Çinli topluluğa yönelik zulüm ve zorla alınan katkılar

PDF sürümünü okuyun (7 sayfa)

Sook Ching

İşgalin en ağır yükü Singapur ve Malaya’daki Çinli topluluğun omuzlarına bindi. Topluluğun pek çok üyesi, topluluk önderlerinin düzenlediği bağış kampanyaları ve boykotlarla Çin’i Japonya’ya karşı savaşında desteklemişti. Japon ordusu bu nedenle topluluğu düşman olarak görüyordu. Teslimden üç gün sonra, 18 Şubat 1942’de Japonlar, Çincede Sook Ching (“arındırma yoluyla tasfiye”) olarak bilinen bir kıyıma başladı. 18 ile 50 yaş arasındaki Çinli erkekler tarama merkezlerine çağrıldı. Askerî polis Kempeitai ve muhbirlerinin Japon karşıtı olarak belirlediği kişiler götürülüp kurşuna dizildi. Changi Plajı’nda 20 Şubat 1942’de 66 sivil, Punggol’da ise 23 Şubat’ta yaklaşık 300 ila 400 sivil öldürüldü.¹

Kurbanların sayısı hiçbir zaman kesin olarak belirlenemedi. Japonya daha sonra yaklaşık 6.000’den fazla kişinin ölmediğini ileri sürdü. Lee Kuan Yew, Malaya’daki kurbanları da içeren bir rakamla sayıyı yaklaşık 70.000 olarak verdi. Tarihçilerin geriye dönük tahminleri, yalnızca Singapur’da yaklaşık 25.000 ile 50.000 arasında ölüm olduğu yönündedir. Japon subay Yarbay Hishakari Takafumi’nin savaştan sonra verdiği yeminli beyana göre plan 50.000 Çinliyi öldürmekti.² Bu rakamlar arasındaki fark başlı başına tarihin bir parçası olmuştur, çünkü Japon devletinin katliamları soruşturmayı uzun süre reddetmesini yansıtır.

Denizaşırı Çinliler Derneği

Katliamlar sona erdikten sonra askerî yönetim topluluğu ekonomik olarak boyunduruk altına almaya yöneldi. Syonan Denizaşırı Çinliler Derneği’ni (Syonan Overseas Chinese Association) kurdu. Dernek ilk toplantısını 2 Mart 1942’de Goh Loo Club’da yaptı. Yaşlı hekim ve reformcu Lim Boon Keng derneğin başkanı oldu.³ Dernek, Çinli topluluğun temsilcisi olarak sunuldu. Uygulamada ise Japon taleplerini iletiyor ve bu talepleri karşılama sorumluluğunu topluluk önderlerine yüklüyordu.

Dernekte görev alan önderler bunu baskı altında yaptı. Birçoğu taramalar sırasında dostlarının ve akrabalarının götürüldüğünü görmüştü, bazıları ise bizzat gözaltına alınmıştı. Japon yetkili Mamoru Shinozaki daha sonra binlerce “İyi Vatandaş” belgesi düzenleyerek Çinli ve Avrasyalı sakinleri koruduğunu ileri sürdü, ancak rolü tartışmalı olmayı sürdürüyor.⁴ İşgal altında iş birliğinin bu belirsizliği, Çinli topluluğun savaş sonrası siyasetini ve önderlerinden birkaçının kariyerini şekillendirecekti.

Elli milyon dolarlık “hediye”

Topluluk için en doğrudan mali sonuç, Japon askerî yönetiminin Denizaşırı Çinliler Derneği aracılığıyla Malaya Çinlilerine dayattığı 50 milyon dolarlık bir “hediye” talebiydi. İlk son tarih 20 Nisan 1942’ydi. Bu tarih önce 20 Mayıs’a, ardından 25 Haziran’a uzatıldı. Dernek toplama işini bir servet vergisi olarak örgütledi. Lehçe gruplarına birbirlerinin varlıklarını değerlendirme görevi verildi. Değeri 3.000 doların üzerinde varlığı olanlar yüzde 8 oranında vergilendirildi.⁵

Tutarın tamamı zamanında toplanamadı. 23 Haziran 1942’de Lim Boon Keng’in önderliğindeki on bir Singapurlu iş insanı, Yokohama Specie Bank lehine bir rehin belgesi imzaladı. Ulusal Miras Kurulu’na (National Heritage Board) göre Çinli önderler 28 milyon dolar toplamış ve kalanını borç almak zorunda kalmıştı. Kredinin yıllık faizi yüzde 6’ydı ve bir yıl içinde geri ödenmesi gerekiyordu. 25 Haziran 1942’de Lim Boon Keng parayı General Yamashita’ya teslim etti.⁶

