Bağımsızlıktan sonra İngilizcenin seçilmesi

PDF sürümünü okuyun (8 sayfa)

Dört resmî dil ve bir ulusal dil

Singapur’da dilin hukuki çerçevesi üç adımda şekillendi. 1955’te Yasama Meclisi, İngilizceye, Mandarin Çincesine, Malaycaya ve Tamilceye resmî statü tanıdı. 1959’da iç özerkliğe geçilmesinin ardından Malayca ulusal dil olarak kabul edildi. Bu, Malaya ile birleşme planıyla uyumluydu. 1965’teki ayrılıktan sonra dört dilin resmî statüsü teyit edildi.¹ O yılların siyasi olaylarını C.II. Bölüm anlatır.

Anayasa, sonucu 153A. maddede ortaya koyar. Maddenin birinci fıkrasına göre Malayca, Mandarin Çincesi, Tamilce ve İngilizce “Singapur’un 4 resmî dilidir”. İkinci fıkraya göre ulusal dil “Malaycadır ve Latin alfabesiyle yazılır”. Bir şart hükmü, hiç kimsenin başka bir dili kullanmaktan, öğretmekten veya öğrenmekten men edilemeyeceğini ya da alıkonulamayacağını ekler. Hüküm, Hükümetin diğer toplulukların dillerinin kullanımını ve öğrenimini destekleme hakkını da saklı tutar.² 152(2). madde ayrıca Hükümete, Singapur’un yerli halkı olan Malayların dilleri dâhil çıkarlarını koruma ve geliştirme yükümlülüğü getirir.³

Anayasa böylece İngilizceye dört resmî dil arasında özel bir mertebe tanımaz. İngilizcenin çalışma dili olarak konumu uygulamaya, eğitim sistemine ve belirli kurumlar için geçerli az sayıda kurala dayanır. Singapur bu bakımdan Hong Kong’dan ayrılır. Hong Kong’un Temel Yasası (Basic Law), İngilizcenin Çinceyle birlikte resmî dil olarak kullanılabileceğini açıkça öngörür. Bu karşılaştırmaya bölümün sonunda dönülecektir.

Neden İngilizce

Singapur’u 1959’dan itibaren yöneten Halk Eylem Partisi’nin (People’s Action Party, PAP) liderleri büyük ölçüde İngilizce eğitim almıştı. Lee Kuan Yew, birinci dili İngilizce olan bir ailede büyüdü. Mandarin Çincesini ancak 1955’te, 32 yaşındayken öğrenmeye başladı. O yılki seçim kampanyasında bir rakibi, Lee’nin Çince sohbet edememesini kendi lehine kullanmıştı.⁵ Yine de İngilizceyi seçmeleri, hükümetin sonraki on yıllarda defalarca dile getirdiği birçok gerekçeye dayanan siyasi bir karardı.

Birinci gerekçe tarafsızlıktı. Tek bir topluluğa ait bir dil, o topluluğa eğitimde, istihdamda ve kamusal hayatta avantaj sağlardı. Mandarin Çincesi Çinli çoğunluğu kayırır, Malay ve Hintli azınlıkları ve komşu devletleri tedirgin ederdi. Ulusal dil olan Malayca ise Singapur içinde bir azınlığın diliydi. İngilizce üç ana topluluktan hiçbirine ait değildi. Bu nedenle onları, en azından ilke olarak, eşit koşullara yerleştiriyordu. İkinci gerekçe ekonomikti. İngilizce, C.III. Bölüm’ün gösterdiği gibi, Ekonomik Kalkınma Kurulu’nun (EDB) yatırımlarını çekmeye çalıştığı İngiliz, Amerikan ve Avrupa firmalarının diliydi. Aynı zamanda bilimin, teknolojinin ve uluslararası ticaretin diliydi. Üçüncü gerekçe dünyaya erişimdi. Hinterlandı olmayan küçük bir devletin, kendisini bölgesinin ötesindeki piyasalarla, kurumlarla ve bilgiyle buluşturacak bir dile ihtiyacı vardı.⁶

Bu gerekçelerin her biri finans merkezi için de geçerlidir. Yabancı bankalar, genel merkezlerinin dilini yazıp konuşan yerel personel istihdam edebiliyordu. C.IV. Bölüm’de incelenen ve 1968’de oluşturulan Asya Doları Piyasası, Londra’daki eurodolar piyasasıyla aynı belgelerle İngilizce işleyebiliyordu. 1971’de kurulan ve C.V. Bölüm’de incelenen Singapur Para Otoritesi (MAS), Uluslararası Ödemeler Bankası’nın ve Uluslararası Para Fonu’nun raporlarını çeviriye gerek duymadan okuyabilen yetkililer istihdam edebiliyordu.

