1998 sonrası serbestleşme: bankalar, piyasalar ve sektörün dışa açılması
Bağımsızlıktan sonraki otuz yıl boyunca Singapur finans merkezini bir paradoks üzerine kurdu. Offshore alanda, yani Asya Doları Piyasası’nda ve SIMEX’te, Asya’nın en açık piyasalarından biriydi. Onshore alanda, yani yurt içi bankacılık piyasasında ve borsada ise küçük bir yerel kurumlar grubunu korudu. Bunun araçları lisans kısıtlamaları, sabit aracılık komisyonları ve takdir yetkisi yerine ayrıntılı kuralları tercih eden temkinli bir düzenleyiciydi. Bölge büyüdüğü sürece bu düzen şehre iyi hizmet etti. 1990’ların sonunda hükümet artık böyle olmadığı sonucuna vardı. Teknoloji, küresel konsolidasyon ve finansal piyasaların Dünya Ticaret Örgütü himayesinde dışa açılması, korunan bir merkezi geride bırakma tehdidi taşıyordu.
Bu bölüm, Singapur’un 1997’den sonraki on yılın ortasına kadar bankacılık ve sermaye piyasalarını yabancı rekabete açtığı reform programını inceliyor. Reformları hazırlayan Finansal Sektör İnceleme Grubu (Financial Sector Review Group) ve özel sektör komiteleriyle başlıyor. Ardından yurt içi bankacılık piyasasının yabancı bankalara açılmasını ve yerel bankaların yedi gruptan üçe inen konsolidasyonunu izliyor. Sonraki kısımlar borsa ve sermaye piyasaları reformuna ve tek tip kurallardan risk değerlendirmesine uzanan denetim anlayışı değişikliğine odaklanıyor. Bölüm, pratik sonuçlara ilişkin bir kısım ile İsviçre ve Hong Kong karşılaştırmasıyla sona eriyor. Reformlara aciliyet kazandıran Asya finans krizi bir önceki bölümün konusudur. Borsaların şirketleşmesi (demutualizasyon) bu kısmın II. Bölümü’nde daha ayrıntılı ele alınıyor. E. Kısım, I. Bölüm ise reformlardan doğan kanunları inceliyor.
Cenevre cildi, alım satım salonu 1855’ten kalma Bourse de Genève’in, 1996 yazına kadar salon işlemlerine son vermiş tek bir elektronik İsviçre borsasına nasıl dahil edildiğini anlatıyor.1 Aynı yıllarda federal rekabet otoriteleri, İsviçre bankalarının ücretlerini sabitledikleri anlaşmalara karşı harekete geçti. İki sürecin itici güçleri farklıydı. İsviçre’de rekabet hukuku ve teknoloji, bankaları kendi aralarında yaptıkları düzenlemelerden vazgeçmeye zorladı. Singapur’da ise korunan piyasayı kuran devlet bu piyasayı açmaya karar verdi. Açılmanın hızını ayarladı ve açılmayı, koruduğu kurumların ta kendisini güçlendirmek için bir araç olarak kullandı.
Temel noktalar
Lee Hsien Loong başkanlığındaki Finansal Sektör İnceleme Grubu, Ağustos 1997’de finans sektörü politikasının kapsamlı bir incelemesine başladı. Grup bankacılık, kamuya açıklama, borsa, kurumsal finansman ve borsaların yönetimi konularındaki özel sektör komiteleri aracılığıyla çalıştı. MAS 17 Mayıs 1999’da beş yıllık bir program açıkladı. Program yabancı bankalar için Qualifying Full Bank lisanslarını oluşturdu, kısıtlı banka lisanslarının sayısını artırdı ve yerel bankalarda yüzde 40’lık yabancı pay sahipliği sınırını kaldırdı. 1998–2001 arasında yedi yerel bankacılık grubu üçte birleşti: DBS, POSBank’ı bünyesine kattı, UOB Overseas Union Bank’ı, OCBC ise Keppel TatLee’yi satın aldı. Stock Exchange of Singapore ve SIMEX şirketleşti ve 1 Aralık 1999’da Singapur Borsası (SGX) çatısı altında birleşti. Aracılık komisyonları 1 Ekim 2000’den itibaren tamamen serbestçe pazarlık edilebilir hâle geldi. Menkul Kıymetler ve Vadeli İşlemler Kanunu (Securities and Futures Act, SFA) ise 1 Ekim 2002’den itibaren kamuya açıklamaya dayalı bir rejim ve tek bir modüler lisans getirdi. MAS “herkese aynı kalıbı uygulayan” düzenlemeden riske odaklı denetime geçti. Bunu daha sonra, her başarısızlığı önlemeyi açıkça amaçlamayan bir etki ve risk çerçevesinde resmîleştirdi.
Notlar
- Ressos, Genève, place financière internationale, D. Kısım, II. Bölüm (“Radicalisme, chemins de fer et banques par actions”), Dictionnaire historique de la Suisse, « Bourses » maddesine atıfla: Cenevre’de 1855’te açılan bir corbeille; “en été 1996, le commerce des actions et obligations était entièrement informatisé et le commerce à la criée appartenait au passé”. ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.