Common law mirası

PDF sürümünü okuyun (7 sayfa)

1826 Fermanı ve 1878 Ordinance’ı yoluyla resepsiyon

A. Kısım’da izi sürülen Britanya Singapur’unun hukuki temelleri, 27 Kasım 1826 tarihli İkinci Adalet Fermanı’na (Second Charter of Justice) dayanır. Ferman, yeni kurulan Yargı Mahkemesi’ni (Court of Judicature) “adalete ve hakka göre” karar vermeye yetkili kıldı. Mahkemeler sonradan bu hükmü, o tarihte yürürlükte olan İngiliz kanunlarını, common law’u ve hakkaniyet hukukunu (equity), yerel koşullara uygun oldukları ve adaletsizliğe yol açmadan uygulanabildikleri ölçüde yürürlüğe koyan bir hüküm olarak yorumladı.¹ Bu resepsiyon, koloninin kendine ait bir yasama organı bulunmasından çok önce, Singapur’u ilk on yılından itibaren bir common law yargı alanı hâline getirdi.

Ticaret hukuku 1878’de ikinci ve daha özel bir temel kazandı. O yılın Civil Law Ordinance’ı, yerel mevzuatta aksi öngörülmedikçe, ticaret hukukuna ilişkin meselelerde Boğaz Yerleşimleri’nde uygulanacak hukukun aynı dönemde İngiltere’de uygulanan hukukla aynı olacağını öngördü.² B. Kısım, I. Bölüm, bunun Londra’daki karşı taraflarının anladığı bir ticaret hukukuyla çalışan tüccarlar için ne anlama geldiğini anlattı.

Kuralın bir bedeli vardı. Sonradan Medeni Hukuk Kanunu’nun (Civil Law Act) 5. maddesi hâline gelen hükmün ifadesi, herhangi bir zamanda Singapur’da hangi İngiliz kanunlarının uygulandığını bilmeyi zorlaştırıyordu. Bankacılık, sigorta veya mal satışına ilişkin her yeni İngiliz kanunu, bu kanunun sessiz sedasız Singapur hukukunun parçası olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyordu. Bağımsızlıktan sonra bu belirsizlik egemen bir devlet için utanç verici bir durum hâline geldi, çünkü ticaret hukukunun içeriği kısmen yabancı bir parlamentonun kararlarına bağlıydı.³

1993 tarihli İngiliz Hukukunun Uygulanması Kanunu

Parlamento sorunu 1993 tarihli İngiliz Hukukunun Uygulanması Kanunu (Application of English Law Act 1993) ile çözdü. Kanun, Medeni Hukuk Kanunu’nun 5. maddesini 12 Kasım 1993’te yürürlükten kaldırdı. Yeni Kanunun 3. maddesi, hakkaniyet ilkeleri de dahil olmak üzere İngiliz common law’unun, bu tarihten önce Singapur hukukunun parçası olduğu ölçüde, “Singapur’un ve sakinlerinin koşullarına uygulanabildiği ölçüde” Singapur hukukunun parçası olmaya devam edeceğini öngörür.⁴ Bu kayıt, Singapur mahkemelerinin yerel koşullar gerektirdiğinde alınan ilkeleri değiştirmesine imkân tanır.

4. ve 5. maddeler İngiliz kanunlarını düzenler. Singapur’da yalnızca Kanunun eklerinde listelenen İngiliz düzenlemeleri uygulanır. Kanun, başka hiçbir İngiliz düzenlemesinin Singapur hukukunun parçası olmadığını açıkça belirtir.⁵ Liste, otomatik resepsiyonun kapısını kapattı. 1993’ten itibaren İngiliz ticaret mevzuatındaki bir değişiklik Singapur’u ancak Singapur Parlamentosu onu kabul ederse etkiliyor. Ticari bir taraf açısından reform, açık bir sorunun yerine kapalı bir liste koydu. Bir kredi sözleşmesini hazırlayanların ihtiyaç duyduğu güvenlik de tam olarak budur.