Dört akımdan tek bir ulusal sisteme

İngilizce tercihi, yirmi yılı aşkın bir süre boyunca okullar aracılığıyla hayata geçirildi. Hükümet 1966’da iki dilliliği eğitimin bir ilkesi hâline getirdi: Her öğrenci İngilizceyi ve ikinci bir dili öğrenecekti. Öğrencilerin çoğu için bu ikinci dil, kendi topluluklarının resmî diliydi.⁷ Ebeveynler çocuklarının okulunun dil akımını seçmekte serbest kaldı. İşlerin nerede olduğunu gördükleri için giderek artan sayıda İngilizceyi seçtiler. 1960’ların başı ile 1970’lerin sonu arasında, eğitim dili İngilizce olan okullara kayıtlı öğrencilerin payı yaklaşık yüzde 50’den yaklaşık yüzde 90’a çıktı. Bu sırada Çince, Malayca ve Tamilce okullar öğrenci kaybetti ve bazıları kapandı.⁸

Politikanın, hükümetin bizzat belgelediği maliyetleri vardı. Goh Keng Swee başkanlığında 1978’de yapılan bir inceleme, iki dillilik politikasının “her yerde etkili olmadığını” tespit etti. Öğrencilerin yüzde 40’ından azı iki dilde asgari yeterliliğe ulaşmıştı. Silahlı kuvvetlere katılanların ise yalnızca yüzde 11’i İngilizcede yeterli düzeydeydi.⁹ Pek çok çocuk, evde ne İngilizcenin ne de Mandarin Çincesinin konuşulduğu ailelerden geliyordu. Bu çocuklara, ikisi de kendilerine yabancı olan iki dilde eğitim veriliyordu. Goh Raporu, yeteneğe göre sınıflandırmaya ve dillerin daha sistematik öğretilmesine yol açtı. Sorunun diğer yarısını, Lee Kuan Yew’un 7 Eylül 1979’da başlattığı ve J.II. Bölüm’de incelenen Speak Mandarin Campaign (Mandarin Konuşun Kampanyası) ele aldı.¹⁰

Nanyang Üniversitesi’nin akıbeti, Çince yükseköğretimin sonunu işaret etti. 1970’lerde Lee Kuan Yew, üniversiteye beş yıl içinde eğitim dili olarak İngilizceye geçmesi için baskı yaptı. Üniversitenin Singapur Üniversitesi ile birleşmesi Nisan 1980’de teyit edildikten sonra, Ağustos 1980’de yeni Singapur Ulusal Üniversitesi (National University of Singapore) kuruldu.¹¹ Çince eğitim almış pek çok Singapurlu için, Nantah olarak bilinen üniversitenin kapanması acı bir anı olmayı sürdürür. Bu kapanış, İngilizce tercihinin kültürel bir bedeli olduğunu gösterdi.

Süreç, İngilizcenin eğitim sisteminin birinci dili olarak resmen belirlendiği 1987’de tamamlandı. Kalan yerel dil okulları, ana dil dersleri dışındaki tüm derslerde eğitim dilinin İngilizce olduğu tek bir Ulusal Eğitim Sistemi (National System of Education) içine alındı.¹² O tarihten bu yana Singapur okullarından geçen her çocuk, ilkokuldan üniversiteye kadar İngilizce eğitim almıştır. 1980’lerde ilkokula başlayan kuşak, bugün finans merkezinin bankalarında, hukuk bürolarında ve düzenleyici kurumlarında üst düzey görevlerin önemli bir kısmını üstlenmiş durumdadır.

