Hindistan: yatırım koridorları ve GIFT City
Yeni Delhi’nin resmî istatistiklerine göre son çeyrek yüzyılda Hindistan’a Singapur’dan daha fazla doğrudan yatırım gönderen ülke olmamıştır. Nisan 2000 ile Mart 2026 arasında Singapur’dan geldiği kaydedilen sermaye girişleri toplamın neredeyse dörtte birine ulaştı ve Mauritius, Amerika Birleşik Devletleri, Hollanda ve Japonya’nın önünde yer aldı. Altı milyon nüfuslu bir şehir devleti bu tutarları yalnızca kendi tasarruflarından yaratamaz. Rakam, Singapur’un bir kanal olarak işlevini kaydeder: küresel emeklilik fonları, özel sermaye şirketleri, devlet yatırımcıları, Hintli girişimciler ve çok uluslu gruplar Hindistan yatırımlarını Singapur’da kurulmuş holding şirketleri ve fonlar üzerinden yönlendirir. Bu bölüm, söz konusu kanalın nasıl ortaya çıktığını, onu neyin açık tuttuğunu ve neyin daraltma tehdidi oluşturduğunu inceler.
Bölüm, Singapur ile Hint alt kıtası arasındaki tarihî ve toplumsal bağlarla başlar. Bu bağlar yerleşimin kuruluşuna ve Boğaz Yerleşimleri’nin (Straits Settlements) Kalküta’dan yönetildiği on yıllara kadar uzanır. Ardından iki devlet arasındaki çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının (ÇVÖA) seyrini izler: 1994’te imzalanmasından 2005, 2011 ve 2016 protokollerine ve Çok Taraflı Sözleşme’nin (Multilateral Instrument, MLI) temel amaç testine kadar. Üçüncü kısım, sermayenin Singapur’dan Hindistan’a aktığı fonları ve holding yapılarını anlatır. Dördüncü kısım, Hindistan’ın bu işin bir bölümünü yurt içine çekmeyi umduğu Gujarat’taki uluslararası finansal hizmetler merkezi GIFT City’ye döner ve bu merkezin Singapur’un ortağı mı yoksa rakibi mi olduğunu sorar. Bölüm, düzenleyici işbirliği araçları, uygulamadaki sonuçlara ilişkin bir kısım ve Cenevre, Mauritius ve Dubai ile bir karşılaştırmayla sona erer.
Cenevre cildinin I. Kısmı, Cenevre ile Afrika arasındaki ilişkileri inceledi: emtia ticaretini, Afrikalı elitlere sunulan bankacılık hizmetlerini ve fonlar, forumlar ve fintek aracılığıyla kurulan yeni köprüleri. O kısım, Kazablanka, Mauritius ve Kigali gibi Afrika merkezlerinin Cenevre’nin hem rakibi hem de ortağı hâline geldiği tespitiyle sona eriyordu. Cenevre, bu merkezler için Londra’nın uzun süre Cenevre için olduğu şey olmaya çalışmalıydı.1 Singapur ile Hindistan arasındaki ilişki aynı örüntüyü daha büyük bir ölçekte gösterir. Singapur, dünyanın Hindistan’a yatırım yaptığı kapıdır. Hindistan ise aynı işin bir kısmını yakalamak için GIFT City’de kendi uluslararası merkezini kurmaktadır. İki tarafın bu gerilimi nasıl yöneteceği, finans merkezinin en önemli koridorlarından birini şekillendirecektir.
Temel noktalar
Hintliler 1819’da Raffles ile birlikte geldi. Boğaz Yerleşimleri 1867’ye kadar Kalküta’dan yönetildi. Chettiar tefecileri ve Hint bankaları sömürge kredi sisteminin bir parçasıydı. 24 Ocak 1994 tarihli çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması 2005’te değiştirilerek paylardan elde edilen sermaye kazançları mukimlik devletinde vergiden istisna edildi. Bu istisna bir menfaatlerin sınırlandırılması (limitation of benefits) hükmüne tabi tutuldu ve Hindistan–Mauritius anlaşmasına bağlandı. 2011 protokolü, bankacılık bilgileri dahil olmak üzere bilgi değişimine ilişkin uluslararası standardı getirdi. 30 Aralık 2016 tarihli üçüncü protokol, 1 Nisan 2017’den itibaren edinilen paylardan doğan kazançların kaynak devlette vergilendirilmesini yeniden getirdi, daha önceki pay sahipliklerini ise kazanılmış hak olarak korudu. Çok Taraflı Sözleşme de Ekim 2019’dan beri yürürlükte olan ve 2020’den itibaren uygulanan bir temel amaç testi ekledi. Singapur, 2000’den bu yana toplamın yaklaşık dörtte biriyle Hindistan’a yönelik doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının kaydedilen en büyük kaynağıdır. Bu yatırımları fonlar, holding şirketleri ve devlet yatırımcıları taşır. 2020’den beri Uluslararası Finansal Hizmetler Merkezleri Otoritesi (IFSCA) tarafından düzenlenen GIFT City, daha önce SGX’te işlem gören Nifty vadeli işlem sözleşmelerini devraldı ve kendi fon sektörünü kurmaktadır. İşbirliği vergi bilgisi değişimi, MAS ile IFSCA arasındaki bir mutabakat zaptı, UPI–PayNow ödeme bağlantısı ve bakanlar düzeyindeki yuvarlak masa toplantıları aracılığıyla yürür.
Notlar
- Ressos, Genève, place financière internationale, partie I, chapitre V (« Les nouveaux ponts : forums, investissements, fintech, diaspora »), section « Casablanca, Maurice, Kigali : les places africaines »: bu merkezler Cenevre için « des concurrentes et des partenaires » konumundadır; strateji, kıta dışındaki referans merkezi olmak, yani « comme Londres l’a longtemps été pour Genève » bir rol üstlenmektir. ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.