Varlıkların geri kazanılması ve müsadere

PDF sürümünü okuyun (5 sayfa)

CDSA kapsamında müsadere

1992 tarihli Yolsuzluk, Uyuşturucu Kaçakçılığı ve Diğer Ağır Suçlar (Suç Gelirlerinin Müsaderesi) Kanunu (CDSA), mahkemenin Kamu Savcısının (Public Prosecutor) başvurusu üzerine uyuşturucu ticareti veya ağır suçlardan mahkûm olan kişiler hakkında müsadere kararı vermesine olanak tanır. Müsadere rejimi, suçta kullanılan araçların çok ötesine uzanır. 4(5). madde, Kanun’un “Singapur’da veya başka bir yerde bulunsun, her türlü mala uygulanacağını” öngörür. 6(6) ve 7(6). maddeler uyarınca sanığın elinde bulunan ve bilinen gelir kaynaklarıyla orantısız olan mal varlığının, aksi ispat edilene kadar suçtan elde edilen menfaat olduğu karine olarak kabul edilir. 10 ve 11. maddeler menfaatlerin değerlendirilmesine ilişkin kuralları içerir.¹

Bu karine sanığa ağır bir ispat yükü yükler. Singapur’da müsaderenin sıklıkla anlaşma yoluyla gerçekleşmesinin nedeni de budur. Servetinin kaynağını açıklayamayan bir sanık, çekişmeli bir duruşmada müzakere edilmiş bir müsadereye göre daha fazlasını kaybetme riskiyle karşı karşıyadır. Aşağıda anlatılan 2023 davası bu dinamiğin uygulamadaki etkisini gösterir.

Kaçak ve ölmüş sanıklar

Finansal suçlarda sanıklar çoğu zaman yargılanmadan önce ülkeyi terk eder. CDSA bu sorunu bir mahkûmiyet kurgusuyla ele alır. Kaçan bir kişi, diğer koşulların yanı sıra soruşturmaların başlamasından itibaren altı aylık sürenin sonunda “bulunamıyor, yakalanamıyor veya iade edilemiyorsa”, bir uyuşturucu ticareti suçundan veya ağır bir suçtan “mahkûm edilmiş sayılır”. Mahkeme, kaçma olgusu ve deliller konusunda kanaat getirmedikçe böyle bir mahkûm sayılmaya dayanarak müsadere kararı veremez. 31. madde ölmüş sanıklar için ayrı bir rejim öngörür. Bu rejimde genel karineler uygulanmaz, bunun yerine altı yıllık bir geriye dönük inceleme süresi uygulanır.²

Bu hükümler Singapur’a, bir suçla bağlantıyı terk etmeden mahkûmiyete dayanmayan müsadereye yaklaşan bir araç sağlar. Asıl failin çoğu zaman yurt dışında yaşadığı ve ulaşılabilen tek varlıkların Singapur’daki banka hesapları, gayrimenkuller ve şirketler olduğu sınır ötesi davalarda önem taşırlar.

Yabancı müsadere kararlarının icrası

MACMA’nın 29. maddesi uyarınca belirlenmiş (prescribed) bir yabancı ülke, Başsavcıdan (Attorney-General) “Singapur’da bulunduğuna makul olarak inanılan” mallara karşı yabancı bir müsadere kararının icrasına yardım etmesini veya bir karar verilmeden önce bu mallar üzerindeki tasarrufların kısıtlanmasını isteyebilir. Başsavcı, yabancı kararın tescili için Yüksek Mahkeme Genel Dairesi’ne (General Division) başvurur. Mahkeme şu durumlarda kararı tescil edebilir: karar yürürlükteyse ve artık başka bir kanun yoluna tabi değilse, duruşmaya katılmayan ilgili her kişiye savunmasını yapabileceği yeterli süre içinde bildirim yapılmışsa ve icra “adaletin menfaatlerine aykırı olmayacaksa”. Karar yerine getirildiğinde tescil iptal edilmelidir.³

Rejim, yabancı bir devlete Singapur’daki varlıklara Singapur mahkemeleri aracılığıyla, üçüncü kişileri koruyan koşullar altında erişim imkânı verir. Kesinleşmiş bir yabancı karara bağlı olması, rejimin en iyi biçimde mahkemeleri işleyen devletlerle çalıştığı anlamına gelir. Yabancı mahkeme kararı geciktiğinde veya siyasi açıdan tartışmalı olduğunda varlıklar Singapur’da yıllarca kısıtlama altında kalabilir.

1MDB: el koyma ve iade

1MDB olayı, varlıkların geri kazanılmasının hem erişimini hem de hızını gösterir. Başsavcılık (Attorney-General’s Chambers) ve Singapur Para Otoritesi (MAS), soruşturmaları sırasında toplam 240 milyon Singapur doları (S$240 milyon) tutarında varlığa el konulduğunu, bunun S$120 milyonunun Jho Low’a ve ailesine ait olduğunu bildirdi. Eylül 2018’de Devlet Mahkemeleri (State Courts) S$15,3 milyonun Malezya’ya iadesine karar verdi. Hukuki müsadere davalarıyla birçok kıtadaki varlıkları hedef alan Amerika Birleşik Devletleri ise Ağustos 2021’de toplam 1,2 milyar ABD doları geri kazandığını ve iade ettiğini bildirdi.⁴ Oranlar, mevcut araçların farklılığını yansıtır. In rem (ayni) hukuki müsadere, Amerikan savcılarının cezai bir mahkûmiyet olmaksızın doğrudan varlıklara karşı işlem yapmasına imkân tanıdı. Singapur’dan yapılan iadeler ise ceza soruşturmalarıyla bağlantılı yargılamalarda Singapur mahkemelerinin vereceği bir kararı gerektiriyordu.

