Yargı ve Singapur Supreme Court’u

PDF sürümünü okuyun (7 sayfa)

Sömürge mahkemesinden ulusal yargıya

9 Ağustos 1965’teki bağımsızlık, mahkemelerin çalışmasını kesintiye uğratmadı.¹ Sömürge dönemi Supreme Court’u görevini sürdürdü, İngiliz common law’u uygulanmaya devam etti ve Londra’daki Privy Council Yargı Komitesi (Judicial Committee of the Privy Council) son temyiz mercii olarak kaldı. 9 Ocak 1970’te yürürlüğe giren 1969 tarihli Yüksek Yargı Teşkilatı Kanunu (Supreme Court of Judicature Act 1969), cumhuriyetin yargı sistemini düzene soktu ve Supreme Court’u ulusal bir kurum olarak yeniden kurdu.² Yatırımcılar için bu süreklilik yeni addan daha önemliydi. 1964’te Singapur hukukuna tabi bir ticari sözleşme, 1966’da da aynı şekilde, aynı ilkelere göre ve büyük ölçüde aynı hâkimler tarafından yorumlanıyordu.

Londra’dan kopuş kademeli oldu. Privy Council’e başvuru yolu yirmi yıl boyunca kısıtlandı ve 8 Nisan 1994’ten itibaren tamamen kaldırıldı. Aynı yıl İstinaf Mahkemesi (Court of Appeal), bir Uygulama Bildirgesi (Practice Statement) ile, belirli bir davada adaletsizliğe yol açacaksa artık kendi önceki kararlarıyla veya Privy Council kararlarıyla bağlı saymayacağını duyurdu. Bu yetkinin ölçülü kullanılacağını da ekledi.³ Bu formülün temkinli olması, kendi başına hukuki belirliliğe ilişkin bir beyandı. İçtihatlarını kolayca değiştiren bir mahkeme önündeki davada adaleti sağlayabilir, ama eski kurala güvenmiş binlerce tarafın beklentilerini sarsar.

Bunun yasama alanındaki karşılığı 1993 tarihli Application of English Law Act oldu. Kanun 12 Kasım 1993’te Medeni Hukuk Kanunu’nun 5. maddesini yürürlükten kaldırdı. Bu madde, bir ticaret hukuku sorunu ortaya çıktığında İngiliz ticaret hukukunu Singapur’a toptan aktarıyordu. Yeni Kanun, common law’un ve hakkaniyet hukukunun (equity) ancak Singapur’un ve sakinlerinin koşullarına uygulanabildikleri ölçüde Singapur hukukunun parçası olmaya devam edeceğini öngördü. İngiliz kanunları artık yalnızca Kanun’un eklerinde sayıldıkları takdirde uygulanır.⁴ Reform, Singapur ticaret hukukunu Westminster mevzuatına bağımlı kılan bir düzene son verdi. Ayrıca uygulayıcılara İngiliz kanunlarının sabit bir listesini sundu ve böylece hukukun tespitini kolaylaştırdı.

2021’den bu yana mahkemelerin yapısı

Mevcut yapı, 2019 anayasa ve kanun değişikliklerinin yürürlüğe girdiği 2 Ocak 2021’e dayanır. Yüksek Mahkeme (High Court) iki daireye ayrıldı. Singapur Uluslararası Ticaret Mahkemesi (SICC) ve Aile Dairesi dahil olmak üzere eski Yüksek Mahkeme’nin adı Yüksek Mahkeme Genel Dairesi (General Division) olarak değiştirildi. Yeni kurulan Yüksek Mahkeme İstinaf Dairesi ise İstinaf Mahkemesi’ne ayrılmamış hukuk temyizlerini üstlendi.⁵ Reform, artan temyiz iş yüküne bir yanıttı. İstinaf Mahkemesi’nin ceza temyizlerine, kamusal veya hukuki önem taşıyan sorunlar doğuran hukuk temyizi kategorilerine ve hukukun geliştirilmesine yoğunlaşmasını sağladı.

