Devlet sermayesi: CPF, Temasek ve GIC
Çok az finans merkezi, Singapur kadar kendi devletinin tasarruflarıyla biçimlenmiştir. Çalışan her vatandaş ve daimî oturma izni sahibi, ücretinin bir kısmını Merkezi İhtiyat Fonu’na (Central Provident Fund, CPF) öder. Hükümet bu tasarrufları ve kendi bütçe fazlalarını uzun vadeli yabancı varlıklara dönüştürür ve bunları GIC yönetir. Temasek Holdings ise 1960’ların devlet işletmelerinden doğan bir şirket portföyünü elinde tutar ve yönetir. Singapur Para Otoritesi (MAS) para birimini destekleyen resmî döviz rezervlerini tutar. Bu kurumların yayımladığı rakamlar bile toplamda bir trilyon Singapur dolarını aşıyor.1 Gerçek toplam ise kamuoyunun merak ettiği bir konudur, çünkü hükümet bunu açıklamamayı tercih etmiştir.
Bu bölüm, söz konusu devlet sermayesinin nasıl biriktirildiğini ve nasıl yönetildiğini inceler. Ücretleri ulusal tasarrufa dönüştüren zorunlu tasarruf sistemi Merkezi İhtiyat Fonu ile başlar. Ardından iki yatırım şirketini, Temasek Holdings ve GIC’yi izler, sonra rezervlerin kullanımını düzenleyen anayasal çerçeveye geçer. Bir sonraki kısım şeffaflığı ve egemen varlık fonlarına yönelik Santiago İlkeleri’ni ele alır. Son kısımlar, devlet sermayesinin finans merkezi için nasıl bir çapa işlevi gördüğünü ve onunla muhatap olan uygulayıcılar için bundan ne sonuçlar çıktığını sorgular.
Cenevre cildi, büyük ölçüde özel servete dayanan bir finans merkezini anlatır. Bu servetin önemli bir kısmı yabancıdır ve özel bankalar ile bağımsız varlık yöneticileri tarafından yönetilir. Cilt, Cenevre’nin büyük kuruluşlarının emeklilik fonları, egemen varlık fonları ve sigortacılar için kurumsal yetkilere doğru çeşitlendiğine de dikkat çeker.2 Singapur bunun ayna görüntüsüdür. Devleti, dünyanın en tanınmış iki kamu yatırımcısının sahibidir ve bunların yurt içi sermayesi varlık yönetimi sektörünü ilk yıllarından itibaren biçimlendirmiştir. Bölümün sonundaki karşılaştırma bu farka geri döner.
Temel noktalar
Merkezi İhtiyat Fonu 1 Temmuz 1955’te zorunlu bir tasarruf sistemi olarak faaliyete başladı. 1968’den sonra konut sahipliğinin, daha sonra da sağlık ve emeklilik harcamalarının finansmanında başlıca araç hâline geldi. CPF tasarrufları, devredilemeyen Özel Singapur Devlet Tahvillerine (Special Singapore Government Securities) yatırılır. Bu tahviller üyelere yüzde 2,5 ve yüzde 4’lük garantili taban faiz öder. Temasek Holdings 1974’te 354 milyon Singapur doları (S$354 milyon) tutarında bir portföyle kuruldu ve 31 Mart 2026 itibarıyla S$518 milyar net portföy değeri açıkladı. 1981’de kurulan GIC, hükümetin finansal varlıklarının büyük bölümünü bir fon yöneticisi olarak yönetir ve Mart 2026’ya kadarki 20 yıllık dönemde yıllık yüzde 3,4 reel getiri açıkladı. 1991’den beri seçilmiş Cumhurbaşkanı geçmiş rezervler üzerinde anayasal bir “ikinci anahtara” sahiptir. Net Yatırım Getirileri (Net Investment Returns) çerçevesi ise hükümetin rezervlerden beklenen uzun vadeli reel getirilerin yarısına kadarını harcamasına izin verir.
Notlar
- Bu bölümde atıf yapılan rakamların toplamı: Temasek’in 31 Mart 2026 itibarıyla S$518 milyar net portföy değeri (TechNode Global, 8 Temmuz 2026) ve Eylül 2026’da 433,4 milyar ABD doları tutarındaki MAS resmî rezerv varlıkları (MAS, “International Reserves and Foreign Currency Liquidity”). Bir kısmı GIC’nin yönettiği varlıklara yansıyan 689 milyar dolarlık CPF bakiyeleri bu toplama dahil değildir. ↩
- Ressos, Genève, place financière internationale, partie E, chap. II: Cenevre’nin büyük kuruluşları için bir çeşitlendirme olarak “caisses de pension, fonds souverains, assureurs, fondations” adına kurumsal varlık yönetimi. ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.