Karşılıklı adli yardım

PDF sürümünü okuyun (5 sayfa)

Yasal çerçeve

2000 tarihli Cezai Konularda Karşılıklı Adli Yardım Kanunu (Mutual Assistance in Criminal Matters Act 2000, MACMA), Singapur’a gelen ve Singapur’dan giden talepleri düzenler. Kanunun amacı, cezai konularda yardım sağlanmasını ve alınmasını kolaylaştırmaktır. Bu yardım delil toplanmasını, kişilerin yerinin tespitini, arama ve el koymanın yerine getirilmesini, malvarlığı üzerindeki tasarrufların kısıtlanmasını ve yabancı müsadere kararlarının icrasını kapsar.¹ Yabancı bir ülkeye yardım edilebilmesi için o ülkenin bir antlaşma veya düzenleme uyarınca “belirlenmiş yabancı ülke” (prescribed foreign country) olması gerekir. Aksi hâlde Başsavcı’nın (Attorney-General) somut olay için özel bir talimat vermesi gerekir. Bu yol, karşılıklılık taahhüdü karşılığında antlaşma ortağı olmayan ülkelere de yardım edilmesine imkân tanır.² Merkezi makam Başsavcı’dır. Ret gerekçeleri arasında siyasi suçlar, aynı fiilden iki kez yargılanma yasağı (double jeopardy), zorlayıcı tedbirler bakımından çifte suç şartının bulunmaması ve Singapur’un egemenliğinin veya temel çıkarlarının zarar görmesi yer alır.

Singapur ve İsviçre

İsviçre ile Singapur arasında ikili bir adli yardım antlaşması yoktur. İşbirliği, her iki ülkenin de taraf olduğu çok taraflı sözleşmeler üzerinden yürür. Bunların başında Birleşmiş Milletler Yolsuzlukla Mücadele Sözleşmesi ile Birleşmiş Milletler Sınıraşan Örgütlü Suçlarla Mücadele Sözleşmesi gelir. Singapur tarafında MACMA kapsamındaki özel talimat yolu uygulanır. İsviçre tarafında ise Cezai Konularda Uluslararası Adli Yardım Federal Kanunu (IRSG/IMAC), İsviçre’nin karşılıklılık şartıyla her devlete yardım etmesine imkân verir.³ Uygulamada iki ülke dolandırıcılık ve kara para aklama konularında iyi işbirliği yapar. Sürtüşmeler iki noktada ortaya çıkar. Singapur, zorlayıcı tedbirler için çifte suç şartını arar ve bazı İsviçre vergi suçlarını bu şartı karşılamayan suçlar olarak görür. İsviçre ise ilgili tarafa dinlenme hakkı ve delillerin aktarılmasına itiraz hakkı tanır. Bu da Singapur taleplerinin İsviçre’de yerine getirilmesini aylarca uzatır.

Her iki ülke de resmî bir talepten önce istihbarat elde etmek için polisten polise ve mali istihbarat biriminden mali istihbarat birimine (FIU) kanalları kullanır. Şüpheli İşlem Bildirim Ofisi (STRO) ile İsviçre Kara Para Aklama Bildirim Bürosu (MROS) Egmont Grubu aracılığıyla bilgi paylaşır. Singapur Polis Teşkilatı ile İsviçre Federal Polisi (fedpol) ise Interpol üzerinden işbirliği yapar. Bu kanallardan elde edilen bilgiler genel olarak delil olarak kullanılamaz. Ancak talep eden devlete resmî talebi nereye yöneltmesi gerektiğini gösterir. Mağdurları Singapur’da, saklama kuruluşu İsviçre’de bulunan bir token dolandırıcılığında süreç genellikle Singapur’da yapılan bir polis ihbarıyla ve STRO’nun hesap bilgileri için MROS’a yönelttiği bir taleple başlar. İsviçreli saklama kuruluşu, MROS’un talimatı üzerine GwG/AMLA md. 9a uyarınca varlıkları dondurur. Ardından resmî bir MACMA talebi gelir. Bu talep Başsavcılık (AGC) aracılığıyla İsviçre Federal Adalet Dairesi’ne iletilir ve yetkili kanton savcılığı tarafından yerine getirilir (bkz. H. Kısım, VI. Bölüm).

Düzenleyici kurumlar arası işbirliği

Singapur Para Otoritesi (MAS) ile İsviçre Finansal Piyasalar Denetim Otoritesi (FINMA), 2016’da fintek alanında yenilikçi şirketlerin yönlendirilmesini ve bilgi paylaşımını öngören bir işbirliği anlaşması imzaladı. Her iki kurum da IOSCO Çok Taraflı Mutabakat Zaptı’nın tarafıdır. Bu zapt, menkul kıymetler alanındaki yaptırım işlemleri için bilgi edinmelerine ve paylaşmalarına imkân tanır.⁴ FINMAG/FINMASA md. 42 uyarınca FINMA, yabancı denetim otoritelerine bilgi aktarabilir. Bunun şartları, bilginin yalnızca denetim amacıyla kullanılması, resmî sır yükümlülüğüne tabi olması ve önceden izin alınmadan ceza makamlarına iletilmemesidir. MAS da Menkul Kıymetler ve Vadeli İşlemler Kanunu (Securities and Futures Act, SFA) ile Finansal Hizmetler ve Piyasalar Kanunu (FSMA) uyarınca yabancı düzenleyici kurumlara yardım etmek için benzer yetkilere sahiptir.⁵ Düzenleyici kurumlar arasındaki kanal, İsviçre–Singapur grupları için önemlidir. Çünkü bir taraftaki lisans sorunu genellikle birkaç hafta içinde diğer düzenleyici kurumun da bilgisine ulaşır.

Notlar

1. Mutual Assistance in Criminal Matters Act 2000, s. 2 ve 3, Singapore Statutes Online (erişim tarihi: Haziran 2026): tanımlar ve malvarlığının geri alınması, müsaderesi ve tasarrufunun kısıtlanması dâhil olmak üzere Kanunun amacı. ↩
2. Mutual Assistance in Criminal Matters Act 2000, s. 16 ve 17, Singapore Statutes Online. ↩
3. Federal Act on International Mutual Assistance in Criminal Matters of 20 March 1981 (IMAC; IRSG), SR 351.1, md. 1, 8 ve 63 vd. ↩
4. MAS ve FINMA, Cooperation Agreement on fintech, 12 Eylül 2016; IOSCO Multilateral Memorandum of Understanding Concerning Consultation and Cooperation and the Exchange of Information (2002, değişik hâliyle). ↩
5. Financial Market Supervision Act of 22 June 2007 (FINMASA; FINMAG), SR 956.1, md. 42; Securities and Futures Act 2001, 9. Kısım, 4. Ayırım (yabancı düzenleyici otoritelere yardım). ↩

Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.