2(2). ve 2(3). maddeler, finansal kuruluşları ve değişken sermayeli şirketleri bu Kanun kapsamındaki yönetmeliklerin dışında tutar, çünkü Singapur Para Otoritesi (MAS) onlar için ayrı kurallar koyar. Yönetmelikler Gazette’te (Resmî Gazete) yayımlandıktan sonra mümkün olan en kısa sürede Parlamento’ya sunulmalıdır.¹ Yönetmeliklere aykırılık suçları ağır cezalar öngörür. Bir gerçek kişi 500.000 Singapur dolarına (S$500.000) kadar para cezası, on yıla kadar hapis cezası veya her ikisiyle karşı karşıya kalır. Diğer failler S$1 milyona kadar para cezasıyla karşılaşır.²

Bu tasarım Singapur’un yasama tekniğine özgüdür. Parlamento bir çerçeve kanun çıkarır ve ayrıntıyı yürütmeye bırakır. Yürütme de böylece Güvenlik Konseyi’nin sık yaptığı değişiklikleri her seferinde yeni bir kanun gerekmeksizin izleyebilir. Kanun kapsamındaki yönetmelikler ortak bir kalıbı izler. Her biri hayata geçirdiği Güvenlik Konseyi kararlarını sayar, listelenen kişileri ilgili yaptırım komitesinin tuttuğu listelere atıfla tanımlar ve bu kişilerle işlem yapmayı yasaklar. Diğerlerinin yanı sıra Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti, İran, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Güney Sudan ve Yemen için rejimler mevcuttur. Bunlara 1267 ve 1373 sayılı Kararları ve devamındaki kararları uygulayan terörizme ilişkin yönetmelikler eklenir.³

Finansal kuruluşlar: Para Otoritesinin rejimi

Bankalar, sigortacılar, sermaye piyasası aracıları ve ödeme hizmeti sağlayıcıları, Singapur Para Otoritesi’nin yürüttüğü paralel bir rejime tabidir. Otorite 2023’ten bu yana Güvenlik Konseyi’nin hedefli mali yaptırımlarını, 2022 tarihli Finansal Hizmetler ve Piyasalar Kanunu’nun (FSMA) 15(1)(b). ve 219(d). maddeleriyle birlikte okunan 192. maddesi uyarınca çıkarılan yönetmeliklerle hayata geçirir. 2018 tarihli Değişken Sermayeli Şirketler Kanunu’nun 83(1)(b). maddesi uyarınca çıkarılan ayrı bir yönetmelik seti ise E.IV. Bölüm’de incelenen değişken sermayeli şirketleri kapsar. 28 Nisan 2023 tarihli güncel yönetmelikler Kongo Demokratik Cumhuriyeti, İran, Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti, Libya, Somali, Güney Sudan, Sudan ve Yemen’i kapsar. Singapur’daki bütün finansal kuruluşlara uygulanırlar.⁴

Yönetmelikler iki temel yükümlülük getirir. Finansal kuruluş, listelenen kişilerin fonlarını, finansal varlıklarını ve ekonomik kaynaklarını dondurmalı ve onlara fon veya hizmet sağlamamalıdır. Terörün finansmanına karşı yapılan listelemeler ayrı bir kanuna, 2002 tarihli Terörün Finansmanının Önlenmesi Kanunu’na (TSOFA) dayanır. Para Otoritesi, düzenlenen sektörün dışındakiler dahil Singapur’daki bütün gerçek ve tüzel kişilerin, müşterileriyle iş yapmadan önce onları Birleşmiş Milletler listelerine göre taramasını bekler.⁵ H.III. Bölüm’de ele alınan şüphe bildirme yükümlülüğü tabloyu tamamlar. Listelenen bir kişinin hesabını donduran bir banka, genellikle şüpheli işlem bildirimi de yapar.

