Singapur Uluslararası Arabuluculuk Merkezi

PDF sürümünü okuyun (6 sayfa)

Kökenler

Singapur’da arabuluculuk uluslararası ticaretle başlamadı. Singapur Arabuluculuk Merkezi (Singapore Mediation Centre), yargının, Singapur Hukuk Akademisi’nin (Singapore Academy of Law) ve Hukuk Bakanlığı’nın (Ministry of Law) desteğiyle 16 Ağustos 1997’de kuruldu. Merkez geniş bir yelpazede uyuşmazlıkla ilgilenir. Bunlar, dosyalarının yaklaşık yüzde 40’ını oluşturan inşaat taleplerinden bankacılık, iş hukuku ve aile meselelerine kadar uzanır.¹ Mahkemeler ve toplum arabuluculuk merkezleri, hem Asya’nın uzlaştırma geleneklerinden hem de İngiliz medeni usul hukukunun dava yönetimi uygulamasından beslenen bir sulh kültürü geliştirdi. Uluslararası ticari arabuluculuğa adım 2013’te atıldı. O yılın nisan ayında Başyargıç (Chief Justice) ve Hukuk Bakanlığı, Singapur’u uluslararası bir arabuluculuk merkezi hâline getirmek üzere Edwin Glasgow QC ve George Lim SC’nin eş başkanlığında bir çalışma grubu kurdu.²

Singapur Uluslararası Arabuluculuk Merkezi (SIMC), bu çalışma grubunun önerisi üzerine 5 Kasım 2014’te kuruldu. Sınır ötesi ticari uyuşmazlıklara odaklanan bağımsız ve kâr amacı gütmeyen bir kurumdur. Sabit ve indirimli başvuru ücretleri uygular.³ Kardeş kuruluş Singapur Uluslararası Arabuluculuk Enstitüsü (Singapore International Mediation Institute), arabulucuları akredite eder ve mesleki standartları belirler. SIMC, tahkim kurumlarının duruşma salonlarının da bulunduğu Maxwell Chambers binasında yer alır.

Arabulucu listesi ve iş yükü

SIMC’nin listesinde 2023 başında hem common law hem de kıta Avrupası hukuku geleneğinden gelen yaklaşık 70 uluslararası arabulucu bulunuyordu. Merkez, kendisine getirilen uyuşmazlıkların değerine ilişkin rakamlar açıklamıştır. Ancak tahkim kurumlarının kullandığı biçimde yıllık istatistik yayımlamaz. 2021’de arabuluculuk için başvurulan davaların toplam değeri, önceki altı yılın toplamı olan 3 milyar ABD dolarına eşitti. 2022’de bu değer 4,84 milyar ABD dolarına yükseldi. SIMC arabuluculuklarının çoğu tek bir gün sürer. Merkez yüzde 70 ile 80 arasında bir anlaşma oranı bildirmektedir.⁴

Bu rakamlar dikkatle okunmalıdır. Bir uyuşmazlığın değeri dava sayısı hakkında pek bir şey söylemez. Bir kurumun bildirdiği anlaşma oranı da hangi davaları saydığına bağlıdır. Yine de rakamlar arabuluculuğun küçük iç uyuşmazlıklardan, aksi hâlde tahkime gidecek uyuşmazlıklar düzeyine geçtiğini göstermektedir. Bankalar, ticaret şirketleri ve aile grupları arabuluculuğa resmî yargılamadan önce veya yargılama sırasında giderek daha sık başvurmaktadır. Bunun nedeni çoğu zaman müzakereyle varılan bir sonucun, bir mahkeme kararının sona erdireceği bir ilişkiyi korumasıdır.

