Mahkeme kararlarının sınır ötesi icrası

PDF sürümünü okuyun (7 sayfa)

İcra neden yargı yeri seçimini belirler?

Bir mahkeme kararının değeri, ancak icra edilebileceği malvarlığı kadardır. New York Sözleşmesi, hakem kararlarının 172 devlette tenfiz edilmesine imkân tanır.¹ Uluslararası tarafların geleneksel olarak tahkimi mahkeme yargılamasına tercih etmesinin başlıca nedeni bu geniş etki alanıdır. Bu nedenle Singapur Uluslararası Ticaret Mahkemesi’nin (SICC) başarısı, kararlarının borçluların malvarlığını tuttuğu yerlerde icra edilip edilemeyeceğine bağlıdır. Singapur bu hedefi dört yoldan izler: çok taraflı bir sözleşme, karşılıklı tescile ilişkin bir kanun, mahkemeler arasındaki ikili mutabakatlar ve her icra devletinin genel kuralları.

Lahey Mahkeme Seçimi Anlaşmaları Sözleşmesi

En önemli araç, 30 Haziran 2005 tarihli Lahey Mahkeme Seçimi Anlaşmaları Sözleşmesi’dir. Singapur Sözleşme’yi 25 Mart 2015’te imzaladı, 2 Haziran 2016’da onayladı ve 1 Ekim 2016’dan bu yana onunla bağlıdır. Parlamento Nisan 2016’da Mahkeme Seçimi Anlaşmaları Kanunu’nu (Choice of Court Agreements Act) kabul etmişti. Böylece Singapur, Sözleşme’yi özel bir kanunla iç hukuka aktaran ilk devlet oldu.² Taraflar SICC de dahil olmak üzere Singapur mahkemeleri lehine münhasır bir mahkeme seçimi anlaşması yapmışsa, diğer akit devletlerin mahkemeleri bu anlaşmaya dayanan kararı tanımak ve icra etmek zorundadır. Bunun tek istisnası 9. maddedeki sınırlı ret sebeplerinden birinin bulunmasıdır.

Sözleşme 39 akit tarafı bağlar. Bunlar arasında Avrupa Birliği ve üye devletleri, Birleşik Krallık, Meksika, Karadağ, Ukrayna, 1 Temmuz 2025’ten bu yana Bahreyn ve 1 Ocak 2025’ten bu yana İsviçre bulunur. Çin ve Amerika Birleşik Devletleri Sözleşme’yi imzalamış, ancak onaylamamıştır.³ Pratik sonuç şudur: Münhasır yetki şartına dayanan bir SICC kararı Londra, Frankfurt, Paris, Zürih ve Cenevre’de bir antlaşma rejimi kapsamında icra edilebilir. Bu, başka pek az Asya mahkemesinin sunabileceği bir etki alanıdır.

Singapur, 1 Eylül 2023’te yürürlüğe giren ve münhasır mahkeme seçimi anlaşması bulunmayan kararları kapsayan daha sonraki 2 Temmuz 2019 tarihli Lahey Mahkeme Kararları Sözleşmesi’ne katılmamıştır. Bu Sözleşme’nin tarafları arasında Avrupa Birliği, Ukrayna, Uruguay ve 1 Temmuz 2025’ten bu yana Birleşik Krallık vardır.⁴ Singapur’un katılıp katılmayacağı, önümüzdeki on yılın açık sorularından biridir.

REFJA kapsamında kanuni tescil

Yabancı mahkeme kararlarının Singapur’da tescili için temel kanun, Yabancı Mahkeme Kararlarının Karşılıklı İcrası Kanunu’dur (Reciprocal Enforcement of Foreign Judgments Act, REFJA). Kanun karşılıklılığa dayandığı için Singapur kararlarının yurt dışındaki durumu açısından da önem taşır. Belirlenmiş ülkelerden gelen kararların yeni bir dava açılmadan Singapur’da tescil edilmesine imkân tanır. Reformundan bu yana mahkeme önünde yapılan sulhleri, rızaya dayalı kararları, para alacağına ilişkin olan ve olmayan kararları ve ara kararları kapsar.⁵ Para alacağına ilişkin olmayan kararlara genişleme 2019 değişiklikleriyle getirildi. Daha eski Reciprocal Enforcement of Commonwealth Judgments Act daha sonra yürürlükten kaldırıldı ve ilgili Commonwealth yargı alanları REFJA rejimine aktarıldı.⁶ Karşılıklılık her iki yönde de önemlidir. Kararları Singapur’da tescil edilen bir devletin Singapur kararlarına aynı muameleyi yapması daha olasıdır.

