Vergiyi doğuran olay ve mülkilik mantığı
Singapur gelir vergisi, 1947 tarihli Gelir Vergisi Kanunu’nun (Income Tax Act 1947) 10(1). maddesi uyarınca “Singapur’da doğan veya Singapur’dan elde edilen ya da Singapur dışından Singapur’da alınan” gelir üzerinden alınır. Hüküm, vergiye tabi gelir unsurlarını sayar. (a) bendi her türlü ticaret, iş, serbest meslek veya uğraştan elde edilen kazanç ve kârları, (b) bendi hizmet ilişkisinden elde edilen kazanç ve kârları, (d) bendi kâr payları, faiz ve iskontoları, (f) bendi ise kiraları, lisans ücretlerini (royalty), primleri ve mülkten elde edilen diğer kârları kapsar. (g) bendi, başka bir bende girmeyen “gelir niteliğindeki her türlü kazanç veya kâr” için bir artık kategori ekler.1 Bu vergilendirme kuralının iki özelliği, dijital varlıklar açısından diğer her şeyden daha önemlidir. Kanun geliri vergilendirir ve sermaye hakkında hiçbir şey söylemez. Dolayısıyla sermaye niteliğindeki bir kazanç tamamen kapsam dışında kalır. Kanun ayrıca yabancı kaynaklı geliri ancak Singapur’da alındığında kapsar. Bu nedenle vergi doğup doğmadığını hem kazancın kaynağı hem de kazancın tutulduğu yer belirler.
Singapur kanununda “gelir” tanımı yoktur. Mahkemeler, bir tahsilatın alan kişi bakımından gelir niteliği taşıyıp taşımadığını soran İngiliz ve Avustralya yaklaşımını benimsemiştir. Ticari kazanç ile sermaye arasındaki ayrım, 1955 tarihli Kraliyet Komisyonunun geliştirdiği ve Singapur’da ABD Pte Ltd v Comptroller of Income Tax [2010] SGHC 107 ve BBO v Comptroller of Income Tax [2014] SGCA 10 gibi davalarda uygulanan ticari faaliyet göstergeleriyle (badges of trade) yapılır.2 Dijital varlıklar için sonuç iki aşamalı bir analizdir. Varlık sahibi tokenlerle ticaret mi yapmaktadır, yani kazançlar 10(1)(a) maddesi uyarınca ticari gelir midir? Değilse, söz konusu tahsilat (bir staking ödülü, bir airdrop, bir madencilik ücreti) başka bir bent, genellikle (g) bendi kapsamında gelir midir? Ancak her iki testi de geçemeyen bir tahsilat vergi dışında kalır.
IRAS’ın dijital tokenlere ilişkin e-Tax Guide’ı
IRAS, Income Tax Treatment of Digital Tokens başlıklı e-Tax Guide’ını ilk kez 17 Nisan 2020’de yayımlamış, 9 Ekim 2020’de revize etmiş ve 30 Ocak 2026’da yeniden numaralandırılmış kanun atıfları ve redaksiyon değişiklikleriyle ikinci baskı olarak yeniden yayımlamıştır.3 Rehber kanun değildir. Vergi İdaresi Başkanlığının (Comptroller) Kanunu nasıl uygulayacağını kayda geçirir. Uygulamada rehberden ayrılan vergi mükellefi, Vergi İdaresi Başkanlığının yanıldığı konusunda IRAS’ı, Gelir Vergisi İnceleme Kurulunu (Income Tax Board of Review) veya Yüksek Mahkeme Genel Dairesini (General Division) ikna etme yükünü taşır. Deneyimlerime göre hiçbir müvekkil, rehberin cömert olduğu bir noktada bu tartışmaya girmek istemedi. Rehber ise çoğu noktada cömerttir.
Rehber, MAS’ın Guide to Digital Token Offerings belgesinde benimsediği ve FINMA’nın İsviçre’de kullandığı üçlü token sınıflandırmasını izler (bkz. B. Kısım, III. Bölüm ve E. Kısım, I. Bölüm). Ödeme tokenleri para değil “maddi olmayan mal”dır. Fayda tokenleri mal veya hizmetlere ilişkin haklardır. Menkul kıymet tokenleri borç veya özkaynağın dijital temsilleridir.4 Sınıflandırma, tokenin yaşamının her aşamasındaki vergisel sonucu belirler: ihraç, bedel olarak alınma, elde tutma ve elden çıkarma.
Notlar
- Income Tax Act 1947 (2020 Rev. Ed.), s. 10(1)(a)–(g), Singapore Statutes Online. ↩
- ABD Pte Ltd v Comptroller of Income Tax, Yüksek Mahkeme Genel Dairesi (General Division of the High Court), 2010, ve BBO v Comptroller of Income Tax, İstinaf Mahkemesi (Court of Appeal), 2014, metinde atıf yapıldığı şekliyle. ↩
- IRAS, e-Tax Guide Income Tax Treatment of Digital Tokens, ikinci baskı, 30 Ocak 2026 (ilk baskı 17 Nisan 2020, revizyon 9 Ekim 2020). ↩
- IRAS, e-Tax Guide Income Tax Treatment of Digital Tokens, ikinci baskı, 30 Ocak 2026, para. 4–5 (token türüne göre sınıflandırma ve vergisel muamele). ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.