Privy Council’e başvurunun sona ermesi ve 1994 Uygulama Bildirgesi

Bağımsız bir common law’a doğru atılan ikinci adım mahkemelerle ilgiliydi. 1994’e kadar Londra’daki Privy Council Yargı Komitesi (Judicial Committee of the Privy Council), taç kolonisi döneminde olduğu gibi Singapur’un son temyiz mercii olmaya devam etti. Daimî bir İstinaf Mahkemesi kurulduktan sonra Parlamento, 1994 tarihli Judicial Committee (Repeal) Act ile 8 Nisan 1994’ten itibaren geçerli olmak üzere Privy Council’e başvuru yollarının tamamını kaldırdı. İstinaf Mahkemesi böylece Singapur’un son temyiz mercii oldu.⁶

Üç ay sonra İstinaf Mahkemesi yeni konumunu nasıl kullanacağını açıkladı. 11 Temmuz 1994 tarihli bir Uygulama Bildirgesi (Practice Statement) ile kendi önceki kararlarını ve Privy Council kararlarını normalde bağlayıcı kabul edeceğini bildirdi. Ancak bunlara bağlı kalmanın “hukukun Singapur’un koşullarına uygun biçimde gelişmesini kısıtlayacağı” durumlarda bu kararlardan ayrılacaktı. Mahkeme, geriye etkili bir değişiklik sözleşmeden doğan hakları ve mülkiyet haklarını bozabileceği için bu yetkiyi ölçülü kullanacağını da ekledi.⁷

Bu bildirgede ifade edilen ihtiyat, finans merkezi açısından önemlidir. Hukuku değiştirme özgürlüğünü ilan eden ve aynı anda mevcut sözleşmeleri koruma sözü veren bir mahkeme, ticari taraflara hem esneklik hem istikrar sağlar. Bildirge, Singapurlu avukatların otokton (autochthonous) bir hukuk sisteminin geliştirilmesi olarak adlandırdığı sürecin, yani Singapur’da İngiliz köklerinden yetişen bir hukukun temel belgesi oldu.

Singapur’a özgü bir common law

Bağımsızlıktan bu yana Singapur özel hukuku İngiliz common law’undan ayrı bir yönde gelişti. İngiliz kararları ise Singapur mahkemelerini bağlamaksızın ikna edici kaynak olmayı sürdürüyor.⁸ F. Kısım, I. Bölüm bu gelişmeyi hukukun üstünlüğünün daha geniş bağlamına yerleştiriyor. Uygulamada Singapurlu hâkimler İngiliz, Avustralya, Kanada ve diğer Commonwealth mahkemelerinin kararlarını dikkatle okuyor ve sıklıkla izliyor. Gerekçe Singapur’a uymadığında ise bu kararları izlemiyor ve önce kendi önceki kararlarına atıf yapıyorlar. Singapurlu hâkimler ve akademisyenler tarafından yazılan Singapur sözleşme hukukuna ilişkin başlıca eserler, başlı başına başvuru kaynakları hâline geldi.⁹

Bu gelişmenin bir yayın altyapısı var. Singapur Hukuk Akademisi (Singapore Academy of Law), Supreme Court’un verdiği münhasır bir lisansla ilk kez 1992’de yayımlanan Singapore Law Reports’u çıkarıyor ve LawNet veri tabanını yönetiyor. Akademi ayrıca 1965’ten bu yana verilen kararları karar dergisinin özel ciltlerinde yeniden yayımladı.¹⁰ Singapur hukuku hakkında görüş vermesi istenen yabancı bir avukat, bu nedenle kaynakları İngilizce, tek bir resmî seride ve bağımsızlıktan bu yana tüm dönemi kapsayan bir çevrim içi veri tabanında bulabiliyor.

Bugünkü mahkemeler

Singapur Supreme Court’u, İstinaf Mahkemesi’nden ve Yüksek Mahkeme’den (High Court) oluşur. 2021’de Yüksek Mahkeme, ilk derece yargı yetkisini devralan Yüksek Mahkeme Genel Dairesi (General Division) ve bazı hukuk davalarında istinaf incelemesi yapan Yüksek Mahkeme İstinaf Dairesi (Appellate Division) olarak ikiye ayrıldı.¹¹ 5 Ocak 2015’te kurulan Singapur Uluslararası Ticaret Mahkemesi (SICC), Yüksek Mahkeme Genel Dairesi’ne bağlı bir daire olarak görev yapar ve uluslararası ve ticari nitelikteki davalara bakar. Heyetinde kıta Avrupası hukuku ve common law ülkelerinden gelen uluslararası hâkimler de yer alır.¹² F. Kısım, III. Bölüm mahkemeyi ayrıntılı olarak inceliyor. Burada mahkemenin önemi, uygulanacak hukuk kararına kattığı unsurda yatıyor: Singapur hukukunu seçen bir taraf, kısmen karşı taraflarının hukuk düzenlerinden gelen hâkimlerin görev yaptığı bir Singapur mahkemesini de seçebilir.

