Yedinci eksen: miras planlaması
Miras, müvekkillerin ihmal ettiği ve iki sistemin esas bakımından en çok ayrıştığı eksendir. İsviçre miras hukuku ZGB/CC md. 457 vd.’de kanunlaştırılmıştır ve saklı payı tanır: 1 Ocak 2023’te yürürlüğe giren revizyondan bu yana altsoyun saklı payı yasal miras paylarının yarısı, sağ kalan eşin saklı payı da yasal miras payının yarısıdır. Ana babanın saklı payı ise kaldırılmıştır. İsviçre’de yerleşik bir kurucu, çocukları varsa tüm tokenlerini bir vakfa bırakamaz. Bunun istisnası, çocukların rıza göstermesi veya terekenin, çocukların paylarını başka varlıklardan karşılayacak büyüklükte olmasıdır.1 Singapur, Müslüman olmayanlar için 1838 tarihli Vasiyetname Kanunu (Wills Act 1838) uyarınca vasiyet serbestisini benimser. Vasiyetsiz ölümde 1967 tarihli Yasal Mirasçılık Kanunu (Intestate Succession Act 1967), terekenin yönetiminde ise 1934 tarihli Tenfiz ve Tereke Yönetimi Kanunu (Probate and Administration Act 1934) uygulanır. Müslümanların terekeleri 1966 tarihli Müslüman Hukukunun Uygulanması Kanunu’na (Administration of Muslim Law Act 1966) ve feraiz kurallarına tabidir.2
Pratik sorun her iki yerde de aynıdır: Vasiyeti tenfiz memuru (executor), erişemediği bir şeyi yönetemez. İki sistemde de murisin açıklamadığı bir anahtarı kurtarmaya yarayan bir mekanizma yoktur. Bu nedenle her ikisi de planlamacıyı vasiyetnamenin dışında tutulan bir anahtar yönetimi protokolüne yöneltir. Çünkü vasiyetname Singapur’da tenfiz kararıyla (probate) kamuya açık hâle gelir, İsviçre’de ise mirasçıların önünde açılır. Her iki sistem ayrıca planlamacıyı vasiyeti tenfiz memurlarını tanıyan saklama kuruluşlarına ve aile uluslararasıysa, anahtarları sağlıkta tutan bir trust’a veya vakfa yöneltir. Singapur, lisanslı bir trust şirketiyle iç hukuka tabi trust imkânı sunar. İsviçre ise dar sınırlar dışında özel bakım amaçlarına hizmet edemeyen vakfı sunar. Lahey Sözleşmesi uyarınca yabancı trust’ları tanır, ancak Federal Konsey 2024’te trust tasarısını rafa kaldırdığından iç hukukta bir trust kurumu yoktur.3
| Soru | İsviçre | Singapur |
|---|---|---|
| Vasiyet serbestisi | Saklı paylarla sınırlı (ZGB/CC md. 470 vd.) | Müslüman olmayanlar için tam; Müslümanlar için feraiz |
| İç hukukta trust | Yok; yabancı trust’lar tanınır | Var; lisanslı trust şirketleri |
| Özel amaçlı vakıf | Aile vakfı sınırlı (ZGB/CC md. 335); protokol vakıfları kamu yararına amaçlara hizmet eder | CLG mümkün, ancak vergiye tabi; trust’lar tercih edilir |
| Vasiyeti tenfiz memurunun anahtarlara erişimi | Willensvollstrecker (ZGB/CC md. 517); SchKG/DEBA md. 242b veri hakkı yalnızca iflasta | Tenfiz kararına (grant of probate) dayanan executor; borsalara karşı mahkeme kararları |
| Mal rejimi | Kanuni mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma (ZGB/CC md. 196 vd.) tokenleri kapsar | Kadın Şartı (Women’s Charter 1961) uyarınca evlilik malvarlığının paylaştırılması |
| Veraset vergisi | Kanton düzeyinde; Zug ve Zürih’te eşler ve altsoy muaf | 2008’den bu yana yok |
| Sınır ötesi tereke | PILA md. 86 vd.; yabancı uyruklular için atıf (renvoi) | Common law kanunlar ihtilafı kuralları; tokenlerin bulunduğu yer hukuku (lex situs) tartışmalı |
Kontrol listesi
Her iki merkezde dijital varlık tutan bir okuyucu, yıl bitmeden şunları yapmalıdır: - her cüzdanı ve borsa hesabını yargı çevresi, saklama kuruluşu ve yaklaşık değeriyle listelemek; - hangi varlıkların özel yatırım, hangilerinin bir işletmeye ait olduğuna karar vermek, çünkü İsviçre’deki profesyonel alım satımcı testi de Singapur’daki ticari faaliyet göstergeleri de yıllar içindeki örüntüye bakar; - her saklama kuruluşunun koşullarında “sizin adınıza tutulur” (İsviçre) veya “sizin lehinize trust olarak tutulur” (Singapur) ifadesinin yer aldığını teyit etmek; - bir anahtar yönetimi protokolü yazmak ve bunu vasiyetnamenin dışında saklamak; - terekeye saklı pay kurallarının uygulanıp uygulanmadığını ve anahtarları bir Singapur trust’ının veya İsviçreli bir vasiyeti tenfiz memurunun tutup tutamayacağını kontrol etmek; - İsviçre ve Singapur’daki saklama kuruluşlarının ikisi arasındaki transferler için ihtiyaç duyacağı transfer kuralı verilerini uyumlaştırmak.
Notlar
- ZGB/CC md. 470 ve 471, 18 Aralık 2020 tarihli Federal Kanun (miras hukuku revizyonu) ile değişik, 1 Ocak 2023’te yürürlüğe girdi (AS 2021 312). Bkz. D. Kısım, VIII. Bölüm. ↩
- Wills Act 1838; Intestate Succession Act 1967; Probate and Administration Act 1934; Administration of Muslim Law Act 1966, s. 111 vd. Bkz. J. Kısım, VII. Bölüm. ↩
- Federal Konsey, 15 Eylül 2023 tarihli basın duyurusu ve İsviçre’de trust kurumunun getirilmesinden vazgeçilmesine ilişkin 2024 tarihli karar; aile vakıfları hakkında ZGB/CC md. 335; Hague Convention on the Law Applicable to Trusts and on their Recognition, İsviçre bakımından 1 Temmuz 2007’den beri yürürlükte (SR 0.221.371). Bkz. D. Kısım, VIII. Bölüm ve P. Kısım, VIII. Bölüm. ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.