Trust hukuku reformu ve Trust Şirketleri Kanunu

PDF sürümünü okuyun (8 sayfa)

Trust’lar neden önemliydi

Common law dünyasında özel bankacılık nadiren yalnızca bireylere hizmet eder. Varlıklı aileler varlıklarını trust’lar (yed-i emin yapıları), vakıflar ve holding şirketleri aracılığıyla tutar. Bu yapılar, mirası planlamalarına, varlıkları korumalarına ve bir aile şirketinin yönetimini kuşaklar boyunca düzenlemelerine imkân tanır. Asya aile servetini çekmek isteyen bir merkezin modern bir trust hukukuna ve güvenilir bir profesyonel trustee (yediemin) sektörüne ihtiyacı vardı. 2003’te Singapur’da bunların hiçbiri Jersey, Guernsey veya Cayman Adaları gibi rakiplerin sunduğu biçimde mevcut değildi. Trust hukuku hâlâ büyük ölçüde 1967 tarihli Trustee’ler Kanunu’na (Trustees Act 1967) ve İngiltere’den devralınan common law kurallarına dayanıyordu. Trust şirketleri, yirmi yıldır esaslı bir değişikliğe uğramamış bir kanun uyarınca gönüllü olarak tescil ediliyordu.¹

Hükümet her iki eksikliği de on sekiz ay içinde giderdi. 2004 tarihli Trustee’ler (Değişiklik) Kanunu (Trustees (Amendment) Act 2004) maddi hukuku modernleştirdi. 2005 tarihli Trust Şirketleri Kanunu (Trust Companies Act 2005) ise yeni bir düzenleyici çerçeve getirdi. MAS daha sonra bu süreci tek cümleyle özetledi: “2004’te Singapur Trustee’ler Kanunu’nu güncelledi ve 2006’da Trust Şirketleri Kanunu’nu yürürlüğe koydu”.² 2006’ya yapılan atıf, Parlamentonun 2005’te kabul ettiği Kanunun yürürlüğe giriş tarihini ifade eder.

2004 tarihli Trustee’ler (Değişiklik) Kanunu

43 sayılı 2004 tarihli Trustees (Amendment) Bill 2004 tasarısı, ikinci okumasını 19 Ekim 2004’te tamamladı. 45 sayılı 2004 tarihli Kanun 15 Aralık 2004’te yürürlüğe girdi.³ MAS, Kanunun etkisini trust hukukunu modernleştirmek ve onu genel hatlarıyla İngiliz Trustee Act 2000 ile uyumlu hâle getirmek olarak tanımladı.⁴ Reform trustee’lerin yetki ve yükümlülüklerini, trust fonlarının yatırımını ve görevlerin devrini kapsıyordu. Bu konular o güne kadar on dokuzuncu yüzyıl aile tasarruflarına uygun kurallarla düzenlenmişti.

Reform ayrıca, hayatta olan kişilerin ömrü artı yirmi bir yıl olarak ölçülen common law süresizlik yasağı süresini (perpetuity period) sabit bir süreyle değiştirdi. Tasarıyı sunan Başbakan Yardımcısı ve Hukuk Bakanı S. Jayakumar, eski kuralın avukatlar ve hâkimler için karmaşık olduğunu ve trust’ı kuran kişinin iradesini boşa çıkarabildiğini açıkladı. İstişareler sabit bir süreye “ezici bir destek” olduğunu göstermişti.⁵ Medeni Hukuk Kanunu’nun (Civil Law Act) yeni 32. maddesi süresizlik yasağı süresini en fazla 100 yıl olarak belirledi. 34. madde ise 15 Aralık 2004’te veya sonrasında hüküm doğuran tasarruflar için “bekle ve gör” (wait and see) kuralını getirdi.