İşlem, haraç ile finansın biçimlerini bir araya getiriyordu: Bir Japon bankası, kurbanların Japon ordusuna ödemeye zorlandığı parayı onlara faizle ve topluluk önderlerinin imzaladığı bir rehin karşılığında ödünç veriyordu. Rehin, önderleri kendilerine hiçbir yararı olmayan bir borç için kişisel olarak sorumlu kılıyordu. Önderlerden biri olan bankacı Tan Ean Kiam Singapur’da kalmış ve Çinli işlerini Japonlarla yürütmek üzere derneğe çekilmişti. Teslimden bir yıl bile geçmeden, Mart 1943’te öldü.⁷ Finans merkezinin tarihi açısından bu olay, bir topluluğun servetinin üyelerinin güvenliği karşılığında rehin tutulabileceğini hatırlatır. “Hediye”, erkekleri önceki haftalarda öldürülmüş bir topluluğun ödediği bir fidyeydi.

Mülkler, birikimler ve daha geniş çaplı zarar

Zorunlu katkı, topluluğun servetini yitirdiği kanallardan yalnızca biriydi. Karne uygulaması, el koymalar ve emtiaların tekel yoluyla satın alınması, malları değer kaybeden bir parayla belirlenen fiyatlardan Japonlara aktardı. Gıda ithalatı ve ihracatı Japon şirketlerine geçti. Yerel toptancılar ve perakendeciler ise ticarete devam edebilmek için askerî onay almak zorundaydı. Bankalarda ya da nakit olarak tutulan birikimler parayla birlikte değer kaybetti. Japonların desteklediği posta tasarruf bankasında birikimi olanlar bakiyelerinin enflasyonla eridiğini gördü. Bu arada işgal döneminde İngiliz Posta Tasarruf Bankası’ndan (British Post Office Savings Bank) yaklaşık 3 milyon dolar çekildi.⁸

Japonlar ayrıca gıda üretmesi için Çinli nüfusun bir kısmını şehir dışına taşıdı. Denizaşırı Çinliler Derneği, Çinli ailelerin New Syonan Model Farm için Johor’daki Endau’ya yerleştirilmesine yardım etti.⁹ Bu planlar yetkililere gıda kıtlığını hafifletmek için bir araç sağladı. Yerleşimciler içinse kentteki geçim kaynaklarının kaybı ve ticari becerilerin geçimlik tarımla takas edilmesi anlamına geliyordu.

