Beşinci eksen: bireylerin, şirketlerin ve fonların vergilendirilmesi
Vergilendirme, iki merkezin yöntem bakımından en çok, tipik varlık sahibi için sonuç bakımından ise en az ayrıştığı eksendir. İsviçre serveti ve geliri üç düzeyde vergilendirir, ancak özel sermaye kazançlarını Doğrudan Federal Vergi Kanunu (İngilizce DFTA, Almanca DBG) md. 16 f. 3 uyarınca vergiden muaf tutar. Token alıp satan bir gerçek kişi kazanç üzerinden vergi ödemez. Yıl sonu değeri üzerinden servet vergisi, staking ödülleri, airdrop’lar ve madencilik gelirleri üzerinden ise gelir vergisi öder. Kişi, 36 sayılı Genelge’deki ölçütlere göre profesyonel alım satımcı sayılırsa muafiyet kaybedilir. Bu durumda kazançlar gelir vergisine ve sosyal güvenlik primine tabi serbest meslek kazancı olur.1 Singapur’da sermaye kazancı vergisi yoktur. Bu nedenle kazanç, ticari faaliyet göstergelerine (badges of trade) göre değerlendirilerek 1947 tarihli Gelir Vergisi Kanunu (Income Tax Act 1947) s. 10(1)(a) kapsamında ticari kazanç sayılmadıkça vergilendirilmez. Singapur’da servet vergisi de yoktur. Staking ödülleri ve airdrop’lar, ticari faaliyet çerçevesinde veya hizmet karşılığı elde edilmişse gelirdir, aksi hâlde vergi kapsamı dışında kalır.2
Şirketler için tablo değişir. İsviçre’deki bir şirket, gerçekleşen tüm kazançlar üzerinden kâr vergisi öder. Efektif oranlar Zug’da yaklaşık yüzde 12, Zürih’te yaklaşık yüzde 19 ila 20’dir. Şirket ayrıca özkaynak üzerinden sermaye vergisi öder. Token ihracından elde edilen tutarlar, tokenin verdiği taahhüde göre hasılat veya borç sayılır. Vakıf hazineleri ise amaç kamu yararına veya hayır amaçlıysa DBG md. 56 b. g uyarınca vergiden muaf olabilir. Singapur’daki bir şirket ticari kazançlar üzerinden kısmi muafiyetlerle yüzde 17 vergi öder, sermaye kazançları üzerinden ise hiç vergi ödemez. Ancak 1 Ocak 2024’ten bu yana Gelir Vergisi Kanunu’nun 10L. maddesi, ekonomik varlığı (substance) bulunmayan çok uluslu bir grup şirketinin Singapur’da elde ettiği yabancı varlık satış kazançlarını vergilendirir.3 Fonlar bakımından Singapur’un 13O. ve 13U. madde teşvikleri, belirlenmiş yatırımlardan elde edilen belirli gelirleri vergiden muaf tutar. Programların koşulları altında dijital tokenler de bu yatırımlara dâhildir. İsviçre ise bir fonu yatırımcı düzeyinde şeffaf olarak vergilendirir ve L-QIF’i diğer kolektif yatırım planları gibi değerlendirir.
| Soru | İsviçre | Singapur |
|---|---|---|
| Özel sermaye kazançları | Profesyonel alım satımcı değilse vergiden muaf (DBG md. 16 f. 3) | Sermaye kazancı vergisi yok; ticari kazanç vergiye tabi (ITA s. 10(1)(a)) |
| Servet vergisi | Var, kanton düzeyinde; ESTV yıl sonu fiyat listesi | Yok |
| Staking, airdrop, madencilik (gerçek kişi) | Gelir (DBG md. 16 f. 1, md. 20) | Yalnızca ticari faaliyet veya hizmet varsa gelir |
| Şirket kârları | Federal ve kanton kâr vergisi; Zug’da efektif oran yaklaşık %12 | Kısmi muafiyetle %17; yabancı varlık kazançları için s. 10L |
| Vakıf hazinesi | DBG md. 56 b. g şartları karşılanırsa vergiden muaf | CLG hayır kurumu statüsü yoksa vergiye tabi |
| Fonlar | Şeffaf; L-QIF | s. 13O/13U muafiyetleri; VCC |
| Token değişiminde KDV/GST | Muaf (ödeme aracı) | 1 Ocak 2020’den bu yana GST’den muaf teslim |
| Götürü veya ülkesellik esaslı vergilendirme | Harcamaya dayalı vergilendirme, DBG md. 14 (Zug’da var, Zürih’te yok) | Ülkesellik esası; yurt dışı kaynaklı gelir, Singapur’a transfer edilmedikçe muaf (s. 10L saklı) |
| Şeffaflık | CRS; CARF’ın uygulanması (bkz. G. Kısım, VII. Bölüm) | CRS; CARF taahhüdü (bkz. M. Kısım, VII. Bölüm) |
Sınır ötesi açıdan
Hak kazanılmış 20 milyon CHF değerinde protokol tokenine sahip bir kurucu, bunları Zug’da mı yoksa Singapur’da mı paraya çevirmesi gerektiğini soruyor. Zug’da kurucu özel yatırımcıysa kazanç vergiden muaftır. Ancak tokenler her yıl servet vergisine tabidir ve her aktif hazine işlemiyle profesyonel alım satımcı sayılma riski artar. Singapur’da tokenler yatırım olarak tutulmuşsa kazanç vergilendirilmez ve servet vergisi yoktur. Ancak kurucunun ticari faaliyet göstergeleri analizinden ve varlıklar bir grup şirketi üzerinden tutuluyorsa 10L. maddedeki ekonomik varlık testinden geçmesi gerekir. P. Kısım, I. Bölüm’deki hesaplamalar genellikle iki sonucun, manşet oranların düşündürdüğünden birbirine daha yakın olduğunu gösterir. Bu nedenle karar, kurucunun nerede yaşamak istediğine bağlı olur.
Notlar
- DBG md. 16 f. 3 ve md. 18 (SR 642.11); İsviçre Federal Vergi İdaresi (ESTV), 27 Temmuz 2012 tarihli 36 sayılı Genelge “Gewerbsmässiger Wertschriftenhandel”; ESTV çalışma belgesi “Kryptowährungen und Initial Coin/Token Offerings als Gegenstand der Vermögens-, Einkommens- und Gewinnsteuer, der Verrechnungssteuer und der Stempelabgaben”, son sürüm. Bkz. G. Kısım, I. ve II. Bölümler. ↩
- Income Tax Act 1947, s. 10(1); IRAS e-Tax Guide “Income Tax Treatment of Digital Tokens”, ilk yayım 17 Nisan 2020, güncellenmiş hâli. Bkz. M. Kısım, I. ve II. Bölümler. ↩
- DBG md. 56 b. g ve md. 58 vd.; Income Tax Act 1947, ss. 10L ve 43; IRAS e-Tax Guide “Tax Treatment of Gains or Losses from the Sale of Foreign Assets” (2023, güncellenmiş hâli). Bkz. G. Kısım, IV. Bölüm ve M. Kısım, II. Bölüm. ↩
Yalnızca genel bilgi amaçlıdır. Bu makale hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz, somut bir olaya ilişkin danışmanlığın yerini tutmaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Makale, Ekim 2026 itibarıyla hukuki durumu yansıtır.