İsviçre bağlantılı sınır ötesi tereke
Hangi hukuk uygulanır?
Singapur, mirasa uygulanacak hukukun belirlenmesinde common law kurallarını uygular. Taşınırlarda mirasa, murisin ölüm anındaki yerleşim yeri (domicile) hukuku uygulanır. Taşınmazlarda mirasa ise malın bulunduğu yer hukuku (lex situs) uygulanır.1 Dijital varlıklar taşınırdır. Bunlar üzerinde işlem yapmak için Singapur’da bir karar alınması gerekip gerekmediğinin belirlenmesi bakımından bulundukları yer, Cheong Jun Yoong kararındaki kurala göre tespit edilir: dijital varlıklar, anahtarı kontrol eden kişinin ikamet ettiği yerde bulunur.2 İsviçre, İsviçre Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu’nun (IPRG/PILA) 86 vd. maddelerini uygular. Son yerleşim yeri İsviçre’de olan bir kişinin terekesi bakımından İsviçre mahkemeleri ve makamları yetkilidir ve İsviçre hukukunu uygular. Yabancılar için vatandaşlık hukukunu seçme imkânı sınırlı olarak saklıdır.3 İsviçre hukuku saklı pay öngörür. 1 Ocak 2023’te yürürlüğe giren değişiklikten bu yana altsoy, yasal miras payının yarısına, sağ kalan eş de yasal miras payının yarısına hak kazanır. Ana ve baba artık saklı paylı mirasçı değildir.4 Singapur ise 1966 tarihli Miras (Aile Nafakası) Kanunu (Inheritance (Family Provision) Act 1966) kapsamındaki sınırlı nafaka talepleri dışında saklı pay tanımaz.5
Uygulamada ortaya çıkan olasılıklar şunlardır. Zug’da yerleşik, tokenlerini Zug’da kendi saklamasında tutan ve Singapur’daki bir borsada hesabı bulunan bir kurucu ölür. İsviçre açısından mirasın tamamına İsviçre hukuku uygulanır. Yerleşim yeri kuralını uygulayan Singapur hukuku da taşınırlara ilişkin mirası İsviçre hukukuna gönderir. Bu nedenle saklı paylı mirasçıların İsviçre Medeni Kanunu (ZGB/CC) md. 471 kapsamındaki hakları, tokenler nerede olursa olsun uygulanır. İsviçre’de bir saklama kuruluşu kullanan, Singapur’da yerleşik bir varlık sahibinde ise tablo tersine döner. Mirasa saklı pay öngörmeyen Singapur hukuku uygulanır. İsviçreli saklama kuruluşu, tokenleri İsviçre hukukuna göre kabul edilebilir belgelerin ibrazı üzerine serbest bırakır.
Kararlar ve tanınmaları
Pratik engel belgelerle ilgilidir. Singapur’daki bir borsa ya da saklama kuruluşu, vefat eden bir müşterinin varlıklarını yalnızca Singapur’da verilmiş bir tenfiz kararı (grant of probate) ya da tereke idaresi yetki belgesi (letters of administration) karşılığında serbest bırakır. Singapur, Vasiyetnamenin Tenfizi ve Tereke İdaresi Kanunu’nun (Probate and Administration Act) 47. maddesi uyarınca Commonwealth ülkelerinde verilen kararları yeniden mühürleyerek (resealing) geçerli kılar. Ancak İsviçre bir Commonwealth ülkesi değildir ve İsviçre mirasçılık belgesi (Erbbescheinigung) bu yolla geçerli kılınamaz.6 Bu nedenle İsviçreli mirasçılar ya da vasiyeti tenfiz memuru Singapur’da yeni bir karar için başvurmalıdır. Yerleşim yeri yurt dışında olan bir muris için bu, varsa vasiyetnamenin eklendiği ve Singapur’daki varlıklarla sınırlı bir tereke idaresi yetki belgesidir. Başvuru, yabancı hukuka ve başvuranların hak sahipliğine ilişkin kanıt gerektirir. Bu kanıt genellikle İsviçreli bir avukatın yeminli beyanıyla (affidavit) sunulur. Süreç aylar sürer. Bu süre boyunca borsa hesabı dondurulmuş durumdadır ve bu da oynak bir varlık için başlı başına bir kayıptır.
Ters yönde ise Singapur’da yerleşik bir murisin varlıklarını serbest bırakan İsviçreli bir saklama kuruluşu, genellikle apostil şerhli ve onaylı tercümesi bulunan bir Singapur kararını kabul eder. Karar, PILA md. 96 uyarınca tanınır. Bu hüküm, murisin son yerleşim yeri devletinde verilen ve mirasa ilişkin olan yabancı kararların ve belgelerin tanınmasını düzenler.7 İsviçre uygulaması bu konuda Singapur’unkinden daha az şekilcidir. Benim deneyimime göre İsviçreli saklama kuruluşu, muhatap olarak daha kolaydır.
