Mukimlik ve eşitlik bozucu kurallar
Bir kişi, ikametgâhı, mukimliği, yönetim yeri veya benzer bir ölçüt nedeniyle bir akit devlette vergiye tabi ise o devletin mukimidir. Singapur’da gerçek kişiler için mukimlik tanımı, bu Kısmın VI. Bölümünde ele alınan 183 gün ve ikamet testidir. İsviçre’de ise ölçüt, ikametgâh veya kazanç getirici faaliyetle birlikte otuz gün, faaliyet olmaksızın doksan günlük bir kalıştır.1 Bir gerçek kişi her iki devlette de mukimse 4. madde bilinen sırayı uygular: daimi mesken, hayati menfaatlerin merkezi, mutat ikamet yeri, vatandaşlık ve bunların hiçbiri sonuç vermezse karşılıklı anlaşma.2 Şirketler için eşitlik bozucu kural, etkin yönetim yeridir.
Eşitlik bozucu kural, Zug’da bir dairesi ve Singapur’da bir apartman dairesi bulunan ve yılı ikisi arasında geçiren kurucunun durumunu belirler. Her ikisi de daimi meskense hayati menfaatlerin merkezi belirleyicidir. İsviçre ve Singapur makamları uygulamada aileyi, iş yönetimini ve sosyal bağları salt gün sayısından daha ağır bastırdıklarını göstermiştir. Ailesi Zug’da yaşayan ve şirketi Singapur’dan yönetilen bir kurucunun hayati menfaatlerinin merkezi bölünmüştür. Bu durumda mutat ikamet yeri (gün sayısı) belirleyicidir. Yılı eşit olarak bölen bir kurucu vatandaşlık ölçütüne ulaşır. Anlaşmadaki eşitlik bozucu kural, müvekkili kaybeden devletteki iç hukuk mukimliğinden her bakımdan kurtarmaz. Yalnızca anlaşma bakımından hangi devletin mukimlik devleti olarak vergilendirebileceğini belirler. Kaybeden devlet kaynak esasına göre vergilendirme hakkını korur. İsviçre örneğinde, kişi iç hukuka göre İsviçre mukimi olmaya devam ediyorsa servet vergisi hakkını da korur, çünkü anlaşma servet vergisini kapsamaz.
Örnek
Bir kurucu 2025’te Singapur şirketini satıyor, Singapur’daki apartman dairesini ve ONE Pass’ini koruyor, 2026’da Zug’da eşinin ve çocuklarının yaşadığı bir ev satın alıyor ve İsviçre’de 170 gün, Singapur’da 150 gün geçirip kalan süreyi seyahatte geçiriyor. İsviçre onu ailenin taşındığı tarihten itibaren ikametgâh sahibi sayar. Singapur onu, yılın bir bölümünde orada ikamet ettiği için ve üç yıllık kolaylık uygulaması uyarınca mukim sayar. Her iki konut da daimi meskendir. Aile orada olduğu ve şirket satıldığı için hayati menfaatlerin merkezi Zug’dur. Anlaşma onu 2026 için İsviçre mukimi yapar. İsviçre, geliş tarihinden itibaren onun dünya çapındaki gelirini ve anlaşma dışında kalan servet vergisi kapsamında tokenler dâhil dünya çapındaki servetini vergilendirir. Singapur yalnızca Singapur kaynaklı geliri vergilendirebilir. Bir yatırımcı için bu gelir sıfırdır. Kurucu, Zug’daki götürü vergilendirmeye ikamete başlamadan önce başvurmalıdır. Çünkü olağan mukim olarak geldikten sonra götürü vergilendirme hâlâ mümkündür, ancak ilk yılın tarhiyatı yapılmış olacaktır.
Şirketler için etkin yönetim yeri, iki merkez arasındaki yapılandırma sorularının çoğunu belirleyen konudur. Tek yöneticisi (director) Zug’da yaşayan ve her şeye oradan karar veren bir Singapur şirketi, 4. madde uyarınca anlaşma bakımından İsviçre mukimidir. İsviçre de bu şirketin dünya çapındaki kârını, İsviçre’den fiilen yönetilen bir şirket olarak Doğrudan Federal Vergi Kanunu’nun (DBG) 50. maddesi uyarınca vergilendirir. Çözüm, 10L. maddedekiyle (bu Kısmın II. Bölümü) aynıdır: yetkili mukim yöneticiler, Singapur’da yapılan yönetim kurulu toplantıları ve kararların orada alındığını gösteren tutanaklar.3 İsviçre makamları aynı testi Singapur’dan yönetilen bir Zug AG’ye ters yönde uygular. Deneyimime göre İsviçre kanton makamları etkin yönetimin varlığını IRAS’tan daha çabuk ileri sürer. Çünkü İsviçre’nin dünya çapında gelir esasına dayanan sistemi ona kazanılacak daha çok şey sunar.
Notlar
- Direct Federal Tax Act (DFTA; DBG), SR 642.11, md. 3 f. 1–3 (ikametgâh veya kazanç getirici faaliyetle en az 30 gün ya da faaliyet olmaksızın 90 günlük kalış nedeniyle vergi mukimliği); Income Tax Act 1947, s. 2(1) (Singapur’da mukim). ↩
- Singapur–İsviçre ÇVÖA 2011, md. 4 (mukim; gerçek kişiler için daimi mesken, hayati menfaatlerin merkezi, mutat ikamet yeri, vatandaşlık ve karşılıklı anlaşma sırasıyla eşitlik bozucu kural; gerçek kişiler dışındaki kişiler için etkin yönetim yeri). ↩
- Direct Federal Tax Act (DFTA; DBG), SR 642.11, md. 50 (tüzel kişilerin İsviçre’deki kanuni merkez veya etkin yönetim nedeniyle vergi mukimliği); Income Tax Act 1947, s. 2(1), bir şirket için “resident in Singapore” tanımı (kontrol ve yönetimin Singapur’da icra edilmesi). ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.