Genel Daire, önüne gelen ve Singapur’da işlenen tüm suçlara ve 250.000 Singapur dolarını (S$250.000) aşan hukuk davalarına bakar. Ayrıca Devlet Mahkemeleri (State Courts) ve idari yargı mercilerinin kararlarına karşı başvuruları ve uzmanlaşmış listelerindeki davaları da görür. İstinaf Mahkemesi, Genel Daire’nin ilk derece ceza yargılaması yetkisi kapsamında verdiği kararlara karşı tüm ceza temyizlerine ve belirlenmiş hukuk temyizi kategorilerine bakar. İstinaf Dairesi’nin ceza yargılaması yetkisi yoktur.⁶ Supreme Court’un altında, ceza, hukuk ve aile davalarının büyük kısmını gören Devlet Mahkemeleri ile Aile Mahkemeleri yer alır.

Atama, görev güvencesi ve bağımsızlık güvenceleri

Yargının anayasal temeli kısadır. 93. madde, Singapur’un yargı yetkisini bir Supreme Court’a ve yazılı hukukun öngördüğü alt mahkemelere verir. 95(1). madde uyarınca Başyargıç (Chief Justice) ve Supreme Court’un diğer hâkimleri, takdir yetkisini kullanarak Başbakanın önerisine katılması hâlinde Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Başbakan, diğer hâkimlerin atanması konusunda öneride bulunmadan önce Başyargıca danışmak zorundadır.⁷ Yürütme böylece atamaları kontrol eder. Bu kontrol, cumhurbaşkanlığı denetimine ve yargının başının katılımına tabidir.

Hâkimler atandıktan sonra common law geleneğinin klasik güvencelerinden yararlanır. 98(1). madde, bir hâkimin 65 yaşına kadar görevde kalacağını öngörür. 98(3). madde uyarınca bir hâkim ancak kötü hal veya yetersizlik nedeniyle, Başbakanın veya Başyargıcın başvurusu üzerine ve Cumhurbaşkanının atadığı bir kurulun tavsiyesiyle görevden alınabilir. 98(8). madde, bir hâkimin ücretinin ve diğer görev koşullarının atamadan sonra aleyhine değiştirilmesini yasaklar. Anayasa ayrıca hâkimlerin davranışlarının Meclis’te tartışılmasını sınırlar ve alt mahkemelerin yargı görevlileri için bir Yargı Hizmetleri Komisyonu (Judicial Service Commission) kurar.⁸

Sistemin iki özelliği tartışma konusu olmuştur. Hâkimler 65 yaşından sonra belirli süreler için yeniden atanabilir. Anayasa ayrıca, sınırlı bir süre için Yüksek Mahkeme hâkiminin yetkilerini kullanan yargı komiserlerinin (judicial commissioners) atanmasına da izin verir.⁹ Eleştirmenler, kısa süreli atamaların bağımsızlığın dayandığı görev güvencesini zayıflattığını ileri sürmüştür. Savunanlar ise sistemin yargıya kıdemli uygulayıcıları kazandırmasına ve deneyimli hâkimleri tutmasına imkân verdiğini söyler. Hiçbir davanın bir hâkimin bir kararı nedeniyle cezalandırıldığını göstermediğini de eklerler. Her iki argümanda da doğruluk payı vardır. Ticari davaların tarafları için ticari davalara bakan hâkimlerin pratikteki sicili, biçimsel tartışmadan daha önemlidir. Bu sicil genel olarak mükemmel kabul edilir.

