Müşteri durum tespitine ilişkin MAS bildirimleri

PDF sürümünü okuyun (7 sayfa)

Hukuki dayanak ve kapsam

CDSA herkese ne yapmaması gerektiğini söyler. Finansal kuruluşların önleyici yükümlülükleri ise MAS’ın her sektör için çıkardığı ayrı bir kurallar bütününde yer alır. Bunların en bilineni, bankalar için kara para aklamanın önlenmesi ve terörün finansmanıyla mücadeleye ilişkin 626 sayılı MAS Bildirimi’dir (MAS Notice 626). Güncel sürüm 28 Mart 2024 tarihlidir ve 1 Nisan 2024’te yürürlüğe girmiştir. Bildirim, E.I. Bölüm’de incelenen 2022 tarihli Finansal Hizmetler ve Piyasalar Kanunu’nun (Financial Services and Markets Act 2022, FSMA) 16. maddesine dayanılarak çıkarılmıştır ve Singapur’daki tüm bankalara uygulanır. Yatırım bankaları (merchant banks), finansman şirketleri, sigortacılar, sermaye piyasası aracıları, finansal danışmanlar, trust şirketleri ve ödeme hizmeti sağlayıcıları için paralel bildirimler geçerlidir. İçerikleri, her sektörün faaliyetine uyarlanmış olmakla birlikte büyük ölçüde aynıdır.¹²

Her bildirime, MAS’ın beklentilerini açıklayan ve örnekler veren bir rehber eşlik eder. Rehberler suç tanımlamaz, ancak MAS denetimlerinde bunları ölçüt olarak kullanır. MAS’ın tematik incelemelerden sonra yayımladığı bilgi notları ve genelgelerle birlikte yoğun bir yumuşak hukuk (soft law) bütünü oluştururlar. Bu bütünün pratik ağırlığı, biçimsel statüsünün düşündürdüğünden çok daha fazladır.

Bildirim en son 1 Temmuz 2025’ten itibaren geçerli olmak üzere değiştirildi. Değişikliklerden biri, kara para aklamaya yapılan her atfın kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanını da kapsadığını öngören yeni bir tanımdı.³ Değişiklik, FATF’nin silah programlarının finansmanına giderek artan ilgisine bir yanıttı. Singapur bir ticaret ve denizcilik merkezi olarak bu riske açıktır. H.IV. Bölüm konuyu yaptırımlarla bağlantılı olarak inceler.

Durum tespiti ne zaman gerekir

Bildirim bir yasakla başlar: hiçbir banka anonim bir hesap ya da hayali bir isimle hesap açamaz veya sürdüremez. Bir banka, ilişki kurulmadan önce bir müşterinin varlıklarının suç geliri olduğundan şüphelenmek için makul gerekçelere sahipse işi reddetmeli ve şüpheli işlem bildiriminde bulunmalıdır. Diğer tüm durumlarda müşteri durum tespiti yükümlülüğü belirli hâllerde doğar. Banka bir müşteriyle iş ilişkisi kurduğunda ya da mevcut müşterisi olmayan bir kişi için 20.000 Singapur dolarının (S$20.000) üzerinde bir işlem yaptığında yükümlülük uygulanır. Böyle bir kişi için yapılan her yurt içi elektronik fon transferini ve S$1.500’ün üzerindeki her sınır ötesi elektronik fon transferini de kapsar. Kara para aklama veya terörün finansmanına ilişkin her şüphe de daha önce edinilmiş bilgilere ilişkin tereddütler de yükümlülüğü doğurur. Liste, şubeye gelen ve hesap ilişkisi bulunmayan müşteriler (walk-in customers) için yapılan dijital token işlemlerini ve değer transferlerini de tutarları ne olursa olsun kapsar.

Bir müşterinin bu eşiklerin altında kalmak için bir işlemi daha küçük tutarlara böldüğünden şüphelenen banka, işlemleri tek bir işlem olarak ele almalıdır.⁴ Eşiklerin kendisi mütevazıdır. Her müşterinin ilk günden itibaren süregelen bir ilişki içinde bulunduğu özel bankacılıkta pek önem taşımazlar. Döviz bürolarının ve para transferi acentelerinin işinde ise çok daha önemlidirler.