İran rejimi, sistemin Güvenlik Konseyi’ni nasıl izlediğini gösterir. 2015 nükleer anlaşmasının ve anlaşmanın 2231 sayılı Kararla onaylanmasının ardından Para Otoritesi, İran bağlantılı işlemleri yasaklayan bir bildirimi iptal etti ve Ocak 2016’da İran yönetmeliklerini revize etti.⁶ Güvenlik Konseyi’nin İran yaptırımları 27 Eylül 2025’te bu kararın otomatik geri dönüş (snapback) mekanizması uyarınca yeniden yürürlüğe girince Singapur bütün hükümleri 2015 öncesinde uygulandıkları biçimde yeniden uygulamaya koydu.⁷

Gümrük, ticaret tedbirleri ve Kuzey Kore

Birleşmiş Milletler yaptırımlarının ticaret boyutu Singapur Gümrüğü’nün (Singapore Customs) görev alanındadır. Gümrük, Kuzey Kore ve İran’dan gelen belirli malların ithalatını, içeriye yönelik aktarmasını ve transitini yasaklar. Belirli malların bu iki ülkeye ve Güvenlik Konseyi tedbirlerine tabi diğer devletlere ihracatını, dışarıya yönelik aktarmasını ve transitini de kontrol eder.⁸ Yüklerin çoğunun aktarma yükü olduğu bir liman için aktarma ve transitin kapsama alınması hayati önemdedir. Singapur piyasasına hiç girmeyen mallar da terminallerinden geçer ve Güvenlik Konseyi transit devletin bu malları durdurmasını bekler.

Sistemi en ağır biçimde Kuzey Kore sınadı. 11 Eylül 2017’de oybirliğiyle kabul edilen 2375 sayılı Karar, ülkeye yapılan rafine petrol teslimatlarına 2017’nin son çeyreği için 500.000 varil, 2018’den itibaren yılda iki milyon varil üst sınır getirdi. Ham petrolü önceki on iki ayın düzeyiyle sınırladı ve Kuzey Kore tekstil ürünlerinin satın alınmasını yasakladı.⁹ 22 Aralık 2017 tarihli 2397 sayılı Karar rafine petrol sınırını yılda 500.000 varile indirdi. Yurt dışındaki Kuzey Koreli işçilerin 24 ay içinde ülkelerine geri gönderilmesini zorunlu kıldı. Üye devletlere, ülkeye yasa dışı yollarla petrol sağlayan gemilere kendi karasularında el koyma ve bunları alıkoyma yetkisi verdi.¹⁰

Singapur buna Kasım 2017’den itibaren Kuzey Kore ile ticaretini askıya alarak ve 2397 sayılı Karara uygun olarak 2018’de Kuzey Kore vatandaşlarının çalışma izinlerini iptal ederek yanıt verdi. Askıya alma önemli bir adımdı, çünkü Singapur daha 2016’da Kuzey Kore’nin sekizinci büyük ticaret ortağıydı. Ardından kovuşturmalar geldi. Bir Singapur şirketine 2016’da sökülmüş radar sistemlerinin, füze parçalarının ve savaş uçağı parçalarının Küba’dan Kuzey Kore’ye sevkiyatıyla bağlantılı olarak para cezası verildi. 2022’de bir başka Singapur şirketi ülkeye içecek ihraç etmekle suçlandı.¹¹

Mahkemeler ve BM yaptırımlarının sınırları

Yüksek Mahkeme’nin (High Court) 2011 tarihli The “Sahand” kararı, Birleşmiş Milletler yaptırımlarının Singapur hukukundaki erişimini belirler. Crédit Agricole Corporate and Investment Bank, İran İslam Cumhuriyeti Denizcilik Hatları’nın (IRISL) Alman yan kuruluşlarına ait üç gemi üzerinde ihtiyati haciz uygulatmıştı. Banka, İngiliz hukukuna tabi finansman düzenlemeleri kapsamında muacceliyet kazanmış 180 milyon ABD dolarını aşan bir alacak talep ediyordu. Taraflar yaptırımları gündeme getirmemişti. Quentin Loh J bunları re’sen gündeme getirdi, çünkü Singapur sularında tutulan gemilerin Güvenlik Konseyi’nin malvarlığı dondurma tedbiri kapsamına girebileceğinden endişe ediyordu. Singapur düalist bir hukuk düzeni olduğu için kararları ancak iç mevzuata aktarıldıkları ölçüde Singapur hukukunun parçası saydı. 1929 (2010) sayılı Karar, denizcilik grubunun kendisini listelemeden grubun üç kuruluşunu listelemişti. Alman gemi sahiplerinin bu kuruluşlara ait olduğunu, onların kontrolünde bulunduğunu veya onlar adına hareket ettiğini gösteren hiçbir şey yoktu. Bu nedenle dondurma tedbiri uygulanmadı ve gemilerin serbest bırakılmasının yolu açıldı.¹²