Hâkim kadrosu ve ticari uzmanlığı

Supreme Court’un hâkim kadrosu İstinaf Mahkemesi hâkimlerinden (Justices of the Court of Appeal), İstinaf Dairesi hâkimlerinden, Yüksek Mahkeme hâkimlerinden, kıdemli hâkimlerden (Senior Judges), uluslararası hâkimlerden (International Judges) ve yargı komiserlerinden oluşur. Ekim 2026’da yargı, Başyargıç dahil 32 hâkim ve 26 uluslararası hâkim listeliyordu.¹⁰ Uluslararası hâkimler ağırlıklı olarak, 2015’te Genel Daire’nin bir bölümü olarak kurulan ve F.III. Bölüm’de incelenen Singapur Uluslararası Ticaret Mahkemesi’nde görev yapar.¹¹

Eski bir ticari dava avukatı ve Başsavcı olan Sundaresh Menon, 6 Kasım 2012’den bu yana Başyargıçtır.¹² Görev süresi, mahkemelerin yeniden yapılandırılması, yargının ticari ve uluslararası çalışmalarının genişlemesi ve teknolojiye süreklilik gösteren bir ilgiyle öne çıkmıştır. Ekim 2026’da Avustralyalı yargı mensuplarından oluşan bir dinleyici topluluğuna, davacıların aleyhlerine bir sonucu kabul etme isteğinin nihayetinde mahkemelere duyulan güvenin derecesine dayandığını söyledi. Yapay zekâya yönelik eleştirisiz bir hevesin yargı bağımsızlığını ve dürüstlüğünü zayıflatabileceği uyarısında bulundu.¹³ Bu söz, bir mahkemenin ekonomik işlevini tam olarak tarif eder. Kaybeden tarafın güvendiği bir mahkeme, kararlarını çoğu durumda kendiliğinden uygulanır kılar. Bu da icra maliyetinden tasarruf sağlar ve ticari uyuşmazlıkların sonucunu daha öngörülebilir hâle getirir. Finans merkezinde yapay zekânın kullanımı K.IV. Bölüm’ün konusudur.