Mecliste ve mahkemelerde İngilizce

İki kurum, dört resmî dilin anayasal eşitliğinin İngilizcenin fiilî önceliğiyle nasıl bir arada var olduğunu gösterir. Birincisi Meclis’tir. Anayasa’nın 53. maddesi, “Yasama organı aksini öngörene kadar, Meclis’teki tüm müzakere ve görüşmeler Malayca, İngilizce, Mandarin Çincesi veya Tamilce yürütülür” hükmünü içerir.¹³ Meclis İç Tüzüğü (Standing Orders) bu kuralı tekrarlar. Bir milletvekili dört dilden herhangi biriyle konuşabilir ve bunları tek bir konuşmada birleştirebilir.¹⁴ Milletvekilleri böylece Meclis’e ana dillerinde hitap edebilir. İki dillilik politikasına veya Malay toplumunun işlerine ilişkin müzakerelerde sık sık Mandarin Çincesi, Malayca veya Tamilce konuşmalar yapılır.

Meclis’in işleyişi yine de İngilizceye dayanır. Simültane tercüme imkânlarının yetersiz olduğu durumlarda Meclis Başkanı, Malayca, Mandarin Çincesi veya Tamilce konuşmak isteyen bir milletvekilinden önceden hazırlanmış konuşmasının İngilizce çevirisini tercümana vermesini isteyebilir.¹⁵ Meclis’e sunulan bir dilekçe İngilizce yazılmalıdır.¹⁶ Kanun tasarıları İngilizce hazırlanır, görüşülür ve kabul edilir. Bunun sonucunda Singapore Statutes Online’da yayımlanan kanunlar yalnızca İngilizce olarak mevcuttur.¹⁷ Hukuku öğrenmek isteyen bir yatırımcının bu nedenle okuyacağı tek bir bağlayıcı metin vardır. İsviçre federal kanunlarının gerektirdiği dil versiyonları karşılaştırmasına gerek kalmaz.

İkinci kurum yargıdır. Mahkemeler durumu açıkça ifade eder: “Singapur’daki tüm yargılamalar İngilizce yürütülür.” İngilizcede kendini rahat hissetmeyen taraflar, mahkemelerin kendi tercümanlarından yararlanabilir. Supreme Court (Singapur yüksek yargısı) Mandarin Çincesi, Hokkien, Teochew, Kantonca, Malayca, Cava dili, Boyan dili ve Tamilce tercüme sunar. Devlet Mahkemeleri (State Courts) bunlara Malayalam dilini ve Urducayı ekler.¹⁸ Başka dillerdeki belgeler mahkemeye İngilizce çevirileriyle sunulur. Kararlar İngilizce yazılır ve yayımlanır. Bu da Singapur içtihadını common law dünyasının her yerindeki hukukçular için doğrudan erişilebilir kılar.

