Yüksek Mahkeme Genel Dairesi

PDF sürümünü okuyun (5 sayfa)

Yabancı davalılar üzerinde yargı yetkisi

Yüksek Mahkeme Genel Dairesi (General Division), Singapur’da tebligat yapılan veya yargı yetkisini kabul eden davalılar üzerinde yargı yetkisine sahiptir. Yabancı bir davalı için davacının, 2021 tarihli Mahkeme Usul Kuralları’nın (Rules of Court 2021) O 8 hükmü uyarınca yurt dışına tebligat izni alması gerekir. 2021’den bu yana kural yalnızca mahkemenin Yüksek Yargı Teşkilatı Kanunu (Supreme Court of Judicature Act) uyarınca yargı yetkisine sahip veya uygun mahkeme olmasını ve Singapur’un uygun yargılama yeri olmasını arar. Eski “geçiş kapıları” (gateways) ise değerlendirme unsurlarına indirgenmiştir. Davacı, Singapur’un uygun yargılama yeri olduğuna ilişkin iyi savunulabilir bir iddia ortaya koymalı ve tüm bilgileri eksiksiz açıklamalıdır.¹ Kripto dosyalarında ilgili bağlantılar genellikle davacının Singapur’da bulunması ve zararın orada doğması, varlıkları tutan borsanın Singapur’da bulunması ya da sözleşmede Singapur hukukunun seçilmiş olmasıdır.

Mahkemeler bu konuda açık davranmıştır. Janesh kararında mahkeme, davacının Singapur’da yerleşik olması ve işini orada yürütmesi nedeniyle Singapur’u uygun yargılama yeri olarak kabul etti. Blokzincirin merkeziyetsiz yapısının uyuşmazlığın yerini belirlemeyi zorlaştırdığını da kabul etti.² CLM v CLN kararında, borsaların açıkladığı bilgiler sayesinde belirlenen ve birkaç ülkede bulunan davalılara yurt dışında tebligat izni verildi.³ Bir token işlemi nedeniyle Singapur’da dava edilen İsviçreli bir davalı, işlemin esaslı bir unsuru Singapur’a dokunuyorsa Singapur mahkemesinin yargı yetkisini kabul edeceğini beklemelidir. Yargılama yerine ilişkin itirazlarını ilk fırsatta ileri sürmelidir. Çünkü yargılamada bir işlem yapmak, yargı yetkisinin kabulü anlamına gelir.

2021 tarihli Mahkeme Usul Kuralları ve dijital varlıklar

1 Nisan 2022’de yürürlüğe giren 2021 tarihli Mahkeme Usul Kuralları, 2014 tarihli Kuralların yerini aldı. Yeni usul, erken yargısal kontrol, yargılamaya kadar tek bir başvuru ve belgelerin orantılı ibrazı üzerine kuruludur. Dijital varlık uyuşmazlıkları için üç özellik önemlidir. Mahkemenin O 22 uyarınca icra kararı verme yetkisi, Kuralların bir malvarlığı türü olarak andığı kripto parayı da kapsar. ByBit kararı da bu noktaya dayanmıştır.⁴ O 11 uyarınca belge ibrazı, tarafların dayandığı belgelerle ve belirli olarak talep edilen belgelerle sınırlıdır. Bu nedenle davalının cüzdan geçmişini isteyen bir davacı bunu kesin bir biçimde talep etmelidir. Son olarak, mahkemeye tarafların ihtiyaçlarına uygun, adil ve pratik sonuçlara ulaşmayı emreden O 3 r 1’deki İdealler (Ideals), kripto dosyalarında ikame tebligatı ve kimliği belirsiz kişilere karşı açılan davaları gerekçelendirmek için kullanılmıştır.⁵

Cüzdan verilerinin açıklanması

Cüzdan verileri yargılamada ikili bir niteliğe sahiptir. Kamuya açık defter herkesin erişimine açıktır. Bu nedenle mahkeme, adresin kime ait olduğunun ispatı saklı kalmak üzere, bir blok gezgininin (block explorer) gösterdiği bilgileri resen dikkate alır. Bir adres ile bir kişi arasındaki bağlantı ise gizlidir. Bu bilgiyi borsalar, cüzdan yazılımı sağlayıcıları ve kişinin kendisi tutar. Bir tarafın kendi cüzdan adresleri ve kontrolü ispatlayan anahtarlar, ibraz rejimine tabi belgelerdir. Kontrol ettiği adresleri açıklamayı reddeden veya anahtarlarını kaybettiğini iddia eden bir taraf, aleyhine sonuç çıkarılması riskiyle, bir mahkeme kararı açıklamayı zorunlu kılıyorsa da mahkemeye saygısızlık yaptırımıyla karşılaşır. Singapur mahkemeleri davalılara kontrol ettikleri tüm cüzdanları listelemelerini ve kontrolü ispatlayan imzalı mesajlar sunmalarını emretmiştir. Bu, Mareva yargılamalarındaki yeminli malvarlığı beyanının zincir üstündeki karşılığıdır.

