Denizaşırı Çin sermayesi ve Çin bağlantısı

PDF sürümünü okuyun (5 sayfa)

Çin’deki ve Hong Kong’daki şubeler

Singapur’un Çinli bankaları yalnızca güneye değil, kuzeye de bakıyordu. Ho Hong, Hong Kong şubesini 1923’te açtı. 1927’ye gelindiğinde Batavia ve Şanghay’da da şubeleri vardı ve toplam şube sayısı dokuza ulaşmıştı. OCBC, Çin’deki varlığını 1925’e, yani öncül bankalardan birinin Hokkien anavatanının limanı Xiamen’de şube açtığı yıla dayandırır. Savaştan sağ çıkan bu şube sayesinde OCBC, 1950’lerde Çin Halk Cumhuriyeti’nde şubesi bulunan çok az sayıdaki yabancı bankadan biri oldu.¹ Bunların ne kadar az olduğu konusunda iki kaynak ayrışır: OCBC’nin kendi kilometre taşları listesi bankayı tek örnek olarak gösterirken, başka bir kaynak dört banka sayar.

Bu şubeler, yurt içindeki lehçe bankasıyla aynı amaca hizmet ediyordu. Göçmenlerin memleketleriyle bağlarını ve Nanyang ile güney Çin arasındaki ticareti izliyorlardı. Huff’ın vurguladığı bir riski de taşıyorlardı. Hong Kong ve Çin gümüş standardında kalmıştı. Bu nedenle sermayesi Straits doları cinsinden olan bankalar için oradaki faaliyetler önemli bir kur riski içeriyordu.² 1931’deki zararlar bu riskin ne kadar büyük olabileceğini gösterdi.

Havaleler ve bankalar

Çinli bankalar havale işi için de rekabet ediyordu. A. Kısım, V. Bölüm, göçmenlerin ailelerine gönderdiği içine para konmuş mektuplar olan qiaopi’yi ve bunları taşıyan havale evlerini anlattı. 1920’lerden itibaren bankaların rekabeti artmış olsa da 1937’ye kadar qiaopi ticaretinin beşte birinden azı bankalar ve posta hizmetleri aracılığıyla yürütülüyordu.³ Havale evleri üstünlüklerini korudu, çünkü bankaların sunamadığı hizmetleri sunuyorlardı: köye kadar teslimat, okuma yazma bilmeyen bir gönderici için yazılmış bir mektup ve cevabın geri getirilmesi.

Havaleler bankaları Çin’deki siyasete de bağladı. Ağustos 1928’de Ho Hong Bank, Milliyetçi hükümetin Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen kısa vadeli kalkınma tahvillerinin tahsilat acentesi oldu. 1937’de Japonya ile savaş patlak verdikten sonra Tan Kah Kee’nin örgütlediği yardım fonları Güneydoğu Asya Çinlilerinden büyük meblağlar topladı. Fonlardan biri 1937’de tek başına on milyon Straits doları topladı.⁴ Topluluğun bankaları bu tür transferler için doğal kanaldı. Bu durum bankaların itibarını Çin davasına bağladı ve sömürge yönetimi bunu giderek artan bir tedirginlikle izledi.

1930’larda yeni bankalar

1932 birleşmesi Çinli bankaların kuruluşunu sona erdirmedi. 6 Ağustos 1935’te Sarawak doğumlu tüccar Wee Kheng Chiang önderliğindeki bir grup Hokkien iş insanı, 1 milyon dolar ödenmiş sermayeyle United Chinese Bank’ı kurdu. Banka Ekim 1935’te Boat Quay’deki Bonham Building’de faaliyete başladı ve ağırlıklı olarak Hokkien tüccarlara kısa vadeli kredi verdi.⁵ 1965’te adı United Overseas Bank olarak değiştirildi ve bugün Singapur’un üç büyük bankasından biridir. Kuruluşu, Hokkien topluluğu içinde bile farklı bir önderler çevresi etrafında kurulan bir bankaya yer olduğunu gösterir.