Notlar

1. Wikipedia, “Japanese occupation of Singapore” (Erişim tarihi: Kasım 2026): kıyım teslimden üç gün sonra, 18 Şubat 1942’de başlamıştır; Wikipedia, “Sook Ching” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Sook Ching, 18 Şubat – 4 Mart 1942 arasında şüpheli “anti-Japanese elements” hedef alınarak yürütülen bir “systematic purge and massacre” idi. Wikipedia, “Japanese occupation of Singapore” (Erişim tarihi: Kasım 2026): kurbanlar çoğunlukla 18–50 yaş arası erkeklerdi; Wikipedia, “Sook Ching” (Erişim tarihi: Kasım 2026), Çinli erkeklerin taranması ve Kempeitai’nin rolü hakkında. Wikipedia, “Japanese occupation of Singapore” (Erişim tarihi: Kasım 2026): 20 Şubat 1942’de Changi Plajı’nda 66 sivil, 23 Şubat 1942’de Punggol’da yaklaşık 300 ila 400 sivil öldürülmüştür. ↩
2. Wikipedia, “Sook Ching” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Japonya “no more than 6,000 deaths” olduğunu ileri sürmüştür; Lee Kuan Yew, doğrulanabilir rakamların Malaya’daki kayıplar da dâhil “about 70,000” olacağını belirtmiştir; geriye dönük analiz kaybı “at about 25,000 to 50,000 in Singapore itself” olarak hesaplar. Timothy Pwee, “A War Crimes Trial Snapshot”, BiblioAsia, cilt 11, sayı 4, Ocak–Mart 2016: Yarbay Hishakari Takafumi’nin yeminli beyanı “claimed that the plan was to kill 50,000 Chinese”. ↩
3. Lee Meiyu ve Seow Peck Ngiam, “The Singapore Chinese Community During the Japanese Occupation”, BiblioAsia, cilt 18, sayı 2, Temmuz–Eylül 2022: Syonan-to Denizaşırı Çinliler Derneği Mart 1942’de Japon askerî yönetimi altında kurulmuştur; ilk toplantısı 2 Mart 1942’de Goh Loo Club’da yapılmıştır; “Lim Boon Keng was its president”. ↩
4. Wikipedia, “Mamoru Shinozaki” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Denizaşırı Çinliler Derneği 2 Mart 1942’de Japonların desteklediği bir kuruluş olarak kurulmuştur; Shinozaki’nin başındaki Refah Bürosu “thousands of Good Citizen’s Ticket[s]” düzenlemiştir; Sook Ching ve dernekteki rolü tartışmalıdır. ↩
5. Lee Meiyu ve Seow Peck Ngiam, “The Singapore Chinese Community During the Japanese Occupation”, BiblioAsia, Temmuz–Eylül 2022: dernek, Japon makamlarının Malaya Çinli topluluğundan “bağış” adı altında 50 milyon dolar çekmesinin aracı olmuştur; 20 Nisan 1942 olan ilk son tarih 20 Mayıs’a, ardından 25 Haziran’a uzatılmıştır. Lee Meiyu ve Seow Peck Ngiam, BiblioAsia, Temmuz–Eylül 2022: lehçe gruplarına birbirlerinin varlıklarını inceleme görevi verilmiştir; “Those who owned assets worth more than $3,000 were taxed 8 percent”, varlıkları 3.000 doların altında olanlar ise muaf tutulmuştur. ↩
6. Google Arts & Culture / National Heritage Board, Singapur, “The Overseas Chinese Association, Syonan. To Yokohama Specie Bank, Limited. Document of Lien”, 23 Haziran 1942 (Personal Collection of Alex Tan Tiong Hee, Trustee of Settlement of Dr Lim Boon Keng) (Erişim tarihi: Kasım 2026): Lim ve diğer önderlere 50 milyon dolar toplamaları emredilmiştir; 28 milyon dolar toplanmış ve iş insanları kalanını borç almaya zorlanmıştır; on bir iş insanı imzalamış, ilk imzayı Lim Boon Keng atmıştır. Wikipedia, “Lim Boon Keng” (Erişim tarihi: Kasım 2026): “bağış” 50 milyon Boğaz doları tutarındaydı ve bunun “only 28 million dollars were raised with much difficulty”, kalanı Yokohama Specie Bank aracılığıyla borç olarak sağlanmıştır. Lee Meiyu ve Seow Peck Ngiam, BiblioAsia, Temmuz–Eylül 2022: açık, Yokohama Specie Bank’tan “at an interest rate of 6 percent per annum” alınan ve bir yıl içinde geri ödenecek bir krediyle kapatılmıştır. Bukit Brown Heritage, “27 Tan Ean Kiam 陳延謙” (yazar Lee Chyen Yee, Erişim tarihi: Kasım 2026): dernek 50 milyon doları Yokohama Specie Bank’tan alınan bir krediyle toplamış, Lim Boon Keng parayı 25 Haziran 1942’de General Yamashita’ya teslim etmiştir. ↩
7. Bukit Brown Heritage, “27 Tan Ean Kiam 陳延謙” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Tan Ean Kiam derneğe dâhil edilmiştir; “As a banker, he was involved in raising the $50 million ransom demanded by the Japanese”; 30 Mart 1943’te ölmüştür. ↩
8. Lee Meiyu ve Seow Peck Ngiam, BiblioAsia, Temmuz–Eylül 2022: Japon şirketleri tüm gıda ithalatı ve ihracatı işlerini devralmış, yerel toptancılar ve perakendeciler faaliyetlerini sürdürmek için Japon askerî onayına ihtiyaç duymuştur. Kratoska, “Banana Money”, 1992, 24. not (dipnotlar Cambridge Core üzerinden incelenmiştir, Kasım 2026): Dai Nippon Post Office Savings Bank hesaplarının ortalaması işgal sonunda 81 dolardı; işgal döneminde British Post Office Savings Bank’tan yaklaşık 3 milyon dolar çekilmiştir. ↩
9. Lee Meiyu ve Seow Peck Ngiam, BiblioAsia, Temmuz–Eylül 2022: dernek, Çinlilerin New Syonan Model Farm için Johor’daki Endau’ya yerleştirilmesine yardım etmiş, arazi açmayı ve gıda ekimini teşvik etmiştir. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.