İki merkez: neden İsviçre ve Singapur
Biri Avrupa’nın merkezinde, diğeri Malay Yarımadası’nın ucunda yer alan iki küçük ülke, ciddi dijital varlık işletmelerinin yerleşmeyi seçtiği yerler haline geldi. İkisi de New York’un piyasa derinliğine, Avrupa Birliği’nin düzenleyici ağırlığına ya da Körfez’in sermayesine sahip değil. Ancak her ikisi de büyük yargı bölgelerinin sunmakta zorlandığı bir şeye sahip: bu varlık sınıfına erkenden hazır olan bir hukuk düzeni, başvuru sahipleriyle konuşan bir düzenleyici kurum, sabırla elde tutmayı ödüllendiren bir vergi sistemi ve token’ın ne olduğuna çoktan karar vermiş mahkemeler. Bu kitap, bu iki düzenin nasıl işlediğini, nerede birbirine benzediğini, nerede ayrıştığını ve bir kurucunun, yatırımcının, trustee’nin (yediemin) ya da meslektaş bir danışmanın ikisinin arasında kalmadan her ikisinden nasıl yararlanabileceğini anlatıyor.
Kitap uygulamadan doğdu. Yirmi yılı aşkın süredir hukuk sistemleri arasında hareket eden müvekkillere danışmanlık yapıyorum. Önce Singapur ve Hong Kong’dan, daha sonra Düsseldorf, Frankfurt ve Zürih’ten, son olarak da Zug’dan. Dijital varlıklar bu pratiğe 2016 civarında girdi. O dönemde ilk Zug vakıfları bir token satışının menkul kıymet arzı olup olmadığını, ilk Singapur fonları da bir Bitcoin pozisyonunun “designated investment” (belirlenmiş yatırım) olup olmadığını soruyordu. Sorular o zamandan bu yana daha incelikli hale geldi. Ancak temeldeki sorun aynı kaldı. Müvekkilin sınır tanımayan bir teknoloji üzerine kurulu bir işi ya da serveti vardır. Yine de şirket, lisans, saklama, vergi mukimliği ve mahkeme için bir yargı bölgesi seçmek zorundadır.
A. Kısım zemini hazırlıyor. Okurun kim olduğunu ve kitabın hangi kararları desteklediğini açıklıyor. Ardından iki merkezi, sonraki kısımların herhangi bir sırayla okunabileceği ayrıntıda tanımlıyor, kitap boyunca kullanılan karşılaştırmalı yöntemi tanıtıyor ve her iki yerin 2013’ten 2026 ortasına kadarki düzenleme tarihini anlatıyor. İki sistemden birini zaten bilen okurlar ilgili bölümü atlayabilir. Her ikisini de bilen okurlar ise V. Bölüm’deki karşılaştırmalı yöntemi yine de yararlı bulabilir, çünkü bu yöntem O., P. ve Q. Kısımlarda kullanılan terminolojiyi belirliyor.
Bu kitaptaki her şey hukukun 30 Haziran 2026 itibarıyla durumunu yansıtır. Birincil kaynaklara yapılan atıflar dipnotlarda yer alır.
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.