Kararın uygulama için üç dersi vardır. Birincisi, bir işlemin Singapur’da yasak olup olmadığı, hükümlerine göre okunan iç yönetmeliklere ilişkin bir sorundur. İkincisi, yaptırımlar hedefli tedbirler olarak yorumlanır ve aynı ülkeyle yapılan hukuka uygun ticarete dokunmaz. Üçüncüsü, taraflardan biri yaptırım uygulanan bir devletle bağlantılı olduğunda da Singapur mahkemelerinin deniz ticareti (admiralty) yargı yetkisi işlemeye devam eder. Bu, gemilerin ihtiyati haczinin deniz alacaklarını güvence altına almanın olağan bir aracı olduğu bir liman için önemlidir. Karar böylece F.I. Bölüm’ün bir temasını doğrular: Singapur mahkemeleri yaptırımları hukukun gerektirdiği kesinlikle, hukuk olarak uygular.

Notlar

1. United Nations Act 2001 (2020 Rev Ed), s. 2(1)–(3), (5)–(7), Legal Wires, “United Nations Act 2001” (Erişim tarihi: Kasım 2026) tarafından özetlendiği şekliyle: Article 41 tedbirlerini hayata geçirmek için “necessary or expedient” yönetmelikler; Financial Services and Markets Act 2022 kapsamında düzenlenen finansal kuruluşların ve değişken sermayeli şirketlerin kapsam dışı tutulması; Parlamento’ya “as soon as possible after publication in the Gazette” sunulması. ↩
2. Legal Wires, “United Nations Act 2001” (Erişim tarihi: Kasım 2026), s. 5’in özeti: gerçek kişiler için 500.000 doları aşmayan para cezası veya 10 yılı aşmayan hapis cezası ya da her ikisi, diğer hâllerde 1 milyon doları aşmayan para cezası; Kanun 2003 tarihli 9, 2014 tarihli 4, 2016 tarihli 16, 2018 tarihli 44 ve 2022 tarihli 18 sayılı Kanunlarla değiştirilmiştir ve gözden geçirilmiş baskı 31 Aralık 2021’de yürürlüğe girmiştir. ↩
3. Singapore Statutes Online’da listelenen United Nations Act kapsamındaki yönetmelikler; bunlar arasında United Nations (Sanctions — Democratic People’s Republic of Korea) Regulations 2010, Kongo Demokratik Cumhuriyeti yönetmelikleri (1596 (2005), 1807 (2008), 2293 (2016) ve 2582 (2021) sayılı Kararlar) ve terörle mücadele yönetmelikleri (1267, 1373, 1988, 1989 ve 2253 sayılı Kararlar). ↩
4. Monetary Authority of Singapore, “Regulations for Targeted Financial Sanctions”, mas.gov.sg (Erişim tarihi: Kasım 2026): sekiz ülke rejimi için 28 Nisan 2023 tarihli Financial Services and Markets Regulations ve 14 Ocak 2020 tarihli VCC Regulations; bunlar “apply respectively to all financial institutions and variable capital companies in Singapore”; Monetary Authority of Singapore, “Regulations for Targeted Financial Sanctions”, mas.gov.sg (Erişim tarihi: Kasım 2026): MAS, “section 192, read with sections 15(1)(b) and 219(d), of the Financial Services and Markets Act 2022” uyarınca çıkarılan Financial Services and Markets Regulations ve “section 83(1)(b) of the Variable Capital Companies Act 2018” uyarınca çıkarılan Variable Capital Companies (Sanctions and Freezing of Assets of Persons) Regulations 2020 aracılığıyla “gives effect to targeted financial sanctions under the United Nations Security Council Resolutions”. ↩
5. Monetary Authority of Singapore, “Lists of Designated Individuals and Entities”, mas.gov.sg (Erişim tarihi: Kasım 2026): listeler Financial Services and Markets Act 2022, United Nations Act 2001 ve diğer kanunlar uyarınca çıkarılan yönetmeliklere göre listelenen kişileri kapsar; “all natural and legal persons in Singapore should screen their clients against the United Nations lists”; terörle mücadeleye ilişkin listelemeler Terrorism (Suppression of Financing) Act 2002 kapsamındadır. ↩
6. Lloyd’s List, “Singapore regulator cancels notice barring Iran transactions”, 29 Ocak 2016: MAS İran işlemlerini yasaklayan bir bildirimi iptal etti ve “will also revise MAS Iran Regulations in accordance with UN resolutions”. ↩