Durum tespiti, müşterinin kimliğinin belirlenmesinden ve bu kimliğin güvenilir, bağımsız belgelerle doğrulanmasından oluşur. Banka ayrıca müşteri adına hareket eden gerçek kişileri, müşterinin bağlantılı taraflarını ve gerçek faydalanıcılarını da tespit etmelidir. Bir başka adım, ilişkinin amacını ve öngörülen niteliğini anlamaktır. Bildirim gerçek faydalanıcıyı, müşterinin nihai olarak sahibi olan ya da onu kontrol eden veya adına bir işlem yapılan gerçek kişi olarak tanımlar. Buna bir tüzel kişi ya da hukuki düzenleme üzerinde nihai fiilî kontrolü kullanan her kişi dâhildir.⁵ Trust’lar, vakıflar ve birkaç katmanlı mülkiyet yapısına sahip şirketler bakımından bu kişinin tespiti işin özüdür. FATF değerlendirmesinin gösterdiği gibi, sistemin en savunmasız olduğu nokta da burasıdır.

Siyasi nüfuz sahibi kişiler ve güçlendirilmiş durum tespiti

Riskin daha yüksek olduğu durumlarda basitleştirilmiş tedbirlerin yerini güçlendirilmiş tedbirler alır. Bildirim her bankadan, bir müşterinin, bir gerçek faydalanıcının ya da müşteri adına hareket eden bir kişinin siyasi nüfuz sahibi kişi (PEP) ya da böyle bir kişinin aile üyesi veya yakın çevresinden biri olup olmadığını belirleyecek sistemlere sahip olmasını ister. Aşağıda anlatılan bilgi paylaşım platformu COSMIC’e katılan bir banka, bu platform üzerinden aldığı bilgileri dikkate almalıdır. Önemli kamu görevleri arasında devlet ve hükümet başkanları, bakanlar, üst düzey kamu görevlileri, üst düzey yargı veya askerî yetkililer, kamu iktisadi kuruluşlarının üst düzey yöneticileri, üst düzey parti yetkilileri, yasama organı üyeleri ve uluslararası kuruluşların üst yönetimi yer alır.⁶

Bu kişiler için banka, ilişkiyi kurmadan ya da sürdürmeden önce üst yönetimin onayını almalıdır. Servetin kaynağını ve fonların kaynağını uygun ve makul yollarla tespit etmeli ve ilişkiyi güçlendirilmiş sürekli izlemeye tabi tutmalıdır. Bildirim; yurt içi siyasi nüfuz sahibi kişiler, uluslararası kuruluşların görevlileri ve görevden ayrılmış kişiler için risk temelli bir yaklaşıma izin verir. İlişki daha yüksek bir risk taşıdığında bu esnekliği geri alır. Bu nedenle hâlâ görevde bulunan yabancı siyasi nüfuz sahibi kişiler her zaman güçlendirilmiş rejimin tamamına tabidir. Müşterileri büyük ölçüde siyasi ve iş seçkinlerinin iç içe geçtiği Asya ülkelerinden gelen bir servet yönetimi merkezi için bu, bildirimin en zorlu kısımlarından biridir.⁷

Servetin kaynağı ve teyidi

Servetin kaynağı ile fonların kaynağı arasındaki ayrım özel bankacılığın merkezinde yer alır. 626 sayılı Bildirim’e ilişkin Rehber servetin kaynağını, sonraki serveti doğuran başlangıç sermayesi ve alınan bağışlar dâhil, müşterinin servetinin bütününün kökeni olarak tanımlar. Fonların kaynağı ise ilişkinin konusunu oluşturan belirli varlıkların kökenini ifade eder. Banka araştırmasını fonların transfer edildiği diğer kuruluşun tespitiyle sınırlayamaz. Fonları doğuran faaliyeti tespit etmelidir.⁸

Rehber, bankanın bu bilgileri, ister COSMIC üzerinden ister başka yoldan edinmiş olsun, teyit etmesini bekler. Uygun yollar arasında trust senetleri, maaş bilgileri, vergi beyannameleri, banka hesap özetleri, denetlenmiş finansal tablolar, yerinde ziyaretler, miras durumunda vasiyetnamenin bir kopyası ve bir gayrimenkul satışı durumunda devir belgeleri yer alır. Rehber, deneyimden süzülmüş bir uyarı da ekler. Varsayımlar ve kıyaslama ölçütleri, bankanın bir müşterinin servetinin makullüğünü değerlendirmesine yardımcı olmalıdır. Şüphe için sebepler bulunduğunda açıklamaları haklı göstermek için asla kullanılmamalıdır. Servetin önemli bir kaynağı teyit edilemiyorsa banka, kalan riskin kabul edilebilir olup olmadığına ve hangi ek tedbirleri alacağına karar vermelidir.⁹

Bu beklentilerin bir geçmişi vardır. MAS, 1MDB skandalı gün yüzüne çıkmadan önce, Haziran 2014’te özel bankacılık kontrollerine ilişkin bir bilgi notu yayımlamıştı. Not, kuruluşların aile geçmişi, yatırım geçmişi, ticari faaliyetler ve mesleki kariyerler hakkında nasıl bilgi edindiğini ve bu bilgileri kamuya açık kaynaklar ve belgelerle nasıl doğruladığını anlatıyordu.¹⁰ E.VI. Bölüm’de ele alınan Temmuz 2025 cezaları, birçok kuruluşun bu tür prosedürleri yazıya döktüğünü, ancak tutarlı biçimde uygulamadığını gösterdi. Revize rehber bu deneyime, teyidin ne anlama geldiğini daha ayrıntılı biçimde ortaya koyarak yanıt verir.

