İkinci senaryo: parçalanma ve tarafsızlık

PDF sürümünü okuyun (5 sayfa)

Varsayımlar

İkinci senaryo, bu kısmın V. Bölümü’nde incelenen Amerika Birleşik Devletleri–Çin rekabetinin dünya ekonomisini bölen bir ayrışmaya dönüştüğünü varsayar. Gümrük tarifeleri yükselir ve yüksek kalır. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı 2 Nisan 2025’te, daha yüksek oranlara tabi olmayan tüm ülkelerden yapılan ithalata yüzde 10’luk bir taban tarife uygulanacağını açıkladı. Tarife 5 Nisan 2025’te yürürlüğe girdi.¹ Singapur taban oranın kapsamına girdi.² Senaryoda yarı iletkenlere ve yapay zekâya yönelik ihracat kontrolleri başka teknolojilere de yayılır, finansal yaptırımlar çoğalır ve ikincil yaptırımlar üçüncü ülkelerdeki aracılara ulaşır. Sermaye akımları siyasi saflaşmayı izler. Ödeme sistemleri, veri kuralları ve teknik standartlar birbirinden ayrışır.

İki varyant

Parçalanma Singapur’u birbirine zıt iki biçimde etkileyebileceğinden senaryonun iki varyantı vardır. Birincisinde, yani kazançlı çıkan varyantta, Singapur bloklar arasında tercih edilen tarafsız zemin hâline gelir. Öngörülebilir bir hukuk sistemine sahip bölgesel bir üsse ihtiyaç duyan Çinli, Amerikalı, Avrupalı ve Hintli şirketler, hiçbir bloka ait olmadığı için Singapur’u seçer. Varlıklı aileler, iki tarafın da saygı duyduğu bir yargı alanı arar. Henley & Partners’ın 2025 için yaptığı ve Singapur’a 1.600, Hong Kong’a 800 milyonerlik net giriş öngören özel servet göçü tahminleri, bu varyantın güçlendireceği hareketin türünü gösterir.³ Bu tür tahminler özel yöntemlere dayanır ve yönü gösteren işaretler olarak okunmalıdır.

İkincisinde, yani sıkışan varyantta, bloklar Singapur’dan bir seçim yapmasını ister. Amerika Birleşik Devletleri dolar takası üzerindeki kontrolünü ve ikincil yaptırımlarını Çinli karşı taraflarla işlemleri kısıtlamak için kullanır. Çin ise yatırım akımları ve piyasa erişimi üzerindeki kontrolünü Washington ile saf tutmayı caydırmak için kullanır. Dolarları New York’taki muhabir hesaplar üzerinden takas eden ve Singapur’da Çinli müşterilere hizmet veren Singapur bankaları kendilerini iki hukuk düzeni arasında bulur. Varlıklarını Singapur’a taşımış Çinli aileler her iki yönden de incelemeye tabi olur. H. Kısım, IV. Bölüm’ün Rusya’ya yönelik yaptırımlar örneğinde gösterdiği gibi ticaret şirketleri tüm karşı taraflarla iş yapma serbestisini kaybeder.

Tarafsızlık doktrini olmadan tarafsızlık

Singapur, İsviçre’deki anlamıyla tarafsız bir ülke sayılmaz. Uluslararası hukukta yerleşik bir daimî tarafsızlık doktrini yoktur ve Çin ile yoğun ticaret yaparken Amerika Birleşik Devletleri ile yakın savunma ilişkileri sürdürür. F. Kısım, IV. Bölüm’de anlatılan dış politikası stratejik dengeye dayanır: tüm büyük güçlerle iyi ilişkiler geliştirmek, uluslararası hukuku ve çok taraflı düzeni savunmak ve bloklara çekilmeyi reddetmek. Parçalanmış bir dünyada bu tutum, iki blok da onu inandırıcı gördüğü sürece bir değerdir. Bloklardan biri bu tutumu kendi önlemlerini atlatmanın bir kanalı olarak yorumlarsa yüke dönüşür.