Üçüncü kişilere ait cüzdan verileri, III. Bölümde anlatılan Bankers Trust ve Norwich Pharmacal yollarıyla ya da O 11 r 11 uyarınca dava öncesi belge ibrazıyla elde edilir. Bu kural, başvuru sahibinin belgelerin dava açıp açmamaya ve kime karşı açacağına karar vermek için gerekli olduğunu göstermesi hâlinde, mahkemeye taraf olmayan bir kişinin belge ibrazına karar verme yetkisi tanır.⁶ 2012 tarihli Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (PDPA), bir mahkeme kararı üzerine yapılan açıklamayı engellemez. Çünkü Kanunun istisnaları, kanunen zorunlu olan ve yargılama amacıyla yapılan açıklamaları kapsar.

Bilirkişi delili

Dijital varlık dosyaları neredeyse her zaman iki konuda bilirkişi delili gerektirir: varlıkların defter üzerinde izlenmesi ve ilgili protokolün veya platformun teknik işleyişi. 2021 tarihli Mahkeme Usul Kuralları’nın 12. Emri (Order 12), mahkemeye bilirkişi delili üzerinde kontrol yetkisi verir. Buna tek bir ortak bilirkişi atanmasını isteme veya bilirkişi delilinin sunulabileceği konuları sınırlama yetkisi de dâhildir. Bilirkişi delili mahkemece önceden onaylanmalıdır. Yerleşik firmaların blokzincir analizi raporları, ara karar aşamasında sorunsuz biçimde kabul edilmiştir. Yargılama aşamasında ise atıf yöntemi, adresleri tek bir sahibe bağlayan kümeleme sezgileri ve karıştırıcıların nasıl ele alındığı çapraz sorguya açıktır. İmkânları olan bir davalı bunlara saldıracaktır. Avukatlar analiz bilirkişisini erkenden görevlendirmeli ve raporun defterin gösterdiği ile bilirkişinin çıkardığı sonuçları birbirinden ayırmasını sağlamalıdır.

Yargılama giderleri

Singapur’da yargılama giderleri davanın sonucuna göre yüklenir ve genellikle fiilî harcamanın üçte biri ile üçte ikisi arasındaki kısmını karşılayan standart esasa göre belirlenir. Yüksek Yargı’nın (Supreme Court) Uygulama Talimatları’nın (Practice Directions) G Ekindeki yargılama gideri rehberi, Genel Dairede taraflar arası yargılama giderleri için aralıklar öngörür. Örneğin çekişmeli bir ihtiyati tedbir başvurusu için 20.000 ile 40.000 Singapur doları (S$20.000–S$40.000), karmaşık ticari uyuşmazlıklarda duruşma günü başına S$60.000 ile S$180.000 arası öngörülür. Ancak aralıklar güncellenir ve mahkeme bunlardan ayrılabilir.⁷ ByBit modelinde özet yargılama kararı elde eden bir davacı, S$45.000 ile S$60.000 düzeyinde yargılama gideri ve masraf tahsil eder. Bu, fiilî harcamanın yalnızca bir kısmıdır.⁸ İsviçreli bir şirket de dâhil olmak üzere yabancı bir davacı aleyhine O 9 r 12 uyarınca yargılama giderleri için teminat gösterilmesine karar verilebilir. Bu, Singapur’da dava açan Zug şirketlerine karşı davalıların sıkça başvurduğu bir savunma talebidir.

Notlar

1. Rules of Court 2021, O 8 r 1, Singapore Statutes Online; Supreme Court of Judicature Act 1969, s. 16. ↩
2. Janesh s/o Rajkumar v Unknown Person [2022] SGHC 264, yargı yetkisi ve uygun yargılama yeri hakkında. ↩
3. CLM v CLN [2022] SGHC 46, [61]–[75]. paragraflar. ↩
4. ByBit Fintech Ltd v Ho Kai Xin [2023] SGHC 199, [30]. paragraf; 2021 tarihli Rules of Court O 22 r 1(1) hükmüne atıfla. ↩
5. Janesh [2022] SGHC 264, [37]–[42] ve [86]–[91]. paragraflar; 2021 tarihli Rules of Court ve yurt dışına ikame tebligat hakkında. ↩
6. Rules of Court 2021, O 11 r 11 (dava öncesinde ve taraf olmayanlara karşı belge ibrazı), Singapore Statutes Online. ↩
7. Supreme Court Practice Directions 2021, Appendix G (Guidelines for Party-and-Party Costs Awards in the Supreme Court of Singapore). ↩
8. ByBit Fintech Ltd v Ho Kai Xin [2023] SGHC 199, [47]. paragraf: S$45.000 yargılama gideri ve S$11.500 masraf. ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.