Çin’in devlet bankacılığı sistemi de Singapur’a geldi. Bank of China, Singapur şubesini 1936’da Cecil Street’te açtı.⁶ Bankanın varlığı Milliyetçi hükümete Nanyang Çinlilerinin havalelerine ve tasarruflarına doğrudan bir kanal sağladı. Ayrıca topluluk bankalarının yanına egemen bir devletin bankasını yerleştirdi. I. Kısım, II. Bölüm, Singapur ile Çin sermayesi arasındaki modern ilişkiyi inceler.

Savaş ve dağılma

Japon işgali Çin bağlantısını kesintiye uğrattı. İşgalin başında Singapur’daki tüm yerel bankalar kısa bir süre kapandı. OCBC dahil çoğu, Nisan 1942’ye kadar faaliyetlerine yeniden başlamıştı. OCBC savaş süresince genel merkezini Bombay’a taşıdı ve savaştan sonra Singapur’da yeniden tescil edildi.⁷ C. Kısım, I. Bölüm, işgali ve parasal sonuçlarını inceler.

Notlar

1. Wikipedia, “Ho Hong Bank” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Hong Kong şubesi resmî olarak 1 Ekim 1923’te açıldı; 3 Mayıs 1927’ye kadar Batavia ve Şanghay’da şubeler, toplam dokuz şube; OCBC, “Milestones” (ocbc.com, Erişim tarihi: Kasım 2026): “We first established our presence in China in 1925 with the opening of a branch in Xiamen”; Wikipedia, “OCBC Bank” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Xiamen şubesi savaştan sağ çıktı; 1950’lerde OCBC, Çin’de şubesi bulunan yalnızca dört yabancı bankadan biriydi; OCBC, “Milestones” (Erişim tarihi: Kasım 2026): “OCBC Bank was also the only foreign bank to have branches in China in the 1950s”. ↩
2. W. G. Huff, “Currency Boards and Chinese Banking Development”, 2003, s. 10: “the currencies of Hong Kong and China remained on silver and operations there carried significant exchange-rate risk”. ↩
3. Wikipedia, “Qiaopi” (Erişim tarihi: Kasım 2026): 1920’lerden itibaren bankaların ve posta hizmetlerinin rekabeti arttı; 1937’ye kadar qiaopi’nin yüzde 20’sinden azını bankalar ve posta hizmetleri yürütüyordu; OCBC, İkinci Dünya Savaşı sırasında bu ticaretin yürütülmesine yardımcı oldu. ↩
4. Wikipedia, “Ho Hong Bank” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Ağustos 1928’de banka, Milliyetçi hükümetin Maliye Bakanlığı’nın Rehabilitation Short Term Bonds tahvillerinin tahsilat acentesi oldu; Wikipedia, “Tan Kah Kee” (Erişim tarihi: Kasım 2026): İkinci Çin-Japon Savaşı sırasında Çin için yardım fonları topladı; fonlardan biri “alone managed to raise ten million Straits dollars in 1937”. ↩
5. Wikipedia, “United Overseas Bank” (Erişim tarihi: Kasım 2026): 6 Ağustos 1935’te Wee Kheng Chiang ve altı ortağı tarafından 1 milyon Singapur doları ödenmiş sermayeyle United Chinese Bank adıyla kuruldu; kurucular Hoklo kökenliydi; ağırlıklı olarak Hokkien iş insanlarına kısa vadeli kredi verdi; Ekim 1935’te Boat Quay’deki Bonham Building’de açıldı; 23 Ocak 1965’te adı United Overseas Bank olarak değiştirildi. ↩
6. Bank of China Singapore Branch, “About us – History” (boc.cn/sg, Erişim tarihi: Kasım 2026): şube 1936’da “started its operation at Cecil Street” ve 1953’te 4 Battery Road’daki 17 katlı bir binaya taşındı. ↩
7. Wikipedia, “OCBC Bank” (Erişim tarihi: Kasım 2026): Japon işgalinin başında tüm yerel bankalar kısa bir süre kapandı, OCBC dahil çoğu Nisan 1942’ye kadar yeniden faaliyete geçti; genel merkez savaş sırasında Bombay’a taşındı ve savaştan sonra Singapur’da yeniden tescil edildi. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.