Çok taraflı hesaplama ve çoklu imza
Kurumsal saklamada tek özel anahtarın yerini iki teknoloji almıştır. Çoklu imza (multisig), defterin kendisine ait bir özelliktir. Bir adres, örneğin her işlemin üç anahtardan ikisi tarafından imzalanması gerekecek şekilde yapılandırılır. Çok taraflı hesaplama (multi-party computation, MPC) ise benzer bir sonuca zincir dışında ulaşır. Özel anahtar hiçbir zaman bir araya getirilmez. Bunun yerine birden fazla taraf anahtarın paylarını tutar ve hiçbiri anahtarın tamamını öğrenmeden ortaklaşa bir imza hesaplar. Fireblocks, Copper ve banka düzeyindeki saklama platformlarının çoğu MPC kullanır.
Bunun hukuki önemi, “anahtarı kimin tuttuğu” sorusunun artık tek bir cevabının olmamasıdır. Üçte iki düzeninde müşteri bir payı, saklama kuruluşu iki payı tutuyorsa saklama kuruluşu varlıkları tek başına hareket ettirebilir. Müşteri iki pay tutuyorsa saklama kuruluşu bunu yapamaz. Müşteri, saklama kuruluşu ve üçüncü taraf bir kurtarma hizmeti sağlayıcısı birer pay tutuyorsa hiçbir taraf tek başına kontrol sahibi değildir. Her yapılandırma şu sorulara farklı bir cevap verir: Saklama kuruluşunun Singapur lisans kuralları bakımından “zilyetliği veya kontrolü” var mıdır? Saklama kuruluşu İsviçre ayrıştırma kuralları bakımından varlıkları “tutmakta” mıdır? İsviçre özel hukukunun bağlama noktası olarak kabul ettiği fiilî tasarruf yetkisi kimdedir?
Uygulama notu
MPC veya çoklu imza üzerine kurulu bir saklama düzenlemesini incelerken anahtar paylarını ve imza eşiklerini gösteren bir şema isteyin. Ardından tarafların her olası kombinasyonu için bu kombinasyonun varlıkları hareket ettirip ettiremeyeceğini sorun. Sonra yapılandırmayı kimin değiştirebileceğini sorun. Saklama kuruluşunun anahtarları tek taraflı olarak yeniden paylaştırabildiği bir MPC platformu, görünürdeki eşik ne olursa olsun kontrolü saklama kuruluşuna verir. Cevabı hukuki görüşe kaydedin. Anahtar payı yapılandırmasını belirtmeyen bir Singapur lisans analizi veya İsviçre ayrıştırma görüşü eksiktir.
İsviçre Finansal Piyasalar Denetim Otoritesi (FINMA), bir anahtar payının tutulmasını, bu pay hizmet sağlayıcının transfer başlatmasına veya engellemesine imkân veriyorsa, sağlayıcıyı Kara Paranın Aklanmasının Önlenmesi Kanununun (GwG/AMLA) kapsamına sokmak için yeterli saymıştır.1 Singapur Para Otoritesi (MAS) anahtar paylarına ilişkin resmî bir tutum yayımlamamıştır. Ancak lisans kararlarında “zilyetlik veya kontrol” testini, müşteri müdahalesi olmadan müşteri varlıklarını transfer edebilen sağlayıcıları kapsayacak şekilde uygulamıştır.
Notlar
- 26 Ağustos 2019 tarihli FINMA Guidance 02/2019, bölüm 3; FINMA, Annual Report 2020, fintek denetimine ilişkin bölüm (kısmi anahtarlar aracılığıyla tasarruf yetkisi). F. Kısım, II. Bölüm. ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.