Notlar

1. Wikipedia, “Law of Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): Ferman “full Power and Authority … to give and pass Judgement and Sentence according to Justice and Right” yetkisini verdi; 27 Kasım 1826’da yürürlükte olan İngiliz kanunları, common law ve hakkaniyet hukuku, yerel koşullara uygun olmadıkça uygulandı. ↩
2. Wikipedia, “Law of Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): 1878 tarihli Civil Law Ordinance, yerel hukukta aksi öngörülmedikçe uygulanacak hukukun “was to be the same as that administered in England at the corresponding period” olmasını şart koştu. ↩
3. Wikipedia, “Law of Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): hükmün ifadesi hangi İngiliz kanunlarının uygulanacağına karar vermede güçlük yarattı; hüküm 1993’te yürürlükten kaldırıldı. ↩
4. Wikipedia, “Law of Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): Civil Law Act’in 5. maddesi 12 Kasım 1993’te yürürlükten kaldırıldı; Application of English Law Act’in 3. maddesi İngiliz common law’unun ve hakkaniyet hukukunun “so far as it is applicable to the circumstances of Singapore and its inhabitants” uygulanmaya devam etmesini sağlıyor. ↩
5. Wikipedia, “Law of Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): yalnızca eklerde (Schedules) listelenen İngiliz kanunları uygulanır veya uygulanmaya devam eder ve “no other English enactment is part of Singapore law”. ↩
6. Wikipedia, “Law of Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): daimî bir İstinaf Mahkemesi’nin kurulması “paved the way for the abolition of all appeals to the Privy Council with effect from 8 April 1994”; Judicial Committee (Repeal) Act 1994 (No. 2 of 1994), Judicial Committee Act 1966’yı yürürlükten kaldırdı. Wikipedia, “Supreme Court of Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): “The Court of Appeal became Singapore’s final appellate court”. ↩
7. Wikipedia, “Law of Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026), 11 Temmuz 1994 tarihli Practice Statement hakkında: İstinaf Mahkemesi, bağlı kalmanın “constrain the development of the law in conformity with the circumstances of Singapore” sonucunu doğuracağı durumlarda önceki kararlardan ayrılabilirdi; sözleşmeden doğan hakların ve mülkiyet haklarının geriye etkili olarak bozulması riski nedeniyle bu yetki ölçülü kullanılacaktı. ↩
8. Wikipedia, “Law of Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): bağımsızlıktan bu yana “the civil law of Singapore has developed distinctly from the English common law”; İngiliz kararları “not considered binding” olmakla birlikte “are still persuasive”. ↩
9. Andrew Phang Boon Leong (ed.), The Law of Contract in Singapore, Singapur, Academy Publishing, 2012. ↩
10. Wikipedia, “Law of Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): Singapore Academy of Law, ilk kez 1992’de “under an exclusive licence from the Supreme Court of Singapore” yayımlanan Singapore Law Reports’u çıkarıyor, LawNet veri tabanını yönetiyor ve 1965 sonrası kararları özel ciltlerde yeniden yayımladı. ↩
11. Wikipedia, “Supreme Court of Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): Supreme Court, İstinaf Mahkemesi’nden ve Yüksek Mahkeme’den oluşur; 2021’de Yüksek Mahkeme fiilen Genel Daire ve İstinaf Dairesi olarak ikiye ayrıldı, İstinaf Dairesi “only civil appellate jurisdiction” sahibidir. ↩
12. Wikipedia, “Singapore International Commercial Court” (erişim tarihi: Kasım 2026): 5 Ocak 2015’te kuruldu; “a division of the General Division of the Singapore High Court”; kıta Avrupası hukuku ve common law ülkelerinden uluslararası hâkimler (International Judges); Singapore Courts, “Singapore International Commercial Court”, judiciary.gov.sg (erişim tarihi: Kasım 2026): Yüksek Mahkeme Genel Dairesi’nin “international and commercial nature” taşıyan davalara bakan bir dairesi. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.