Hükümet diğer konularda daha temkinliydi. Görüşmelerde atanmış milletvekili (Nominated Member of Parliament) Fang Ai Lian, hayır amacı taşımayan amaç trust’larının (purpose trusts) ve kurucuların saklı tuttuğu yetkilerin serbestleştirilip serbestleştirilemeyeceğini sordu. Bakan, bunların dikkatli inceleme gerektiren konular olduğunu ve hükümetin diğer ülkelerin bunları nasıl ele aldığını görmesi gerektiğini yanıtladı.⁶ Singapur, amaç trust’larını ve çok geniş saklı yetkileri kabul eden offshore merkezleri izlemedi.

Saklı pay ve saklı tutulan yetkiler

Trustee’ler Kanunu’nun 90. maddesinin iki hükmü, Singapur trust’larının pazarlanmasında merkezî hâle geldi. 90(2). madde, trust’ı kuran veya trust kapsamında tutulacak malvarlığını devreden kişi bunu Singapur hukukuna, yerleşim yeri veya vatandaşlık hukukuna ya da devrin tabi olduğu hukuka (proper law) göre yapabilecek ehliyete sahipse, miras veya mirasçılıkla ilgili hiçbir kuralın trust’ın veya malvarlığının devrinin geçerliliğini etkilemeyeceğini öngörür.⁷ Hüküm; kıta Avrupası hukuk sistemine sahip ülkelerden, Orta Doğu’dan ve miras hukukları terekenin belirli paylarını çocuklara veya eşlere ayıran Asya bölgelerinden gelen müşterilerin kurduğu trust’ları korur.

90(5). madde ise kurucunun belirli yetkileri, özellikle yatırım yetkilerini ve varlık yönetimi işlevlerini saklı tutmasının tek başına bir trust’ı geçersiz kılmayacağını öngörür.⁸⁹ Böylece bir Singapur trust’ının kurucusu, trust fonunun yatırımı üzerindeki kontrolü elinde tutabiliyordu. Bu, Asyalı girişimcilerin sıklıkla talep ettiği bir özellikti. Yatırım yetkileriyle sınırlandırma, Parlamentoda dile getirilen temkini yansıtıyordu. Ayrıca kurucu fiilî kontrolü elinde tuttuğu için trust’ın muvazaalı (sham) sayılması riskini de azaltıyordu.

2005 tarihli Trust Şirketleri Kanunu

İkinci adım trustee’lerin kendileriyle ilgiliydi. MAS, 25 Ocak 2005’te Trust Şirketleri Kanun Tasarısı hakkında açıklayıcı bir not yayımladı. Notta, trust şirketlerinin o sırada Muhasebe ve Kurumsal Düzenleme Otoritesi (ACRA) tarafından düzenlendiği, tescilin gönüllü olduğu ve trust şirketlerinin sayısının özel bankacılık ve servet yönetimiyle birlikte önemli ölçüde arttığı açıklanıyordu. Yeni çerçeve lisansı zorunlu kılacak, hukuki açıklığı artıracak ve kara paranın aklanması ile terörün finansmanına karşı tedbirler dahil yüksek davranış ve yetkinlik standartları belirleyecekti.¹⁰

18 Şubat 2005’teki ikinci okumada dönemin MAS Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Tharman Shanmugaratnam, tek bir düzenleyicinin trust hizmetlerini, özel bankacılığı ve servet yönetimini birlikte denetleyebilmesi için düzenleme yetkisinin ACRA’dan MAS’a geçeceğini açıkladı. “Trust faaliyetinde bulunan herkes için lisans zorunlu olacaktır,” dedi. Özel bankalar, trustee olarak hareket etmemek, trust’lar hakkında danışmanlık yapmamak veya bir trust’ı etkileyen önemli kararlar almamak şartıyla belirli trust faaliyetlerini ek bir lisans olmadan yürütebilecekti. Avukatlar, muhasebeciler ve tek bir özel grup için hareket eden özel trust şirketleri yönetmeliklerle düzenlenecekti. Bakan, Kanunun “Singapur’u önde gelen küresel bir trust merkezi olarak konumlandıracağı” sonucuna vardı.¹¹

2005 tarihli Trust Şirketleri Kanunu 1 Şubat 2006’da yürürlüğe girdi.¹²¹³ Özel trust şirketlerine tanınan muafiyet önemliydi. Bu muafiyet, varlıklı bir ailenin, ailenin trust’larının trustee’si olarak hareket edecek kendi şirketini daha hafif bir rejim içinde kurmasına imkân tanıyordu. Kanun böylece profesyonel sektörün düzenlenmesini aile yapıları için esneklikle birleştirdi.