Notlar

1. Wikipedia, “Proclamation of Singapore” (Erişim tarihi: Kasım 2026): 9 Ağustos 1965 tarihli bildiri “the official declaration that marked Singapore’s separation from Malaysia” idi. ↩
2. Wikipedia, “Supreme Court of Singapore” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Supreme Court of Judicature Act, 1969’da “regularise the judicial system” amacıyla kabul edilmiş, “Coming into force on 9 January 1970”. Supreme Court of Singapore, “Celebrating 200 years of upholding the Rule of Law”, judiciary.gov.sg, A.III. Bölüm’de atıf yapıldığı şekliyle. ↩
3. Wikipedia, “Law of Singapore” (Erişim tarihi: Kasım 2026): daimi bir İstinaf Mahkemesi’nin kurulması “paved the way for the abolition of all appeals to the Privy Council with effect from 8 April 1994”; 1994 tarihli Uygulama Bildirgesi uyarınca İstinaf Mahkemesi, bunlara bağlı kalmanın “would cause injustice in a particular case” durumunda kendi kararlarından ve Privy Council kararlarından ayrılabilir; bu yetki “exercised sparingly” kullanılacaktır. ↩
4. Wikipedia, “Law of Singapore” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Civil Law Act’in 5. maddesi “on 12 November 1993 by the Application of English Law Act 1993” yürürlükten kaldırılmıştır; 3. madde uyarınca common law “so far as it is applicable to the circumstances of Singapore and its inhabitants” uygulanmaya devam eder; 4. madde uyarınca yalnızca “listed in the Schedules to the Act apply or continue to apply in Singapore” olan İngiliz kanunları uygulanır; yürürlükten kaldırma hukuk sisteminin bağımsız statüsünü vurgulamıştır. ↩
5. Allen & Gledhill, “New appellate structure in Singapore Supreme Court implemented on 2 January 2021” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Constitution of the Republic of Singapore (Amendment) Act 2019 ve Supreme Court of Judicature (Amendment) Act 2019 ile yapılan değişiklikler “took effect on 2 January 2021”; High Court “has been renamed the General Division of the High Court”; “Other appeals will be heard by the Appellate Division”; “The Appellate Division has no criminal jurisdiction.” ↩
6. Supreme Court of Singapore, “Role of the Supreme Court”, judiciary.gov.sg (son güncelleme 1 Ekim 2026): Genel Daire “All criminal offences committed in Singapore” ve “Civil cases where the value of the claim exceeds $250,000” davalarına, Devlet Mahkemeleri ve idari yargı mercilerinin kararlarına karşı başvurulara ve uzmanlaşmış listelerdeki davalara bakar; İstinaf Mahkemesi “All criminal appeals against decisions made by the General Division in the exercise of its original criminal jurisdiction” ile belirlenmiş hukuk temyizlerine bakar; İstinaf Dairesi “does not have criminal jurisdiction”. ↩
7. Constitution of the Republic of Singapore, md. 93 ve 95(1), constituteproject.org’daki metin (“Singapore 2016”, Erişim tarihi: Kasım 2026): “The judicial power of Singapore shall be vested in a Supreme Court and in such subordinate courts as may be provided by any written law for the time being in force”; Başyargıç ve hâkimler “shall be appointed by the President if he, acting in his discretion, concurs with the advice of the Prime Minister”. Wikipedia, “Supreme Court of Singapore” (Erişim tarihi: Kasım 2026): “All members of the Bench are appointed by the President of Singapore”; 95. madde uyarınca “the Prime Minister must also consult the Chief Justice before tendering advice on the matter to the President”. ↩
8. Constitution of the Republic of Singapore, md. 98(1), (3) ve (8), constituteproject.org’daki metin (“Singapore 2016”, Erişim tarihi: Kasım 2026): bir hâkim “shall hold office until he attains the age of 65 years”; “on the ground of misbehaviour or of inability” görevden alma ancak bir kurula sevkten sonra mümkündür; bir hâkimin “The remuneration and other terms of office (including any pension or gratuity)” koşulları “shall not be altered to his disadvantage after his appointment.” Constitution of the Republic of Singapore, Singapore Statutes Online’daki güncel sürümün içindekiler tablosu (sso.agc.gov.sg, Erişim tarihi: Kasım 2026): md. 99 “Restriction on Parliamentary discussion of conduct of person holding high judicial office”; 9. Kısım, 3. Bölüm “The Judicial Service Commission”, md. 111B–111I. ↩
9. Wikipedia, “Supreme Court of Singapore” (Erişim tarihi: Kasım 2026): görev süresi “until the age of 65, but may be re-appointed”; yargı komiserleri “the same powers and immunities as High Court Judges” sahibidir (md. 94(4)). ↩
10. Supreme Court of Singapore, “Structure of the Supreme Court”, judiciary.gov.sg (son güncelleme 1 Ekim 2026): hâkim kadrosu Justices of the Court of Appeal, Judges of the Appellate Division, Judges of the High Court, Senior Judges, International Judges ve Judicial Commissioners’dan oluşur; 32 hâkim (Başyargıç dahil) ve 26 uluslararası hâkim. ↩
11. Supreme Court of Singapore, “Singapore International Commercial Court”, judiciary.gov.sg (Erişim tarihi: Kasım 2026): SICC “was established in 2015” ve “a division of the General Division of the High Court and part of the Supreme Court of Singapore” niteliğindedir; “a diverse panel of eminent international and local judges” sahibidir. ↩
12. Wikipedia, “Supreme Court of Singapore” (Erişim tarihi: Kasım 2026), bilgi kutusu: Başyargıç Sundaresh Menon, atanma tarihi “6 November 2012”. ↩
13. Sundaresh Menon, Başyargıç, Australian Judicial Officers Association Colloquium 2026’daki konuşma, Brisbane, 9 Ekim 2026, judiciary.gov.sg, 11. ve 72. paragraflar: “That willingness to accept an adverse outcome ultimately rests on the degree of trust that is reposed in the courts”; “uncritical enthusiasm may weaken judicial independence and integrity”. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.