Sürdürülebilir finans ve karbon piyasaları
Sürdürülebilir finans Singapur’a geç geldi. Bu kitabın önceki kısımlarında ele alınan dönemin büyük bölümünde şehir devleti, iklim değişikliğini alçak bir ada için fiziksel bir varoluş meselesi olarak gördü. Finans merkezi ise servet yönetimine, ticaret finansmanına, hazine operasyonlarına ve sermaye piyasalarına odaklandı. Bu tablo birkaç yıl içinde değişti. Singapur Para Otoritesi (MAS) 2019 ile 2026 arasında iki eylem planı, geçiş faaliyetleri için bir kategori içeren bir taksonomi, çevresel risk ve geçiş planlamasına ilişkin denetim rehberleri ve özel sermayeyi Asya’nın karbonsuzlaşmasına çekmeye yönelik bir dizi karma finansman (blended finance) aracı yayımladı. Hükümet Güneydoğu Asya’nın ilk karbon vergisini getirdi ve uluslararası karbon kredileri için bir ikili anlaşmalar ağı kurdu. Yeşil finans, resmî söylemde merkezin stratejik alanlarından biri hâline geldi.
Bu bölüm söz konusu stratejiyi ve sınırlarını inceler. Önce 2019 ve 2023 eylem planlarını ve bu planların yaratılmasına katkıda bulunduğu piyasayı ele alır. Ardından yeşil iddiaları karşılaştırılabilir kılması beklenen sınıflandırma ve kamuyu aydınlatma kurallarına, karbon vergisine ve karbon kredisi ticaretine, Singapur’un kendini farklılaştırmaya çalıştığı alan olan geçiş finansmanına geçer. Yeşil aklama (greenwashing) ve sorumluluk üzerine bir kısım, yeni ürünlerle birlikte gelen hukuki riskleri inceler. Bölüm, kuruluşlar ve danışmanlar için pratik sonuçlarla ve Cenevre ile bir karşılaştırmayla sona erer.
Cenevre’ye ilişkin paralel cilt, sürdürülebilir finansı kredinin eski ahlaki ekonomisinin ve iklim ile kalkınmadan sorumlu uluslararası kuruluşların varlığının bir uzantısı olarak gören bir finans merkezini anlatır. Singapur aynı konuya başka bir başlangıç noktasından yaklaşır. Gerekçesi bölgesel ve pratiktir: Asya, dünyadaki sera gazı emisyonlarının yaklaşık yarısını üretir. Elektrik sistemleri hâlâ büyük ölçüde kömüre bağlıdır. Geçiş ise ancak özel piyasaların sağlayabileceği ölçekte sermaye gerektirir. Cenevre normları ve tarafları bir araya getirmeyi öne çıkarırken Singapur tanımları, bankaların finanse edebileceği proje akışlarını ve devletin katalizör rolünü öne çıkarır.
Temel noktalar
MAS, Yeşil Finans Eylem Planı’nı (Green Finance Action Plan) 11 Kasım 2019’da başlattı. Planın ilk büyük aracı 2 milyar ABD doları tutarındaki Yeşil Yatırımlar Programı’ydı (Green Investments Programme). MAS, 20 Nisan 2023 tarihli Net Sıfır için Finans Eylem Planı (Finance for Net Zero Action Plan) ile planı geçiş finansmanına genişletti. 3 Aralık 2023 tarihli Singapur-Asya Taksonomisi (Singapore-Asia Taxonomy), sekiz sektördeki faaliyetleri yeşil, sarı (geçiş) veya uygun değil olarak sınıflandırır ve kömürle çalışan santrallerin erken kapatılmasına ilişkin ölçütler içerir. Singapur Borsası’nda (SGX) kote ihraççılar, 1 Ocak 2025’te veya sonrasında başlayan hesap dönemlerinden itibaren Kapsam 1 ve 2 emisyonlarını raporlar. Daha kapsamlı iklim açıklamaları aşamalı olarak devreye girer. Borsada işlem görmeyen büyük şirketler ise 2030 hesap döneminden itibaren bu yükümlülüğe tabi olur. Karbon vergisi ton başına S$5’ten (2019–2023) S$25’e (2024–2025) ve S$45’e (2026–2027) yükseldi. Vergiye tabi emisyonların yüzde 5’ine kadarı uygun uluslararası karbon kredileriyle mahsup edilebilir. Bireysel yatırımcılara yönelik ESG fonları 1 Ocak 2023’ten beri kamuyu aydınlatma rehberlerine tabidir. Yanıltıcı sürdürülebilirlik iddiaları ise yanlış beyan ve tüketicinin korunmasına ilişkin genel hukuk uyarınca dava konusu yapılabilir.
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.