Elektronik fon transferleri, kayıtlar ve dijital tokenler

Bildirim, FATF’nin elektronik fon transferlerine ilişkin kurallarını da uygulamaya koyar. S$1.500’ün üzerindeki sınır ötesi transferlerde gönderen banka, ödeme mesajına göndereni ve lehtarı gösteren belirli bilgileri eklemelidir. Daha küçük tutarlar için daha sınırlı bir bilgi seti yeterlidir. Dijital token değer transferlerine ilişkin paralel bir kurallar bütünü aynı mantığı K.I. Bölüm’de incelenen kripto varlıklara uygular.

Kayıt tutma kuralları, soruşturmacıların olup biteni yeniden kurabilmesini sağlar. Banka, durum tespiti bilgilerini ve hesap dosyalarını ilişkinin sona ermesinden sonra en az beş yıl saklamalıdır. İşlem kayıtları, işlemin tamamlanmasından sonra en az beş yıl, her işlemin bir kovuşturmada delil olarak yeniden kurulabileceği bir biçimde saklanmalıdır.¹¹

Notlar

1. MAS Notice 626, Prevention of Money Laundering and Countering the Financing of Terrorism – Banks, 28 Mart 2024, en son 30 Haziran 2025’te revize edilmiştir, paras 1.1–1.2. ↩
2. Diğer sektörlere yönelik MAS AML/CFT bildirimleri dizisi hakkında (yatırım bankaları için Notice 1014, doğrudan hayat sigortacıları için Notice 314, sermaye piyasası aracıları için Notice SFA04-N02, finansal danışmanlar için Notice FAA-N06, trust şirketleri için Notice TCA-N03 ve ödeme hizmeti sağlayıcıları için Notice PSN01 dâhil) bkz. MAS internet sitesi, “Anti-Money Laundering” bölümü. ↩
3. MAS Notice 626, 28 Mart 2024, en son 30 Haziran 2025’te revize edilmiştir, para. 2.1, dipnot 1 ve Endnotes on History of Amendments: “MAS Notice 626 (Amendment) 2025 with effect from 1 July 2025.” ↩
4. MAS Notice 626, para. 6.1; MAS Notice 626, para. 6.2; MAS Notice 626, para. 6.3(a), (b), (d), (f) ve (g); MAS Notice 626, para. 6.3(c) ve (e); MAS Notice 626, para. 6.4. ↩
5. MAS Notice 626, para. 2.1, “beneficial owner” tanımı. ↩
6. MAS Notice 626, paras 8.1–8.2; MAS Notice 626, para. 8.1, “prominent public functions” tanımı. ↩
7. MAS Notice 626, para. 8.3(a)–(c); MAS Notice 626, para. 8.4. ↩
8. MAS, Guidelines to MAS Notice 626 on Prevention of Money Laundering and Countering the Financing of Terrorism, 28 Mart 2024, en son 1 Temmuz 2025’te revize edilmiştir, paras 8-5-5 ve 8-5-6; MAS, Guidelines to MAS Notice 626, para. 8-5-6: banka “should not limit its source of funds inquiry to identifying the other FI from which the funds have been transferred, but more importantly, the activity that generated the funds”. ↩
9. MAS, Guidelines to MAS Notice 626, para. 8-5-7; MAS, Guidelines to MAS Notice 626, para. 8-5-7: varsayımlar ve kıyaslama ölçütleri “should not be used to justify or support circumstances or explanations provided by the customer or beneficial owner if there are reasons that cast suspicion on their source of wealth or source of funds”; MAS, Guidelines to MAS Notice 626, para. 8-5-7A. ↩
10. Monetary Authority of Singapore, Guidance on Private Banking Controls, Information Paper, Haziran 2014, paras 3.13–3.14. ↩
11. MAS Notice 626, paras 11.4–11.5 (S$1.500’e eşit veya altındaki ve bu tutarı aşan sınır ötesi elektronik fon transferleri); MAS Notice 626, para. 11A (S$1.500’e eşit veya altındaki ve bu tutarı aşan değer transferleri); MAS Notice 626, paras 12.2(b) ve 12.3(a)–(b). ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.