Rehber mutabakatlar

Hiçbir antlaşmanın veya kanunun uygulanmadığı durumlarda Supreme Court yabancı mahkemelerle rehber mutabakatlar (memoranda of guidance) yapmıştır. Bu belgeler bağlayıcı değildir. Her mahkemenin diğerinin para alacağına ilişkin kararlarının icrası konusunda kendi hukukunu nasıl anladığını ortaya koyarlar. Böylece alacaklı ne bekleyeceğini bilir. Mahkemenin listesindeki tarihli en eski mutabakat, 2015’te Dubai Uluslararası Finans Merkezi (DIFC) mahkemeleriyle yapılandır. Bunu 2017’de Katar Uluslararası Mahkemesi ve 6 Eylül 2017’de Bermuda Yüksek Mahkemesi izledi.⁷ En önemlisi, 31 Ağustos 2018’de imzalanan Çin Yüksek Halk Mahkemesi ile yapılan mutabakattı. Mutabakat, hiçbir bağlayıcı hukuki etkisi olmadığını açıkça belirtir. Yine de alacaklılara, Çin mahkemelerinin ticari davalarda Singapur’un para alacağına ilişkin kararlarını hangi koşullarda tanıyıp icra edeceğine dair yetkili bir açıklama sundu.⁸

Bunu Myanmar, Ruanda ve Bahreyn ile Abu Dhabi Global Market (ADGM) mahkemeleriyle yapılan başka mutabakatlar izledi. Singapur ayrıca Avustralya’daki Victoria Yüksek Mahkemesi Ticaret Mahkemesi (Commercial Court of the Supreme Court of Victoria) ile mektup teatisinde bulundu. 16 Eylül 2026’da Seul’de düzenlenen Asya ve Pasifik Başyargıçlar Konferansı’nda Başyargıç Menon ile Kore Başyargıcı Jo Hee-de, para alacağına ilişkin kararlar hakkında bir rehber mutabakat ile yabancı hukuka ilişkin bilgi alışverişine dair bir mutabakat zaptı imzaladı.⁹ Bu ağ belirli bir örüntüyü gösterir. Singapur, Körfez’in finans merkezleriyle, başlıca Asyalı ticaret ortaklarıyla ve Singapurlu yatırımcıların faaliyet gösterdiği devletlerle icra bağlantıları kurmaktadır.

Common law ve kıta Avrupası hukuku yolları

Bu araçlardan hiçbiri uygulanmıyorsa bir Singapur kararı icra devletinin genel hukuku kapsamında yine de icra edilebilir. Common law yargı alanlarında alacaklı genellikle karar borcuna dayanarak dava açar ve bu davada yabancı mahkeme esasa nadiren yeniden girer. Kıta Avrupası hukuku yargı alanlarında kanunlar genellikle şu koşullarla icraya izin verir: Singapur mahkemesi yetkili olmalı, karar kesinleşmiş ve hukuki dinlenilme hakkına uygun olarak verilmiş olmalı, icra kamu düzenine aykırı olmamalı ve karşılıklılık bulunmalıdır.¹⁰ Singapur Supreme Court kararları bu yolla Çin’de, Japonya’da ve Vietnam’da icra edilmiştir. Nanjing’deki bir Çin mahkemesi, daha 2016’da bir Singapur Yüksek Mahkemesi (High Court) kararını karşılıklılık esasına dayanarak tanımıştı.¹¹

Ters yön bir finans merkezi için aynı derecede önemlidir. Singapur mahkemeleri, yabancı mahkeme uluslararası anlamda yetkiliyse ve karar esas bakımından kesin ve nihaiyse, yabancı para alacağı kararlarını common law kapsamında tanır. Bu nedenle bir Singapur bankasında veya aile ofisinde malvarlığı bulunan bir borçluya karşı karar elde etmiş alacaklı, hile, kamu düzeni ve doğal adalet ilkelerinin ihlali gibi olağan savunmalar saklı kalmak kaydıyla bu malvarlığının peşine düşebilir. Malvarlığını meşru yabancı kararlardan koruyan bir finans merkezi itibarını hızla kaybederdi. H.V. Bölüm, cezai müsadere ve karşılıklı adli yardıma ilişkin bağlantılı soruları incelemektedir.