Notlar

1. Wikipedia, “Language policy in Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): İngilizce, Mandarin Çincesi, Malayca ve Tamilceye 1955’te Yasama Meclisi ile resmî statü verilmesi (Newman, 1986’ya atıfla); 1959’da özerk yönetimden sonra Malaycanın ulusal dil olarak kabulü; 1965’te Singapore Independence Act ile dört dilin resmî ilan edilmesi (Ng, 2017’ye atıfla). ↩
2. Constitution of the Republic of Singapore, md. 153A(1) ve (2), constituteproject.org’da yayımlanan metin (Singapore 1963, rev. 2016), erişim tarihi: Kasım 2026. ↩
3. Constitution of the Republic of Singapore, md. 152(2), constituteproject.org’da yayımlanan metin (erişim tarihi: Kasım 2026). ↩
4. Ulusal marş Majulah Singapura ve Singapur Silahlı Kuvvetleri’ndeki tören komutları için Malaycanın kullanılması hakkında bkz. National Library Board Singapore, Singapore Infopedia, “National anthem”. ↩
5. Wikipedia, “Lee Kuan Yew” (erişim tarihi: Kasım 2026): “the family spoke English as its first language”; “Lee first started learning Mandarin in 1955, at the age of 32” (Speak Mandarin Campaign’in 30. yıl dönümü açılışında 17 Mart 2009’da yaptığı konuşmaya atıfla); Demokrat Parti adayı Lam Thian, 1955 kampanyasında “capitalised on Lee’s inability to converse in Chinese”. ↩
6. İngilizce tercihine ilişkin gerekçeler için bkz. Lee Kuan Yew, My Lifelong Challenge: Singapore’s Bilingual Journey, Singapur, Straits Times Press, 2012 ve Lee Kuan Yew, From Third World to First: The Singapore Story 1965–2000, Singapur, Times Editions, 2000, dile ilişkin bölüm. ↩
7. Wikipedia, “Education in Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): “The bilingual policy was first adopted in 1966.” Madde, okullarda iki dilliliğin daha önce getirildiği tarih olarak 1960’ı da verir. Bu tutarsızlık, politikanın kademeli olarak uygulamaya konmasını yansıtır. ↩
8. Wikipedia, “Languages of Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): 1960’ların başı ile 1970’lerin sonu arasında esas olarak İngilizce eğitim veren okullardaki öğrencilerin payı yüzde 50’den yüzde 90’a yükselmiştir; Mandarin Çincesi, Malayca ve Tamilce eğitim veren okullara devam düşmüş ve bazı okullar kapanmıştır. ↩
9. Wikipedia, “Language policy in Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026), Goh Keng Swee ve diğerleri, Report on the Ministry of Education 1978, Singapur, 1979’a atıfla: iki dillilik politikası “not universally effective”; okula giden öğrencilerin yüzde 40’ından azı iki dilde asgari yeterliliğe sahipti; silahlı kuvvetlere katılanların yalnızca yüzde 11’i İngilizcede yeterli düzeydeydi. ↩
10. Wikipedia, “Speak Mandarin Campaign” (erişim tarihi: Kasım 2026): kampanya “launched on 7 September 1979 by then Prime Minister Lee Kuan Yew”. ↩
11. Wikipedia, “Nanyang University” (erişim tarihi: Kasım 2026): Lee Kuan Yew “prompted the university to adopt the English language within five years”; “in April 1980, the merger was confirmed”; National University of Singapore Act Ağustos 1980’de yürürlüğe girmiştir. Wikipedia, “National University of Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026), metinde 6 Ağustos 1980, bilgi kutusunda ise 8 Ağustos 1980 tarihini verir. ↩
12. Wikipedia, “Education in Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): İngilizce “officially designated the first language within the local education system in 1987”; Wikipedia, “Language policy in Singapore” (erişim tarihi: Kasım 2026): “When vernacular schools were closed in 1987, the Ministry of Education implemented the National System of Education” (Mohamed, 2005’e atıfla). ↩
13. Constitution of the Republic of Singapore, md. 53, Standing Orders of the Parliament of Singapore’ın 12. notunda alıntılanmıştır (8 Mayıs 2017’ye kadarki değişiklikleri içeren yeni baskı), parliament.gov.sg, erişim tarihi: Kasım 2026. ↩
14. Standing Orders of the Parliament of Singapore, SO 47 (“A Member may speak in English, Malay, Mandarin or Tamil as permitted by law”) ve SO 48(7) (“A Member may use any or any combination of the four official languages in his speech”). ↩
15. Standing Orders of the Parliament of Singapore, SO 49(1)(a) ve (b). ↩
16. Standing Orders of the Parliament of Singapore, SO 18(5)(g): “Every Petition shall be written in the English language.” ↩
17. Singapur mevzuatının İngilizce hazırlanması ve yayımlanması hakkında bkz. Başsavcılık (Attorney-General’s Chambers), Singapore Statutes Online (sso.agc.gov.sg); tüm kanunlar ve ikincil mevzuat burada İngilizce yayımlanır. İngilizceyi mevzuatın dili olarak öngören bir kanun hükmü tespit edilememiştir. ↩
18. Singapore Courts, “Interpretation services”, judiciary.gov.sg (erişim tarihi: Kasım 2026): “All court proceedings in Singapore are conducted in English”; Supreme Court ve Aile Mahkemeleri’nde Çince (Mandarin, Hokkien, Teochew, Kantonca), Malayca, Cava dili, Boyan dili ve Tamilce kurum içi tercüme, Devlet Mahkemeleri’nde bunlara ek olarak Malayalam dili ve Urduca. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.