İnandırıcılık somut davranışa bağlıdır. Singapur, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin yaptırımlarını ve 2022’den bu yana H. Kısım, IV. Bölüm’de incelenen, Rusya’ya yönelik bir dizi hedefli ihracat kontrolünü ve finansal önlemi uygular.⁴ Amerika Birleşik Devletleri’nin ya da Avrupa Birliği’nin her tek taraflı yaptırım rejimini izlemez. Parçalanma senaryosunda, Singapur’un uyguladıkları ile bankalarının risk yönetimine bıraktıkları arasındaki sınır belirleyici soru hâline gelir. Dolara erişime bağımlı olan bankalar ise uygulamada Amerikan ikincil yaptırımlarını Singapur hukukunun gerektirdiğinden daha geniş biçimde uygulayacaktır.

Koşullar

Kazançlı çıkan varyant üç koşula bağlıdır. Birincisi, karşıt bloklardan tarafların aynı foruma güvenmesini sağlayan tarafsız mahkemeler ve tahkim itibarıdır. F. Kısım’ın II. ve III. Bölümleri, merkeze bu işlevi kazandıran Singapur Uluslararası Tahkim Merkezi’ni (SIAC), Singapur Uluslararası Ticaret Mahkemesi’ni (SICC) ve Arabuluculuk Hakkında Singapur Sözleşmesi’ni anlattı. İkincisi, hem Washington’a hem de Brüksel’e Singapur’un bir kaçırma merkezine dönüşmeyeceği güvencesini veren inandırıcı bir yaptırım uyumu sicilidir. Üçüncüsü, D. Kısım’ın 1970’lerden bu yana biriken rezervlere dayandırdığı Singapur doları ve finansal sistem istikrarıdır.

Sıkışan varyant, merkezin ilişkilerinin derinliğini sınar. Singapur, hiçbir bloka ait olmayan Güneydoğu Asya, Hindistan ve Orta Doğu’daki rolünü korur, ancak Çin ile Batı arasındaki köprü rolünün bir kısmını kaybeder. Senaryo böylece birinci senaryoda değinilen müşteri tabanı çeşitliliğinin neden jeopolitik riske karşı da bir savunma olduğunu gösterir.

Notlar

1. Wikipedia, “Liberation Day tariffs” (Erişim tarihi: Kasım 2026): 2 Nisan 2025’te açıklandı; “all countries not subject to other sanctions” için yüzde 10’luk taban tarife, 5 Nisan 2025 EDT saatiyle 00.01’den itibaren yürürlükte. ↩
2. Wikipedia, “Singapore–United States relations” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Nisan 2025’te açıklanan yüzde 10’luk genel tarife “effectively imposed a 10% tariff on Singapore as well”. ↩
3. Henley & Partners, basın bülteni “Henley Private Wealth Migration Report 2025” (henleyglobal.com, Erişim tarihi: Kasım 2026): 2025 için öngörülen net girişler BAE için +9.800, ABD için +7.500, İsviçre için +3.000, Singapur için +1.600 ve Hong Kong için +800; net çıkışlar Birleşik Krallık için –16.500, Çin için –7.800 ve Hindistan için –3.500. ↩
4. Dışişleri Bakanlığı, basın açıklaması “Sanctions and Restrictions against Russia in Response to Its Invasion of Ukraine”, 5 Mart 2022 (mfa.gov.sg, Erişim tarihi: Kasım 2026): Strategic Goods (Control) Order 2021 kapsamında Military Goods List’teki tüm kalemlerin ve Dual-Use Goods List’in belirli kategorilerinin Rusya’ya transferinin yasaklanması; VTB, Vnesheconombank, Promsvyazbank ve Bank Rossiya ile işlem yasağı ve varlıklarının dondurulması; Rus hükümeti ve Rusya Merkez Bankası için yeni menkul kıymet alımı, kredi ve fon toplama yasağı; bkz. H. Kısım, IV. Bölüm. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.