Notlar

1. UNCITRAL, New York Sözleşmesi’nin durum tablosu (uncitral.un.org, erişim tarihi: Kasım 2026): 172 taraf, en sonuncusu Timor-Leste (katılım 17 Ocak 2023). ↩
2. Ministry of Law, basın duyurusu “Singapore ratifies Hague Convention on Choice of Court Agreements”, 2 Haziran 2016 (mlaw.gov.sg): 25 Mart 2015’te imzalandı; 2 Haziran 2016’da onaylandı; Singapur için 1 Ekim 2016’da yürürlüğe girdi; Choice of Court Agreements Act Nisan 2016’da kabul edildi; Sözleşme’yi özel bir kanunla uygulayan ilk devlet; SICC kararları diğer akit devletlerce tanınacak ve icra edilecektir. ↩
3. HCCH, “Status table: Convention of 30 June 2005 on Choice of Court Agreements”, hcch.net (erişim tarihi: Kasım 2026): 39 akit taraf; Singapur 25 Mart 2015’te imzaladı, 2 Haziran 2016’da onayladı, yürürlük 1 Ekim 2016; Avrupa Birliği onayı 1 Ekim 2015’te yürürlüğe girdi; Birleşik Krallık 1 Ekim 2015’ten itibaren yürürlükte (katılım 28 Eylül 2020); Meksika; Karadağ (1 Ağustos 2018); Ukrayna (1 Ağustos 2023); Bahreyn (1 Temmuz 2025); ayrıca Arnavutluk, Moldova Cumhuriyeti, Kuzey Makedonya ve Monako; İsviçre (katılım 18 Eylül 2024, yürürlük 1 Ocak 2025); Çin (12 Eylül 2017) ve Amerika Birleşik Devletleri (19 Ocak 2009) imzaladı, onaylamadı. md. 9’daki ret sebepleri hakkında: Singapore Courts, “Enforcement of SICC Judgments”, judiciary.gov.sg (son güncelleme: 13 Ocak 2025). ↩
4. HCCH, “Status table: Convention of 2 July 2019 on the Recognition and Enforcement of Foreign Judgments in Civil or Commercial Matters”, hcch.net (erişim tarihi: Kasım 2026): genel yürürlük 1 Eylül 2023; AB üye devletleri ve Ukrayna 1 Eylül 2023’ten, Uruguay 1 Ekim 2024’ten, Birleşik Krallık 1 Temmuz 2025’ten, Arnavutluk ve Karadağ 1 Mart 2026’dan, Andorra 1 Haziran 2026’dan itibaren; Singapur imzacı veya taraf olarak yer almamaktadır. ↩
5. Singapore Courts, “Enforcement of SICC Judgments”, judiciary.gov.sg (son güncelleme: 13 Ocak 2025): Reciprocal Enforcement of Foreign Judgments Act, Kanun kapsamındaki ülkelerden gelen kararların, mahkeme önünde yapılan sulhler, rızaya dayalı kararlar, para alacağına ilişkin olan ve olmayan kararlar ve ara kararlar dahil, karşılıklı olarak tanınmasını ve icrasını düzenler. ↩
6. Reciprocal Enforcement of Foreign Judgments (Amendment) Act 2019 ve Reciprocal Enforcement of Commonwealth Judgments Act’in 1 Mart 2023’ten itibaren yürürlükten kaldırılması hakkında bkz. Ministry of Law basın duyuruları ve Singapore Statutes Online. ↩
7. Singapore Courts, “Enforcement of Money Judgments”, judiciary.gov.sg (erişim tarihi: Kasım 2026): Bahreyn Yüksek Yargı Konseyi, Ruanda Yüksek Mahkemesi, Myanmar Birliği Yüksek Mahkemesi, Çin Halk Cumhuriyeti Yüksek Halk Mahkemesi, Bermuda Yüksek Mahkemesi, Qatar International Court and Dispute Resolution Centre, ADGM Courts ve DIFC Courts ile rehber mutabakatlar ve Victoria Yüksek Mahkemesi Ticaret Mahkemesi ile mektup teatisi; yıllar belge dosya adlarında belirtildiği gibidir (DIFC 2015, Katar 2017, Bermuda 6 Eylül 2017, Bahreyn 8 Mayıs 2023). ↩
8. Memorandum of Guidance between the Supreme People’s Court of the People’s Republic of China and the Supreme Court of Singapore on Recognition and Enforcement of Money Judgments in Commercial Cases, 31 Ağustos 2018’de Zhou Qiang ve Sundaresh Menon tarafından imzalandı (judiciary.gov.sg): md. 1 (md. 6–16 Singapur kararlarının Çin’deki durumu, md. 17–30 Çin kararlarının Singapur’daki durumu hakkında; ticari davalarda para alacağına ilişkin kararlar); md. 2 (“This memorandum has no binding legal effect”). ↩
9. Singapore Courts, basın duyurusu “Supreme Courts of Singapore and Korea sign new arrangements to support cross-border civil and commercial disputes”, 16 Eylül 2026 (judiciary.gov.sg): para alacağına ilişkin kararların icrası hakkında rehber mutabakat ve yabancı hukuka ilişkin bilgi konusunda işbirliğine dair mutabakat zaptı, 20. Asya ve Pasifik Başyargıçlar Konferansı sırasında Seul’de Başyargıç Sundaresh Menon ve Başyargıç Jo Hee-de tarafından imzalandı. ↩
10. Singapore Courts, “Enforcement of SICC Judgments”, judiciary.gov.sg (son güncelleme: 13 Ocak 2025): common law yargı alanlarında SICC kararının delil olarak kullanıldığı ve esasın yeniden yargılanmasının genellikle beklenmediği, karar borcuna dayanan bir dava; kıta Avrupası hukuku yargı alanlarında kararı veren mahkemenin yetkisi, kesinleşme, hukuki dinlenilme hakkı, kamu düzeni ve karşılıklılık gibi tipik koşullar; Supreme Court kararları Çin’de, Japonya’da ve Vietnam’da icra edilmiştir. ↩
11. Bir Singapur Yüksek Mahkemesi kararının Nanjing Orta Halk Mahkemesi tarafından Kolmar Group AG v Jiangsu Textile Industry (Group) Import & Export Co Ltd davasında (2016) tanınması. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.