Trust sektörünün büyümesi

Reformlar hızla sonuç verdi. MAS Ekim 2005’te, en az on altı trustee işletmesinin 250’den fazla kişi istihdam ettiğini ve yaklaşık S$80 milyar varlık için trustee olarak hareket ettiğini bildirdi. Bu, iki yıl öncesinin iki katıydı. MAS, trustee ve saklama hizmetlerinin geliştirilmesini stratejik bir girişim olarak ele aldı.¹⁴ Aynı konuşma itibar riskini trust sektörünün başlıca riski olarak tanımladı. İşletmecilerin uygunluk ve yeterliliğine ve kara para aklamayla mücadele yükümlülüklerine uyumlarına odaklanılacağını duyurdu. Uyarının isabetli olduğu ortaya çıktı. Trust yapıları ve şirket araçları daha sonra E. Kısım, VI. Bölüm’de incelenen çeşitli dürüstlük vakalarında karşımıza çıktı.

Uygulayıcılar 2004 reformunun sınırlarını hâlâ tartışıyor. 2004’te cömert görünen 100 yıllık süresizlik yasağı süresi, birçok kuşak için plan yapan ailelere kısa gelmektedir. Özellikle çeşitli offshore merkezlerin bu kuralı tamamen kaldırmış olması bunu belirginleştirir. Trust’lara, özel trust şirketlerine ve holding yapılarına ilişkin bugünkü ayrıntılı kurallar E. Kısım, IV. Bölüm’de ele alınmaktadır.