7. Monetary Authority of Singapore, “Lists of Designated Individuals and Entities”, mas.gov.sg (Erişim tarihi: Kasım 2026): BMGK 27 Eylül 2025’te “has reinstated the relevant UNSC Resolutions and Iran sanctions list”; “All provisions have been re-applied in the same manner as they applied” 2015 öncesinde. ↩
8. Singapore Customs, “United Nations Security Council Sanctions”, customs.gov.sg (Erişim tarihi: Kasım 2026): KDHC ve İran’dan gelen belirli malların ithalatı, içeriye yönelik aktarması ve transiti yasaktır; belirli malların bu ülkelere ihracatı, dışarıya yönelik aktarması ve transiti yasak veya kısıtlıdır; belirli mallar “certain countries designated under United Nations Security Council (UNSC) sanctions” için kontrole tabidir. ↩
9. Wikipedia, “United Nations Security Council Resolution 2375” (Erişim tarihi: Kasım 2026): 11 Eylül 2017’de 15 oyla kabul edildi; rafine petrol 1 Ekim–31 Aralık 2017 için 500.000 varil, 1 Ocak 2018’den itibaren yılda iki milyon varille sınırlandı; ham petrol önceki on iki ayda sağlanan miktarla sınırlandı; Kuzey Kore tekstil ürünlerinin satın alınmasına tam yasak. ↩
10. Wikipedia, “United Nations Security Council Resolution 2397” (Erişim tarihi: Kasım 2026): 22 Aralık 2017’de oybirliğiyle kabul edildi; rafine petrol 1 Ocak 2018’den itibaren on iki ayda 500.000 varille sınırlandı; Kuzey Koreli işçilerin 24 ay içinde ülkelerine geri gönderilmesi; üye devletler yasa dışı yollarla petrol sağlayan “seize, inspect, freeze and impound any vessel in their territorial waters”. ↩
11. Wikipedia, “North Korea–Singapore relations” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Singapur “has officially suspended trade ties with North Korea under UN sanctions from November 2017” ve 2018’de “in line with the enhanced sanctions in the UNSC Resolution 2397 (2017)” Kuzey Korelilerin bütün çalışma izinlerini iptal etti; kaynak olarak The Straits Times, 28 Mart 2018 gösterilmektedir; Singapur 2010’da Kuzey Kore’nin onuncu, 2016’da sekizinci büyük ticaret ortağıydı; Singapurlu Chinpo Shipping şirketine 2016’da sökülmüş radar sistemlerinin, füzelerin ve MiG savaş uçağı parçalarının Küba’dan Kuzey Kore’ye sevkiyatıyla bağlantılı olarak “$125,700 in violation of United Nations-led sanctions” para cezası verildi; Singapurlu bir şirket 2022’de Kuzey Kore’ye içecek ihraç etmekle suçlandı. ↩
12. The “Sahand” and other applications [2011] SGHC 27 (Quentin Loh J, 31 Ocak 2011), Legal 500 (Mondaq), “Asia Update – April 2011” tarafından özetlendiği şekliyle: IRISL yan kuruluşlarına ait üç gemi, İngiliz hukukuna tabi finansman düzenlemeleri kapsamında muacceliyet kazanmış 180 milyon ABD dolarını aşan bir borç için ihtiyati hacze konu oldu; İran kararlarının amacı “legal economic activities”i etkilemek değildir; Legal Wires, “The ‘Sahand’ and other applications [2011] SGHC 27”: davacı Crédit Agricole Corporate and Investment Bank, kredi belgeleri İngiliz hukukuna tabi; S. Zhixiang, “Interpreting and Applying the UNSC sanctions on Iran in the Admiralty Context: The Sahand [2011] SGHC 27”, EJIL: Talk!: hâkim konuyu re’sen gündeme getirdi, Singapur “a dualist jurisdiction”, IRISL listelenmemişti, 1929 (2010) sayılı Kararın III. Ekinde yalnızca Irano Hind Shipping Company, IRISL Benelux NV ve South Shipping Line Iran listelenmişti, Alman gemi sahiplerinin bunlara ait olduğuna veya bunların kontrolünde bulunduğuna dair delil yoktu, gemiler serbest bırakıldı. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.