| Konu | Singapur | İsviçre |
|---|---|---|
| Tokenlere ilişkin mirasa uygulanacak hukuk | Ölüm anındaki yerleşim yeri hukuku (common law) | İsviçre’de yerleşik muris için İsviçre hukuku (PILA md. 90); yabancılar için vatandaşlık hukukunun seçilmesi mümkün |
| Saklı pay | Yok (yalnızca nafaka talepleri) | Altsoy ve eşin her biri yasal miras payının yarısı oranında korunur (ZGB/CC md. 471) |
| Vasiyetnamenin şekil geçerliliği | Yazılılık, imza, iki tanık (Wills Act s. 6); elektronik vasiyetname yok | El yazılı, resmî veya sözlü vasiyetname (ZGB/CC md. 498 vd.); elektronik vasiyetname yok |
| Borsa hesabına erişim için gerekli belge | Singapur kararı; yabancı kararlar yalnızca Commonwealth ülkelerinden ise yeniden mühürlenir | Erbbescheinigung veya tanınan yabancı karar (PILA md. 96) |
| Veraset vergisi | 15 Şubat 2008’den bu yana yok | Kanton düzeyinde; Zug ve Zürih eşi ve altsoyu muaf tutar |
| Miras bakımından tokenlerin bulunduğu yer | Anahtar sahibinin ikametgâhı (Cheong Jun Yoong) | Belirsiz; uygulamada saklama kuruluşunun merkezine veya murisin yerleşim yerine bakılır |
İki merkezli terekenin planlanması
Her iki yerde de varlıkları ve ailesi bulunan bir varlık sahibi için planlama dört unsurdan oluşur. Birincisi açık bir yerleşim yeridir. Çünkü uygulanacak hukuku ve yetkili merciyi yerleşim yeri belirler. Zamanını Zug ile Singapur arasında bölen bir kurucu, her iki sistemin de terekeyi kendine bağladığıyla karşılaşabilir. İkincisi, her ülkede ayrı bir vasiyetnamedir. Her biri o ülkedeki varlıklarla sınırlı olmalı ve diğeri bilinerek hazırlanmalıdır. Ortak bir vasiyeti tenfiz memuru ya da eşgüdüm içinde çalışan vasiyeti tenfiz memurları atanmalıdır. Üçüncüsü saklamadır. Her iki yerde lisanslı bir saklama kuruluşunda tutulan tokenler yerel belgeler karşılığında serbest bırakılabilir. Saklaması sahibinde olan tokenlerde ise karar nerede alınırsa alınsın, vasiyeti tenfiz memurunun anahtarları elinde tutması ya da bir araya getirmesi gerekir. Dördüncüsü saklı pay denetimidir. İsviçre’de yerleşik bir varlık sahibi, çocuklarını bir Singapur vasiyetnamesi ya da bir Singapur trust’ı aracılığıyla mirastan yoksun bırakamaz. İsviçreli mirasçılar ZGB/CC md. 522 vd. kapsamındaki tenkis hükümlerine dayanarak trust varlıklarına karşı talepte bulunabilir. İsviçre’nin trust’ı Lahey Sözleşmesi uyarınca tanıması bu hükümleri ortadan kaldırmaz.8 P. Kısım, VIII. Bölüm, bu unsurlardan çıkan on maddelik miras planlaması protokolünü ortaya koyar.
Sınır ötesi açıdan
Üç konuyu önceden karara bağlarsanız Zug’daki ve Singapur’daki dijital varlıklarınızı tek ve tutarlı bir miras planı altında tutabilirsiniz: yerleşim yerinizin neresi olduğu, anahtarlarınızın hangi bileşenini kimin tuttuğu ve hangi saklama kuruluşlarının varlıkları hangi belgeler karşılığında serbest bırakacağı. Bu soruları açık bırakan bir kurucu, ailesine Singapur’da dondurulmuş bir borsa hesabı ve Zug’da kimsenin açamadığı bir donanım cüzdanı bırakır. Ardından İsviçreli saklı paylı mirasçılar ile Singapur’daki lehtarlar arasında, o zamana kadar değerinin küçük bir kısmına düşmüş olabilecek varlıklar üzerinde bir uyuşmazlık başlar. Planın her unsuru, her iki yerde de yetkin bir danışman için olağan bir iştir. Tek zorluk, bunu ihtiyaç doğmadan önce yapmaktır.
Notlar
- Taşınır ve taşınmazlara ilişkin mirasa dair common law kuralları Singapur’da uygulanmaktadır. Örneğin bkz. Re Estate of Chong Siew Kum [2005] SGHC 41. ↩
- Cheong Jun Yoong v Three Arrows Capital Ltd and others [2024] SGHC 21, [59]–[63]. paragraflar. ↩
- PILA md. 86, 87 ve 90–91 (SR 291). ↩
- ZGB/CC md. 471 (SR 210), 1 Ocak 2023’ten itibaren geçerli değişik hâliyle. ↩
- Inheritance (Family Provision) Act 1966, s. 3. ↩
- Probate and Administration Act 1934, s. 47 (Commonwealth kararlarının yeniden mühürlenmesi). ↩
- PILA md. 96 (SR 291). ↩
- ZGB/CC md. 522–533 (saklı payın ihlali nedeniyle tenkis davası). Lahey Trust Sözleşmesi (Hague Trusts Convention) md. 15, mahkemenin bulunduğu yerin mirasa ilişkin emredici kurallarını saklı tutar. ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.