Notlar

1. MAS, “The Trust Companies Bill 2005”, Eğitim Bakanı ve MAS Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Tharman Shanmugaratnam’ın ikinci okuma konuşması, 18 Şubat 2005: “no major changes have been made to the Trust Companies Act over the last two decades”; trust şirketlerinin tescili gönüllüydü. ↩
2. MAS, İcra Direktörü Ng Nam Sin’in Daiwa Wealth Management açılış törenindeki konuşması, 19 Ocak 2007: MAS “updated the Singapore Trustees Act in 2004 and introduced the Trust Companies Act in 2006”, ardından “a healthy pipeline of interest from trust service providers”; 2005 sonunda S$720 milyar yönetilen varlık. ↩
3. Barry C. Crown, “Private Purpose Trusts and the Rule Against Perpetuities”, [2009] Singapore Journal of Legal Studies 646–660, s. 646, 1. not ve s. 653, 40–41. notlar: Trustees (Amendment) Act 2004 (No. 45 of 2004) 15 Aralık 2004’te yürürlüğe girdi; Bill No. 43 of 2004; ikinci okuma 19 Ekim 2004 (Singapore Parliamentary Debates, cilt 78, sütun 852). ↩
4. MAS, 26 Ekim 2005 tarihli STEP konuşması, a.g.e.: Trustee’ler Kanunu, trust hukukunu modernleştirmek amacıyla Aralık 2004’ten itibaren geçerli olmak üzere, genel hatlarıyla UK Trustee Act 2000 ile uyumlu biçimde güncellendi. ↩
5. Crown, [2009] SJLS 646, s. 653, S. Jayakumar’dan alıntı, Singapore Parliamentary Debates, 19 Ekim 2004, cilt 78, sütun 852: kural “is complicated for lawyers and judges, it can frustrate the intention of the person creating the trust”; “overwhelming support for the replacement of the common law perpetuity period with a fixed period”; yeni trust’lar için en fazla 100 yıllık sabit süresizlik yasağı süresi. Crown, [2009] SJLS 646, s. 646 ve 652–653: Medeni Hukuk Kanunu’nun 32–34. maddeleri; 100 yıllık veya belgede belirtilen daha kısa süresizlik yasağı süresi; hayatta olan kişilerin ömrüne veya daha uzun bir süreye yapılan atıfların 100 yıl sayılması; 34. madde uyarınca “wait and see”. ↩
6. Crown, [2009] SJLS 646, s. 654, S. Jayakumar’ın ikinci okuma görüşmesinde Fang Ai Lian’a verdiği yanıttan alıntı: “many issues that arise, especially from non-charitable purpose trusts and settlors’ reserve powers, are matters which require careful study”. ↩
7. Sim Bock Eng, Josephine Choo, Aw Wen Ni ve Vincent Ho (WongPartnership LLP), “Singapore”, Chambers Global Practice Guides: Private Wealth 2025 içinde: Trustees Act 1967, s. 90(2), kişinin “under the law applicable in Singapore or the law of their domicile or nationality” “or the proper law of the transfer” uyarınca ehliyete sahip olması hâlinde “no rule relating to inheritance or succession affects the validity of a trust or the transfer of any property”. ↩
8. WongPartnership, Private Wealth 2025, a.g.e.: Trustees Act 1967, s. 90(5), bir trust veya tasarruf, yatırım veya varlık yönetimi yetkilerini saklı tutan “by reason only of the person creating the trust or making the settlement” geçersiz değildir; Singapur trust’ları için 100 yıllık süresizlik yasağı süresi. ↩
9. s. 90(5) kapsamındaki saklı yetkilerin yatırım yetkileri ve varlık yönetimi işlevleriyle sınırlı olması ve tasarrufa ilişkin (dispositive) yetkilerin saklı tutulmasına yönelik karşılık gelen bir yetkinin bulunmaması hakkında bkz. Singapore Law Gazette, Ağustos 2005’teki yorum (Trustees (Amendment) Act 2004 hakkında makale). ↩
10. MAS, “Explanatory brief: Trust Companies Bill” başlıklı basın duyurusu, 25 Ocak 2005: mevcut Kanun uyarınca ACRA tarafından düzenlenen trust şirketleri; gönüllü tescil; yeni çerçevede zorunlu lisans; AML/CFT yükümlülükleri; her lisanslı trust şirketi için en az iki yerleşik yönetici; bankalar ve yatırım bankaları (merchant banks), avukatlar ve muhasebeciler, özel trust şirketleri ve Singapur’u ziyaret eden yurt dışındaki kişiler için sınırlı muafiyetler. ↩
11. MAS, Trust Companies Bill 2005 hakkındaki ikinci okuma konuşması, 18 Şubat 2005, a.g.e.: düzenleme yetkisinin ACRA’dan MAS’a devri; “licensing will be mandatory for anyone engaging in trust business”; özel bankalar için muafiyet; avukatların, muhasebecilerin ve “which act as trustees for a single private group” özel trust şirketlerinin durumu; Kanun “will position Singapore as a leading global trust domicile”. ↩
12. MAS, Ng Nam Sin’in konuşması, 19 Ocak 2007, a.g.e.: MAS “introduced the Trust Companies Act in 2006”. ↩
13. Singapore Statutes Online’daki Trust Companies Act 2005’in gözden geçirilmiş baskısına göre yürürlük tarihi 1 Şubat 2006’dır. ↩
14. MAS, 26 Ekim 2005 tarihli STEP konuşması, a.g.e.: 250’den fazla kişi istihdam eden ve yaklaşık S$80 milyar varlık için trustee hizmeti sunan en az 16 trustee kuruluşu, iki yılda iki kat artış; trustee ve saklama hizmetlerinin stratejik bir girişim olarak geliştirilmesi; en büyük özel bankalar dahil Singapur’da 200’den fazla fon yöneticisi. MAS, 26 Ekim 2005 tarihli STEP konuşması, a.g.e.: itibar riskinin trust sektörünün başlıca riski olarak tanımlanması; uygunluk ve yeterlilik ile “the industry’s observance of anti-money laundering requirements” üzerine odaklanma. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.