2023 kara para aklama davası

İkinci örnek, 15 Ağustos 2023’teki baskınlarla başlayan kara para aklama davasıdır. On yabancı uyruklu kişi mahkûm edildi. Her biri 13 ila 17 ay hapis cezasına çarptırıldı ve hep birlikte yaklaşık S$944 milyon tutarında varlığı müsadereye bıraktı. 18 Kasım 2024’te aranmaya devam eden on yedi şüpheliden on beşi yaklaşık S$1,85 milyar tutarında varlığı teslim etmeyi kabul etti. Böylece toplam yaklaşık S$2,8 milyara ulaştı. Cezalar, söz konusu tutarlara oranla kısaydı. Asıl yaptırım müsadereydi. Müsadere tehdidi, ülke dışındaki kişileri yargılanmak için geri dönmeden varlıklarından vazgeçmeye yöneltti. Dava ve Singapur Para Otoritesi’nin 4 Temmuz 2025’te dokuz finansal kuruluşa verdiğini açıkladığı S$27,45 milyon tutarındaki cezalar dahil düzenleyici sonuçları, E. Kısım, VI. Bölüm’de ele alınır.⁵

Paranın gittiği yer

Müsadere edilen gelirler ve ertelenmiş kovuşturma anlaşmaları kapsamında ödenen cezalar devlete kalır. Yukarıda belirtildiği gibi, bir ertelenmiş kovuşturma anlaşması kapsamındaki cezalar ve müsadere edilen kazançlar Konsolide Fon’a (Consolidated Fund) yatırılır. Mağdurlar unutulmuş değildir, çünkü anlaşma tazminat öngörebilir. Ancak yabancı rüşvet davalarında mağdur genellikle yabancı bir devlet veya devlete ait bir şirkettir. Bunların talepleri kendi mahkemelerinde veya şirketle yaptıkları kendi uzlaşmaları yoluyla takip edilir. Seatrium anlaşmasındaki mahsup hükmü, Singapur’un Brezilya’nın da talep ettiği parayı almaktan kaçınmasını sağlayan mekanizmadır.

Notlar

1. CDSA, s. 4(5) ve ss. 6–7 (müsadere kararları) (metin lawplayer.com’da yeniden yayımlandığı biçimiyle, erişim tarihi: Kasım 2026); CDSA, ss. 6(6), 7(6), 10(1) ve 11(1) (metin lawplayer.com’da yeniden yayımlandığı biçimiyle, erişim tarihi: Kasım 2026). ↩
2. CDSA, s. 29(1), (2)(b)(ii) ve (3)(b)(ii) (metin lawplayer.com’da yeniden yayımlandığı biçimiyle, erişim tarihi: Kasım 2026); CDSA, s. 30 (metin lawplayer.com’da yeniden yayımlandığı biçimiyle, erişim tarihi: Kasım 2026); CDSA, s. 31(4)–(6) (metin lawplayer.com’da yeniden yayımlandığı biçimiyle, erişim tarihi: Kasım 2026). ↩
3. MACMA, s. 29(1)(a) ve (b) (metin lawplayer.com’da yeniden yayımlandığı biçimiyle, erişim tarihi: Kasım 2026); MACMA, s. 30(1), (2) ve (4) (metin lawplayer.com’da yeniden yayımlandığı biçimiyle, erişim tarihi: Kasım 2026). ↩
4. Wikipedia, “1Malaysia Development Berhad scandal” (erişim tarihi: Kasım 2026), Singapur bölümü: toplam S$240 milyon tutarında varlığa el konuldu, bunun S$120 milyonu Jho Low’a ve ailesine aitti; Eylül 2018’de Devlet Mahkemeleri S$15,3 milyonun Malezya’ya iadesine karar verdi; Wikipedia, “1Malaysia Development Berhad scandal” (erişim tarihi: Kasım 2026): Amerika Birleşik Devletleri Ağustos 2021 itibarıyla “recovered and returned a total of US$1.2 billion of 1MDB funds misappropriated within its jurisdiction”. ↩
5. Wikipedia, “2023 Singapore money laundering case” (erişim tarihi: Kasım 2026): 15 Ağustos 2023’teki baskınlar; on kişi mahkûm edildi; mahkûm olan on kişi S$944 milyonu müsadereye bıraktı; 18 Kasım 2024’te aranan 17 şüpheliden 15’i yaklaşık S$1,85 milyarı teslim etmeyi kabul etti; toplam yaklaşık S$2,8 milyar; Wikipedia, “2023 Singapore money laundering case” (erişim tarihi: Kasım 2026): MAS’ın 4 Temmuz 2025’te dokuz finansal kuruluşa verdiği S$27,45 milyon tutarındaki cezalar. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.