Arb-Med-Arb

SIMC’nin en bilinen ürünü, SIAC ile birlikte yürüttüğü Arb-Med-Arb Protokolü’dür. Taraflardan biri SIAC’de tahkim başlatır, yargılama durdurulur ve uyuşmazlık SIMC’de arabuluculuğa gider. Hakemleri SIAC, arabulucuyu SIMC atar. Her biri kendi kurallarına göre hareket eder ve bu iki işlevi normalde farklı kişiler yerine getirir. Taraflar anlaşırsa hakem heyeti anlaşmayı sulh hakem kararı (consent award) olarak kayda geçirir. Arabuluculuk başarısız olursa tahkim kaldığı yerden devam eder.⁵

Protokol, sınır ötesi davalarda arabuluculuğun başlıca zayıflığına bir yanıttır. Singapur Sözleşmesi’ne kadar arabuluculuk yoluyla varılan bir anlaşma yalnızca bir sözleşmeydi. Borçlu ifa etmezse alacaklının bu sözleşmeye dayanarak dava açması gerekiyordu. Buna karşılık sulh hakem kararı, New York Sözleşmesi’nin 172 taraf devletinde, yerel şartlarına tabi olarak tenfiz edilebilen bir hakem kararıdır.⁶ Arb-Med-Arb böylece arabuluculuğun esnekliğini tahkimin icra edilebilirliğiyle birleştirdi. SIMC benzer kombinasyonları bir Med-Arb protokolü ve Japonya Uluslararası Arabuluculuk Merkezi (Japan International Mediation Center) ile ortak bir protokol kapsamında da sunar.

Litigation-Mediation-Litigation

Aynı fikir daha sonra mahkemeye de uygulandı. SICC ile SIMC’nin Litigation-Mediation-Litigation Protokolü 12 Ocak 2023’te yürürlüğe girdi. Taraflar protokolü sözleşmelerine konacak bir model şartla veya bir uyuşmazlık doğduktan sonra yapılacak ayrı bir anlaşmayla benimseyebilir.⁷ SIMC mahkemeye arabuluculuğun başladığını bildirdiğinde SICC yargılamayı sekiz haftaya kadar durdurabilir. Mahkeme bu süreyi haklı nedenlerle uzatabilir. Durdurma süresince mahkeme, malvarlığının elden çıkarılmasına karşı malvarlığı dondurma kararları da dahil olmak üzere geçici hukuki koruma kararları vermeye devam edebilir.

Taraflar anlaşırsa anlaşma şartlarını bir dava yönetimi toplantısında (case management conference) mahkeme kararı olarak kayda geçirebilir. Uyuşmazlığın yalnızca bir kısmında anlaşırlarsa geri kalanı SICC’de devam eder. Bu şekilde kayda geçirilen bir anlaşma bir Supreme Court kararı hâline gelir. Böyle bir karar, bu bölümün son kısmında açıklanan icra mekanizmaları aracılığıyla yurt dışında da sonuç doğurabilir.

İhraç edilen arabuluculuk

SIMC, arabuluculuk eğitimini bir tür hukuk diplomasisine dönüştürdü. 2026’da Tokyo’da ve ilk kez Orta Asya’da uzman arabulucular için çalıştaylar düzenledi. Asya Kalkınma Bankası’nın desteğiyle Ermenistan’da bir eğitim programını tamamladı.⁸ 26 Mayıs 2026’da Çin Uluslararası Ticareti Geliştirme Konseyi’nin (China Council for the Promotion of International Trade) ticari arabuluculuk merkeziyle birlikte Şanghay’da bir canlandırma arabuluculuğu ve yuvarlak masa toplantısına ev sahipliği yaptı. Etkinliği Hukuk Bakanı Edwin Tong SC açtıktan sonra tartışma, Çin’in yeni kabul edilen Ticari Arabuluculuk Kanunu’nun uygulanmasına yöneldi.⁹ Çin ile bağlantı Singapur için önemlidir. Çinli taraflar, Singapur’un uyuşmazlık çözüm hizmetlerini en çok kullananlar arasındadır. I.II. Bölüm bu konuyu incelemektedir.

Notlar

1. Singapore Mediation Centre, “About us”, mediation.com.sg (erişim tarihi: Kasım 2026): 16 Ağustos 1997’de Başyargıç Yong Pung How tarafından açıldı; yargı, Singapore Academy of Law, Ministry of Law ile meslek ve ticaret kuruluşları tarafından desteklenir; inşaat uyuşmazlıkları dosyaların yaklaşık yüzde 40’ı; diğer konular arasında bankacılık, iş hukuku, sigorta, denizcilik ve aile uyuşmazlıkları bulunur. ↩
2. Wikipedia, “Singapore International Mediation Centre” (erişim tarihi: Kasım 2026): Başyargıç ve Ministry of Law tarafından Nisan 2013’te kurulan, Edwin Glasgow CBE QC ve George Lim SC’nin eş başkanlığındaki çalışma grubu; 14 yargı alanından yaklaşık 70 uluslararası arabulucudan oluşan liste; mesleki standart kuruluşu olarak Singapore International Mediation Institute. ↩
3. SIMC, “About SIMC”, simc.com.sg (erişim tarihi: Kasım 2026): Başyargıç Sundaresh Menon ve Ministry of Law tarafından toplanan bir çalışma grubunun önerileri üzerine 5 Kasım 2014’te kuruldu; bağımsız, kâr amacı gütmeyen; sınır ötesi ticari uyuşmazlıklara odaklanan; sabit ve indirimli başvuru ücretleri; Maxwell Chambers’taki ofis. ↩
4. SICC ve SIMC, 12 Ocak 2023 tarihli ortak basın duyurusu, 7. ve 9. paragraflar: SIMC’deki arabuluculukların çoğu bir gün sürer ve yüzde 70–80 anlaşma oranına sahiptir; 2021’de başvurulan davaların toplam değeri 2014–2020 dönemine ait 3 milyar ABD dolarına eşittir; 2022’de 4,84 milyar ABD doları; “About SIMC”: 70 uluslararası bağımsız arabulucudan oluşan liste. ↩
5. SIMC, “Arb-Med-Arb”, simc.com.sg (erişim tarihi: Kasım 2026): tahkimden önce veya tahkim sırasında arabuluculuğa yönlendirme; hakemlerin SIAC, arabulucuların SIMC tarafından ayrı ayrı atanması; anlaşmanın sulh hakem kararı olarak kayda geçirilmesi; arabuluculuk başarısız olursa tahkimin devam etmesi; sulh hakem kararı “generally enforceable in 160 countries under the New York Convention”. SIMC ana sayfası (simc.com.sg): protokoller Arb-Med-Arb, Lit-Med-Lit, Med-Arb ve JIMC-SIMC Protocol olarak sayılmaktadır. ↩
6. UNCITRAL, “Status: Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards (New York, 1958)”, uncitral.un.org (erişim tarihi: Kasım 2026): 172 taraf. ↩
7. SICC ve SIMC, 12 Ocak 2023 tarihli ortak basın duyurusu, 1–2. paragraflar ve Ek B (LML Protocol): protokol 12 Ocak 2023’ten itibaren yürürlüktedir; model LML şartı veya ayrı bir anlaşmayla benimsenmesi; SICC’de başlatılan uyuşmazlıkların SIMC arabuluculuğuna yönlendirilmesi; arabuluculuğun başlama tarihinden sonra sekiz haftaya kadar, haklı nedenlerle uzatılabilen dava yönetimi kapsamında durdurma; durdurmaya rağmen geçici hukuki koruma; anlaşma şartlarının bir dava yönetimi toplantısında mahkeme kararı olarak kayda geçirilebilmesi. ↩
8. SIMC haber listesi (simc.com.sg/news, erişim tarihi: Kasım 2026): 23 Mart 2026 (Tokyo’da Specialist Mediators’ Workshop), 17 Nisan 2026 (Orta Asya’daki ilk Specialist Mediators’ Workshop) ve 17 Temmuz 2026 (Asya Kalkınma Bankası’nın desteğiyle Ermenistan’da eğitim programı) tarihli haberler. ↩
9. SIMC, “A new chapter in mediation: Singapore and Shanghai deepen cross-border commercial mediation cooperation”, simc.com.sg, 5 Haziran 2026: Shanghai CCPIT Commercial Mediation Centre ile 26 Mayıs 2026 tarihli etkinlik; açılış konuşması Hukuk Bakanı Edwin Tong SC; 100’den fazla katılımcı; Çin’in yeni kabul edilen Ticari Arabuluculuk Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin yuvarlak masa toplantısı. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.